Có những “vùng xám” liên quan đến hệ sinh thái VinFast của tỷ phú Phạm Nhật Vượng, và đây cũng là khoảng trống thông tin mà báo chí trong nước chưa bao giờ làm rõ.
Trở lại khoảng thời gian tháng Năm của năm nay, một thương vụ giao dịch hơn nửa tỷ đô đã được thực hiện bởi VinFast, hãng xe điện lớn nhất Việt Nam. Thương vụ này đã dấy lên những quan tâm vốn có từ lâu của dư luận dành cho hãng xe đình đám này.
Báo chí nhà nước ở lúc đó đã tốn không ít giấy mực để “vẽ bày, tô trang” cho thương vụ triệu đô của VinFast. Nhưng dư luận có thể ít ai được biết rằng đằng sau thương vụ giao dịch ấy vẫn còn là những câu hỏi lớn về tính minh bạch.
VinFast liệu có “hô biến” tài sản định giá?
Hồi 12/5, công ty xe điện VinFast nộp hồ sơ lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC), công bố kế hoạch chuyển nhượng toàn bộ mảng sản xuất xe ở Việt Việt Nam (VFTP).
Thương vụ này, theo hồ sơ, được định giá lên tới 530 triệu USD, tương đương hơn 13.300 tỷ động.
Thế nhưng, điểm đáng chú ý nhất ở đây là giá trị của toàn bộ con số nửa tỷ đô kia lại đến từ một hồ sơ bất động sản bên ngoài, được công ty này ký kết vào năm ngoái, thay vì là giá trị của nhà máy sản xuất xe của VinFast.
Theo đó, vào ngày 30/9/2025, VFTP đã ký kết một hợp đồng hợp với Công ty TNHH Saigon Glory. Đây là hợp đồng mà VinFast gọi là “tìm kiếm cơ hội kinh doanh”. Qua đó, VinFast cam kết sẽ góp mức vốn tối đa 20.700 tỷ VNĐ vào các hoạt động bất động sản của Saigon Glory. Để đổi lại, Saigon Glory sẽ đảm bảo mức lợi nhuận tối thiểu 20.814 tỷ VNĐ vào cuối năm 2029 cho VinFast. (trang C-8)
Và chính hợp đồng trên đã được VinFast đưa ngược trở vào thương vụ định giá gần đây của mình, với giá trị được bên định giá xác định lên tới 560 triệu USD (trang 21). Sau nhiều lần điều chỉnh, thương vụ tái cấu trúc dừng lại ở mức định giá 530 triệu USD. (trang C-9)
| Công ty Saigon Glory là ai? Saigon Glory là chủ đầu tư dự án One Central HCM - tòa tháp đôi cao cấp tại trung tâm TP.HCM. Công ty này bắt đầu khó khăn với việc trả lãi trái phiếu từ cuối năm 2022, sau khi bà Trương Mỹ Lan, Chủ tịch Vạn Thịnh Phát, bị bắt giữ. Bitexco sau đó đã bán toàn bộ cổ phần tại Saigon Glory cho Công ty TNHH Bất động sản Phương Đông Hà Nội để xử lý các nghĩa vụ trái phiếu. Tài sản thế chấp trong thương vụ lúc đó là cổ phần tại Saigon Glory và mãi đến nay vẫn được thế chấp tại Techcombank để đảm bảo các nghĩa vụ trái phiếu. Dù được cấp vốn từ trái phiếu, tiến độ xây dựng dự án vẫn bị chậm trễ. Saigon Glory đã không có doanh thu ghi nhận trong nhiều năm, không trả trái phiếu đúng hạn, tài sản thế chấp suy giảm đáng kể giá trị và vi phạm quy định về công bố thông tin. |
|---|
Các bên mua lại VFTP còn cùng “một chiến hào” với ông Vượng?
VinFast cho biết 99% cổ phần tại VFTP được ba bên mua lại. (trang 30)
Các bên này bao gồm:
- Công ty CP Nghiên cứu và Phát triển Đầu tư Tương lai (Tương lai) (49% tỷ lệ);
- Công ty TNHH Phát triển Thương mại và Đầu tư Ngọc Quý (Ngọc Quý) (46,5 tỷ lệ);
- Và Chủ tịch Phạm Nhật Vượng (4,4% tỷ lệ)
Về công ty Tương Lai, đây là pháp nhân sau này của Novatech.
