Margaret Thatcher, "người phụ nữ thép"

Việt-Long, RFA
2013.04.08
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
iron-lady Thủ tướng Margaret Thatcher, "người phụ nữ thép"
AFP photo

Báo Mỹ “The New York Times” đăng hàng tít lớn “Margaret Thatcher, người tái tạo nước Anh, vừa tạ thế.”

Tựa đề không mấy quá đáng, khi hầu hết mọi người đều công nhận rằng “Người phụ nữ Thép” Margaret Thatcher từng kéo nước Anh ra khỏi 35 năm ngập đến ngực trong một xã hội và nền kinh tế nghiêng theo chủ nghĩa xã hội. Bà còn lãnh đạo nước Anh chiến thắng ở tận châu Mỹ, và lèo lái cả Hoa Kỳ  lẫn Liên Xô vượt khỏi và kết thúc cuộc chiến tranh lạnh. Biểu tượng của nước Anh vừa từ trần hôm thứ hai ngày 8 tháng 4 năm 2013, thọ 87 tuổi.

Bà Margaret Thatcher là nữ Thủ tướng đầu tiên của vương quốc Anh, và là người lãnh đạo tạo nền móng cho cựu đế quốc hùng mạnh nhất hoàn cầu hồi phục và vươn ra ánh sáng từ bóng đêm của chủ nghĩa xã hội và suy thoái kinh tế.

Nữ Hoàng Elizabeth đệ nhị và Thủ tướng Cameron trong số những người đầu tiên ngỏ lời tôn kính và tiếc thương vị Thủ tướng được gọi là đã cứu nước Anh ra khỏi thời kỳ tối tăm sau thế chiến thứ hai.  Thủ tướng David Cameron ngưng chuyến công du châu Âu, trở về Anh để tham dự tang lễ “người phụ nữ thép”.  Thủ tướng Cameron gọi bà là “một nhà lãnh đạo vĩ đại, vị Thủ tướng vĩ đại, và một người Anh vĩ đại”. Tòa Bạch Ốc ra tuyên bố rằng: “thế giới đã mất một trong những quán quân vĩ đại của tự do, nước Mỹ mất đi một người bạn đích thực”

Bước lên ngôi vị Thủ tướng nước Anh từ năm 1979, bà Margaret Thatcher thực hiện những chính sách kinh tế, xã hội, ngoại giao táo bạo và kiên quyết, chiếm được sự ủng hộ của nước Anh dành cho đảng Bảo Thủ trong ba nhiệm kỳ Thủ tướng liên tiếp kéo dài 12 năm tròn.

Bà chiến thắng cả một khối lãnh đạo bảo thủ và kỳ thị phụ nữ của đảng Bảo Thủ, chiếm chức vụ lãnh đạo đảng, và bốn năm sau lên làm Thủ tướng. Đó là lúc mọi chính trị gia và các nhà nghiên cứu của nước Anh đều cho rằng vai trò duy nhất mà các chính phủ Anh Quốc có thể hoàn thành là quản lý đất nước và xã hội cách nào để cho nước Anh từ từ xuống dốc nhẹ nhàng và êm xuôi hơn hết.

Tháng 10 năm 1980, 17 tháng sau ngày nhậm chức, Thủ tướng Thatcher đối diện với bờ vực kinh tế của nước Anh. Hằng loạt công nghiệp và doanh nghiệp thất bại, số người thất nghiệp tăng cao chưa từng thấy kể từ cuộc đại suy thoái. Xung đột sắc tộc và giai cấp bùng nổ. Cả những cố vấn thân cận nhất cũng lo ngại chính sách khống chế lạm phát, tư hữu hóa công nghiệp quốc doanh, giải tỏa ràng buộc cho nền kinh tế tiến ra kinh tế thị trường, sẽ gây kiệt quệ cho người nghèo, phá sản giới trung lưu, đưa đến khủng hoảng và hỗn loạn.

Tuy nhiên, với một chính sách nhất quán và thái độ cứng rắn không thể lay chuyển tại nghị trường và chính trường, bà đã bẻ gãy cuộc nổi loạn trong nội bộ đảng Bảo Thủ, biến tính chất bảo thủ của đảng này thành đường lối cải tổ.

Thủ tướng Margaret Thatcher với Tổng thống Ronald Reagan - AFP photo
Thủ tướng Margaret Thatcher với Tổng thống Ronald Reagan - AFP photo
AFP photo

Không những thay đổi triết lý chính trị của đảng Bảo Thủ, bà còn thúc ép các đảng chính trị cốt yếu của Anh Quốc thay đổi quan niệm làm chính trị. Và kể từ “thời đại Thatcher” với “chủ nghĩa Thatcher”, các đảng phái chính trị của nước Anh đều quay lại đặt lại lòng tin vào học thuyết và chính sách kinh tế thị trường, dứt khoát hẳn những mơ hồ, phân vân giữa kinh tế thị trường và kinh tế theo chủ nghĩa xã hội.

