Hút thuốc thụ động

Ai cũng biết hút thuốc có hại cho sức khỏe, gây ra vô số những nguy cơ, hiểm họa đe dọa tới tính mạng con người, từ các bệnh về phổi, tim mạch, đến ung thư. Thế nhưng, không chủ động hút thuốc mà vô tình hít phải khói thuốc, hay còn gọi là hút thuốc thụ động, thì sẽ bị ảnh hưởng ra sao?
Trà Mi, phóng viên đài RFA
2009.05.16

secondhand-smoking-220.jpg
Một thanh niên đang hút thuốc, ảnh minh họa chụp trước đây. AFP PHOTO.
AFP Photo
Mời quý vị cùng gặp gỡ với Bác sĩ Nguyễn Ý Đức từ Texas (Hoa Kỳ), người có nhiều bài viết liên quan đến sức khỏe cộng đồng, để được nghe những lời giải đáp của giới chuyên môn.

BS Nguyễn Ý Đức: Trong vấn đề hút thuốc có ít nhất hai cách, cách thứ nhất tức là mình chủ động châm điếu thuốc lá rồi mình hút, mình hít khói của thuốc lá với những hóa chất của nó vào trong cơ thể; cách thứ hai thì chúng ta không châm điếu thuốc lá nhưng chúng ta vẫn phải hít những khói thuốc lá mà người khác hút rồi nhả vào không khí mà chúng ta đang ở kế cận. Trong trường hợp này có thể gây ra rất nhiều rủi ro cho cơ thể của người tiếp cận với khói thuốc lá đó.

Những tác động xấu của khói thuốc lá

Trà Mi: Thưa Bác Sĩ, vì sao khói thuốc lại có tác động xấu đối với sức khỏe?

BS Nguyễn Ý Đức: Khói thuốc dư hay là khói thuốc lá do người hút nhả ra thì có nhiều tác dụng xấu hơn là chính thuốc lá mà người hút hít vào trong phổi của họ. Có nhiều loại khác nhau, thứ nhất là khói thuốc lá từ người hút nhả ra, điểm thứ hai lại còn có những khói thuốc lá từ những đầu điếu thuốc đang cháy âm ỉ. Hai phần ba cái khói thuốc lá từ đầu điếu thuốc lá đang cháy sẽ lan tỏa ra ngoài môi trường chứ không phải vào phổi của người hút.

Khói thuốc dư hay là khói thuốc lá do người hút nhả ra thì có nhiều tác dụng xấu hơn là chính thuốc lá mà người hút hít vào trong phổi của họ.

BS Nguyễn Ý Đức

Khói thuốc lá có nhiều chất nicotin hơn là ở trong điếu thuốc lá mà người đó hút, hoặc là nó có nhiều hơn những chất có thể gây ung thư, nó cũng có nhiều carbon monoxide (CO) tức là chất khí hút lấy dưỡng khí của cơ thể chúng ta. Những chất khác nữa sẽ nhiều hơn, thí dụ như ammonia, thành ra khói thuốc lá dư đó có nhiều tác hại hơn.

Trong khói thuốc lá có cả ngàn những hóa chất khác nhau, trong đó có ít nhất 40 hóa chất đã được xác định là có thể gây ra ung thư.

Trà Mi: Ngoài ảnh hưởng lớn nhứt là gây ung thư, xin hỏi thăm Bác Sĩ những ảnh hưởng khác đối với cơ thể con người khi mà hít phải khói thuốc này đối với từng lứa tuổi khác nhau.

BS Nguyễn Ý Đức: Nói chung là khói thuốc lá ảnh hưởng đến mọi người, mọi lứa tuổi. Ở khói thuốc lá mà chúng ta hít vào có ít nhất 3 hóa chất có thể gây ra ảnh hưởng xấu cho cơ thể. Thứ nhất là chất nicotin, tức là hóa chất gây ra ghiền (nghiện), có tác dụng ban đầu là kích thích hệ thần kinh, nhưng mà sau đó khi nicotin vào trong cơ thể thì có thể vào máu và làm cho hệ thần kinh bị giảm xuống tức là nó gây ra chứng trầm cảm. Đồng thời nicotin cũng gây ra một vài biến chứng trong cơ thể, thí dụ nó làm cho tim đập nhanh hơn, làm cho huyết áp tăng lên cao, và nó có thể làm tê liệt vị giác tức là chúng ta ăn uống cảm thấy không ngon nữa, và nó cũng đưa tới tâm trạng thẩn thờ, đờ đẩn ở con người chúng ta nếu chúng ta hút nhiều quá.