Novatech là một đơn vị được tách ra từ VinFast vào tháng 8 năm 2025 để nắm giữ một số quyền sở hữu trí tuệ, sau đó được bán cho ông Phạm Nhật Vượng với giá 1,6 tỷ USD, tương đương 39,8 nghìn tỷ VNĐ, và cuối cùng được chuyển giao qua nhiều trung gian để hình thành cấu trúc cổ đông hiện tại mang tên Tương Lai.
Các cổ đông lớn của công ty Tương Lai đồng thời hầu hết cũng là người của Vingroup, thuộc thế hệ các lãnh đạo thời đầu từng làm việc chung với ông Vượng ở Technocom Group lúc còn ở Ukraine. (trang 31)
Đáng chú ý, người đại diện pháp lý cho công ty mới thành lập này là ông Ngô Phi Hùng.
Ông Hùng đồng thời còn là người đại diện pháp luật cho một số pháp nhân khác thuộc hệ sinh thái của Vingroup, trong đó có Công ty Cổ phần Tập đoàn Đầu tư Việt Nam (VIG), một công ty đầu tư riêng của tỷ phú Phạm Nhật Vượng và là cổ đông lớn nhất của Vingroup.
Vài tháng trước lúc thương vụ mua lại cổ phần trên diễn ra, vào cuối năm 2025, Tập đoàn Vingroup đã chuyển cho VIG 25.200 tỷ đồng dưới dạng tiền “đặt cọc cho mục đích hợp tác đầu tư kinh doanh”. (trang 88)
Còn với công ty Ngọc Quý, theo tìm hiểu của RFA, dữ liệu thuế cho thấy mã số thuế “0901144624” ban đầu gắn với tên Công ty TNHH Phát triển Đầu tư Bất động sản Ngọc Quý”, tức một pháp nhân chủ yếu hoạt động ở lĩnh vực bất động sản.
Sau đó, cũng với mã số thuế trên, công ty này bổ sung tên “Đầu tư và Phát triển Thương mại” nhằm mở rộng phạm vi ngành nghề hoạt động. Ngày đổi tên còn trùng khớp với giai đoạn chuẩn bị thương vụ mua lại cổ phần ở VFTP. Cũng trong thời gian này, Ngọc Quý đã tăng vốn điều lệ từ 10.527 tỷ lên 21.177 tỷ đồng.
Ngoài ra, theo hồ sơ gửi SEC, năm cá nhân cổ đông lớn của Ngọc Quý được VinFast mô tả một cách rất chung là “các đối tác kinh doanh và cộng sự lâu năm” của ông Phạm Nhật Vượng. Trong số những cổ đông này, đáng chú ý còn có sự hiện diện của ông Phạm Quốc Nhật với vai trò là cổ đông sáng lập. Ông Nhật là người sáng lập, kiêm Tổng giám đốc của công ty Bất động sản Phương Đông Hà Nội, doanh nghiệp từng mua lại 100% vốn tại Saigon Glory từ Bitexco. (trang 36)
Ở một tình tiết khác có liên quan, địa chỉ đăng ký doanh nghiệp của Ngọc Quý được đặt tại dự án Vinhomes Ocean Park 2, thuộc xã Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên.
Nghĩa Trụ cũng là quê hương của ông Tô Lâm, nhà lãnh đạo quyền lực nhất của Việt Nam hiện tại.
Bên còn lại nhận mua cổ phần là tỷ phú Phạm Nhật Vượng, người từng nói “sẽ không bao giờ buông VinFast”, với tỷ lệ nắm giữ khiêm tốn chỉ 4,4%.
VinFast “sạch nợ” nhưng vẫn nhận tài trợ
Tại thời điểm tái cấu trúc, VinFast có tổng nợ hơn 285.100 tỷ đồng (trang 6). Phần lớn là các khoản nợ được huy động từ Vingroup và VIG.
Sau tái cấu trúc, VinFast đã dùng khoảng 76% tổng giá trị nhận chuyển nhượng để trả nợ cho hai pháp nhân trên. (trang 9)
Đồng thời, công ty này cũng ra thông báo “sạch nợ” vì đã chuyển toàn bộ nghĩa vụ cho các bên nhận chuyển nhượng, và trong động thái mới đây, còn cho biết đã rút toàn vốn ra khỏi VFTP.
Dù cho vậy, Vingroup vẫn duy trì tình trạng thế chấp tài sản để vay nợ cho công ty này, cũng như giữ vai trò là bên hỗ trợ tài chính chủ yếu.
Từ năm 2017 đến 2025, khoảng 17 tỷ USD đã được bơm vào VinFast từ Vingroup và các bên liên quan. (trang 17)