Bà khuất phục được thế lực tưởng không ai thắng nổi của các công đoàn lao động nước Anh, những thế lực từng buộc các chính phủ Anh quốc phải tuân lời trong suốt thập niên 1970. “Người phụ nữ thép” đã đưa các công đoàn lao động bất trị vào vòng kiểm soát, và mãi mãi nằm trong vòng kiểm soát của chính quyền. Bà còn buộc đảng Lao Động cánh tả phải từ bỏ chính sách căn bản là quốc hữu hóa công nghiệp, xác định lại vai trò mị dân và làm an sinh xã hội thay vì làm kinh tế của chính phủ Luân đôn, và nhìn nhận vai trò quan trọng của thị trường tự do.

Bà đã tạo nền móng cho “nền tư bản đại chúng” của nước Anh khi bán nhà giá rẻ cho những gia đình ở thuê, đồng thời tư hữu hóa những ngành kỹ nghệ quốc doanh.  Với nghị lực thép, bà đã phục hồi niềm tự hào cho vương quốc Anh, phục hồi những mục tiêu cao xa của quốc gia, làm cho nước Anh trở lại vũ đài quốc tế, tranh đấu ngang sức cùng những đấu thủ nặng cân.

Đối ngoại, tất cả các cố vấn và các nước bạn đều khuyên không nên chiến đấu để giành lại quần đảo Falkland quá xa xôi, một thuộc địa thưa thớt dân cư ở ngoài khơi Argentina, bị nước này chiếm giữ. Bà Thatcher cương quyết tuyên chiến, và chiến thắng.

Trên vũ đài tư bản–cộng sản tranh hùng, bà nổi bật trong vai trò người trung gian nhưng dẫn lối cho cả Mỹ lẫn Liên Xô, giữa lúc khối cộng sản đã kiệt sức nhưng vẫn giằng co quyết liệt trong cuộc chiến tranh lạnh sắp suy tàn.

Đầu tiên bà không ngại phô bày lòng thù nghịch đối với Liên Bang Xô Viết. Bà liên tục kêu gọi hiện đại hóa lực lượng hạt nhân của Anh, làm tăng mối lo sợ chiến tranh hạt nhân toàn cầu, cả đảng Bảo Thủ của bà cũng lo âu. Danh hiệu “người phụ nữ thép” là do chính hãng thông tấn Tass của Nhà nước Xô Viết đặt cho bà trước tiên vào năm 1976.

Thủ tướng Thatcher và Tổng Bí Thư Gorbachev, 1984- AFP photo
Thủ tướng Thatcher và Tổng Bí Thư Gorbachev, 1984- AFP photo
AFP photo
Tuy nhiên khi thấy cánh cửa hé mở để tiếp cận và thuyết phục Liên Xô, bà sẵn sàng linh động. Bà là một trong những nhà lãnh đạo phương Tây đầu tiên nhìn nhận rằng Liên Xô sẽ sớm được lãnh đạo do một lãnh tụ thế hệ thứ hai, thế hệ TBT Mikhail Gorbachev. Bà mời ông Gorbachev sang thăm Anh quốc vào tháng 12 năm 1984. Bà tuyên bố: “Tôi mến thích ông Gorebachev, chúng ta có thể làm việc chung”

Bà là đồng minh tương đắc của Tổng thống Mỹ Ronald  Regan về tư tưởng và chính trị, đồng thời cũng là người ca ngợi và nâng cao uy tín cho Tổng Bí Thư Mikhail Gorbachev, nhờ đó chấm dứt cuộc chiến tranh lạnh đe dọa tiêu diệt nhân loại.

Sau cùng, nhiệm kỳ thứ ba của “người phụ nữ thép” vướng phải những khó khăn và vấp ngã, một phần cũng do cá tính của bà cùng chính sách thuế khóa tiền tệ cứng nhắc, đường lối quá cứng rắn đòi nước Anh tách biệt hẳn khỏi Cộng đồng châu Âu.

Nền kinh tế nước Anh rơi vào lạm phát và thất nghiệp, suy thoái, khiến danh tiếng và uy tín của bà sứt mẻ nặng nề. Đảng Lao Động chiếm lại sân khấu chính trị trong khi cánh bảo thủ Tories trong đảng Bảo Thủ mở lại tấn công và lần này lật đổ “người phụ nữ thép” từng giữ được cho đảng 12 năm cầm quyền liên tiếp.

Nước Anh và thế giới ghi nhớ “Nữ Nam tước Magaret Thatcher”, danh hiệu do Hoàng gia Anh quốc phong tặng, như một vị nữ Thủ tướng đầu tiên đã vực dậy vương quốc Anh suy thoái nặng nề, đã dẫn lối cho cả thế giới tự do với thế giới Cộng Sản bắt tay hòa giải, chấm dứt cuộc chiến tranh lạnh đồng thời cũng chấm dứt sự hiện hữu của Liên Bang Xô Viết, và đặt dấu chấm hết cho thời kỳ các chế độ Cộng Sản và chủ nghĩa Mác- Lê Nin hoành hành trên toàn thế giới.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.