Chất thứ hai là chất carbon monoxide (CO) tức là một loại khí không mùi, không vị. Carbon monoxide có điểm đặc biệt là nó chiếm oxy trong hồng huyết cầu của chúng ta, cho nên người hút thuốc lá thường thiếu dưỡng khí trong cơ thể. Đồng thời carbon monoxide cũng có thể ảnh hưởng tới hệ thần kinh tim mạch của chúng ta.

Chất thứ ba là cao thuốc lá. Khi chúng ta nhìn người hút thuốc lá chúng ta thấy ở đầu ngón tay của họ hoặc trên răng của họ có chất bựa đóng vào đó có màu vàng khè, thì đó là cao thuốc lá. Đó là một chất có rất nhiều hóa chất khác nhau kích thích cuống họng và phế nang.

Thực tình thuốc lá gây ra nhiều hình ảnh xấu. Thứ nhất, nó làm giảm tuổi thọ. Thứ hai, nó có thể gây ra những bệnh tim mạch, mà trong bệnh tim mạch đó thì phải nói đến những động mạch tim, rồi tai biến động mạch não, hoặc là bệnh mạch máu ngoại biên, hoặc có thể có những trường hợp bệnh phình động mạch chủ. Thứ ba, nó có thể gây ra ung thư miệng, cổ họng, cũng như ở thanh quản, ở tụy tạng và bọng đái. Tác hại thứ tư là ung thư phổi. Những người hút thuốc lá có nguy cơ bị ung thư phổi gấp 10 lần hơn người không hút thuốc lá. Ngoài ra thuốc lá còn có thể làm tăng cholesterol trong máu và có thể đưa tới nguy cơ tai biến động mạch não, cũng như tăng nguy cơ suy tim, tăng huyết áp, tăng những bệnh mạch máu ngoại vi, và nó có thể làm giảm vị giác cũng như khứu giác và khiến chúng ta không ăn và không nếm được những món ăn một cách bình thường.

Riêng đối với phụ nữ thì những bà mẹ hút thuốc lá có thể sinh con thiếu tháng, và những đứa trẻ sanh ra như vậy thường thường nó không tăng trưởng được. Hút thuốc lá cũng có thể gây hiếm muộn ở cả đàn ông cũng như đàn bà.

Đối với trẻ thơ thì thuốc lá có tác hại nhiều hơn, tại vì ở trẻ em hệ miễn nhiễm chưa được phát triển một cách đầy đủ... Và thường thường các em cũng hay bị suyễn. Đồng thời thuốc lá cũng có thể đưa tới trường hợp các em bị tử vong bất ngờ.

BS Nguyễn Ý Đức

Đối với trẻ thơ thì thuốc lá có tác hại nhiều hơn, tại vì ở trẻ em hệ miễn nhiễm chưa được phát triển một cách đầy đủ. Bộ phổi của trẻ sơ sinh còn nhỏ, chưa tăng trưởng hoàn toàn được, đặc biệt là các em hít thở nhanh hơn và nhiều hơn người lớn, nên trẻ thơ mà hít phải khói thuốc lá thì sẽ tăng nguy cơ nhiễm trùng phổi cũng như sưng phổi, cũng như là viêm cuống phổi lên rất nhiều. Và thường thường các em cũng hay bị suyễn. Đồng thời thuốc lá cũng có thể đưa tới trường hợp các em bị tử vong bất ngờ.

Ảnh hưởng của mùi thuốc lá

Trà Mi: Thưa Bác Sĩ, nếu mà hít phải làn khói thuốc thì có những ảnh hưởng trực tiếp như thế, nhưng mà mình không hít những làn khói thuốc đó mà mình chỉ ngửi mùi thuốc lá còn vương vải trên quần áo của người hút thuốc hay là trên tay của họ thì nó có ảnh hưởng gì không?

BS Nguyễn Ý Đức: Cái mùi thuốc đó là do các hóa chất ở trong thuốc lá tỏa ra nên nhiều khi nó kích thích hệ thần kinh chúng ta và nó có thể đưa tới ho hen, có thể đưa tới sổ mũi, coi như là bị dị ứng đặc biệt. Cho nên cái mùi đó là tác nhân có thể gây ra rủi ro cho sức khỏe của chúng ta.

Làm sao để tránh khói thuốc lá

Trà Mi: Như vậy những người bị bắt buộc phải thường xuyên sống và làm việc bên cạnh người hút thuốc lá thì họ phải cần lưu ý những gì để bảo vệ sức khỏe?

BS Nguyễn Ý Đức: Chúng ta phải làm thế nào tránh khói thuốc đó. Nếu ở cùng một sở hay một cơ quan mà có người hút thuốc lá gần mình thì mình nên cho người đó hay rằng mình bị dị ứng với khói thuốc lá và khuyên người ta đừng hút ở nơi đó. Khi vào tiệm ăn hay một nơi chuyên chở công cộng chúng ta nên chọn những bàn xa chỗ người hút thuốc lá.

Trà Mi: Đó là nói về mặt giao tiếp xã hội, nhưng nói về trong gia đình, giả sử một người vợ hay một người chồng mà phải sống chung với người phối ngẫu của mình là một người nghiện thuốc lá, thì bây giờ cũng khó có thể yêu cầu chấm dứt được việc hút thuốc, vậy có thể làm gì hơn để bảo vệ mình và những thành viên khác trong gia đình?

BS Nguyễn Ý Đức: Trong những trường hợp này chúng ta phải kêu gọi sự ý thức của người chồng hoặc người vợ khi họ hút thuốc lá để cho gia đình con cái sống vui khỏe thì xin hãy nghĩ tới trách nhiệm của mình. Nếu phải cần hút thuốc lá thì thứ nhất có thể ra ngoài để hút, tránh được khói thuốc nhả ra trong phòng. Thứ hai, căn phòng mình ở nên thông thoáng bằng cách sử dụng quạt hoặc mở cửa.

Trà Mi: Có nhiều người tự bảo vệ mình bằng cách khi họ ngửi thấy mùi thuốc lá thì họ lấy dầu xanh, dầu gió, hay dầu y tế để hít vào nhằm cản mùi thuốc vào trong cơ thể họ, nhưng biện pháp này có kết quả không?

BS Nguyễn Ý Đức: Thật tình ra thì mùi dầu đó chỉ làm át mùi thuốc lá mà thôi chứ không thể nào ngăn được sự thâm nhập của khói thuốc với những hóa chất trong khói thuốc đó vào trong cơ thể chúng ta.

Trách nhiệm của nhà nước

Trà Mi: Có những ảnh hưởng tai hại của khói thuốc lá đối với người hút và người hít phải, vậy theo Bác Sĩ, giới hữu trách, đặc biệt trong hình hình ở Việt Nam, nên có trách nhiệm thế nào để có thể giúp đẩy lùi ảnh hưởng tai hại của khói thuốc?

BS Nguyễn Ý Đức: Chính quyền có bổn phận phải bảo vệ sức khỏe của người dân, cần phải giải thích cho dân chúng hay những tác hại của thuốc lá như thế nào rồi đưa ra những biện pháp. Việt Nam thì cũng có những quy định nhưng mà vấn đề áp dụng không hữu hiệu lắm. Nhiều khi dân chúng cũng thờ ơ với những luật lệ đó. Thế thì chính quyền phải có những bịên pháp nghiêm minh để mà theo dõi. Thí dụ như bên Singapore khi có những sự vi phạm chẳng hạn như ném tàn thuốc lá hoặc hút thuốc lá nơi công cộng thì nhiều khi bị phạt đến hàng mấy trăm đôla. Thành ra nên áp dụng luật để trừng phạt cũng là việc cần phải làm một cách công bằng và nghiêm minh.

Trong khói thuốc lá có cả ngàn những hóa chất khác nhau, trong đó có ít nhất 40 hóa chất đã được xác định là có thể gây ra ung thư.

BS Nguyễn Ý Đức

Trà Mi: Dạ vâng. Cảm ơn Bác Sĩ rất nhiều về thời gian dành cho chương trình ngày hôm nay.

BS Nguyễn Ý Đức: Chúng tôi xin cảm ơn cô và chúng tôi cũng xin nhắc lại một lần nữa là thuốc lá gây ra ảnh hưởng rất xấu cho cơ thể của chúng ta và nó làm cho tuổi thọ giảm rất nhiều, và nó ảnh hưởng rất nhiều đến trẻ thơ trong gia đình. Chúng tôi xin đề nghị với quý vị là làm thế nào mà ngưng thuốc lá hoặc là cố gắng tránh, đừng gây ra những tác hại xấu cho người thân hoặc là những người làm việc chung với mình ở trong một cơ quan.

Trà Mi: Và đó cũng chính là thông điệp của chương trình Sức Khỏe và Đời Sống tuần này. Hẹn gặp lại quý vị trong một đề tài mới sáng Thứ Năm tuần sau.

Trà Mi thân ái kính chào.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.