Viêm gan siêu vi B

Tiếp tục loạt bài nói về các bệnh viêm gan siêu vi, bác sĩ Trần Văn Sáng sẽ giới thiệu về viêm gan siêu vi B, mà ông đã ví von chúng là “những kẻ giết người thầm lặng”.
Quỳnh Như, phóng viên RFA
2011-09-14
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Đường lây truyền của bệnh Viêm gan siêu vi B là qua đường máu
Đường lây truyền của bệnh Viêm gan siêu vi B là qua đường máu
AFP photo

Viêm gan siêu vi B cũng là bệnh khá phổ biến và phát triển với tỉ lệ cao ở Việt Nam. Tại sao siêu vi viêm gan B lại nguy hiểm đến như vậy?

Kẻ giết người thầm lặng

Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới hiện có trên hai tỉ người trên hành tinh bị nhiễm siêu vi viêm gan B, trong số này có khoảng 360 triệu người mắc bệnh viêm gan kinh niên và đứng trước nguy cơ bệnh có thể biến chứng thành xơ gan hay ung thư gan. Mỗi năm ước tính có khoảng 600.000 người tử vong do những biến chứng liên quan đến viêm gan siêu vi B. Các nhà chuyên môn cho rằng sự lây lan của siêu vi B còn nhiều hơn sự lây nhiễm HIV từ 50 đến 100 lần. Tại Hoa kỳ, Cơ quan Kiểm soát và Ngăn ngừa Dịch Bệnh (Centers for Disease Control and Prevention), gọi tắt là CDC, ước tính hiện có khoảng một triệu 250 ngàn người Mỹ dương tính với siêu vi viêm gan B. 

Bác sĩ Trần Văn Sáng, chuyên khoa Nội, đồng thời cũng là phát ngôn nhân của Hội Bảo vệ Sức khoẻ Người Châu Á tại Hoa kỳ cho hay:

“Siêu vi trùng gan B tương đối rất nguy hiểm, so với vi trùng gây ra bệnh AISD nó nguy hiểm rất nhiều lần hơn so với loại vi trùng này, và nó chỉ nằm trong máu mà thôi thành ra nó chỉ truyền qua đường máu, tức là trong những trường hợp nào có sự xuất hiện của máu. Thí dụ như chúng ta sử dụng những bàn chải đánh răng làm chảy máu răng, hay những vết cắt, những nơi có thể chảy máu của người đang có bệnh thì điều đó có thể gây ra sự nhiễm trùng cho người khác.

Phần lớn những người mang mầm bệnh siêu vi trùng gan B họ hoàn toàn không biết gì về sự có mặt của con siêu vi trùng này, bởi vậy người ta mới nói đó là những con siêu vi trùng rất nguy hiểm.

Bác sĩ Trần Văn Sáng

Ví dụ như người phụ nữ trong thời gian có kinh kỳ thì cũng tạo ra môi trường gây ra truyền nhiễm như vậy, vì siêu vi trùng viêm gan B có thể sống trong môi trường có máu ngoài cơ thể như vậy có thể đến 7 ngày. Và đặc biệt nhất theo các nghiên cứu, cách truyền bệnh của nó 90% là từ người mẹ sang người con, chỉ có 10% là lây từ người này sang người khác. Chính vì vậy phần lớn những đứa trẻ sinh ra từ những bà mẹ có bệnh đều bị nhiễm bệnh này từ lúc sơ sinh.”

Chính vì cách lây truyền như vậy nên các chuyên gia sức khoẻ khuyên chúng ta nếu như trong gia đình có người bị bệnh không nên cách ly họ vì bệnh viêm gan siêu vi B không lây truyền từ người này sang người khác qua những tiếp xúc thông thường như ôm ấp hay ăn uống chung với người thân.

Giải thích vì sao ông ví von siêu vi gan B như là kẻ giết người thầm lặng, Bác sĩ Sáng nói:

“Phần lớn những người mang mầm bệnh siêu vi trùng gan B họ hoàn toàn không biết gì về sự có mặt của con siêu vi trùng này, bởi vậy người ta mới nói đó là những con siêu vi trùng rất nguy hiểm, cho tới giai đoạn chót tức là khi người ta đến tuổi 40, 50 trở lên và khi bắt đầu có triệu chứng chai gan và ung thư gan thì lúc đó bắt đầu mới có triệu chứng, thì thường sự chữa trị trở nên quá trễ.

Vì có một thời gian rất dài từ khi trẻ sơ sinh bị nhiễm bệnh cho đến lúc lớn, cơ thể không nhận ra được là có một con vi trùng nguy hiểm đang sống chung trong cơ thể người đó. Chính vì vậy trong thời niên thiếu, phần lớn những người có mang mầm bệnh không thấy có triệu chứng gì cả. Chúng ta cần nhớ là 90% trường hợp truyền bệnh là do từ người mẹ sang người con chứ không phải do di truyền. Nhưng trong giai đoạn đó, tại sao cơ thể không nhận ra được con vi trùng tiềm ẩn trong đó vì vi trùng đã xuất hiện trong máu của trẻ từ thời sơ sinh, chính vì vậy hệ thống miễn nhiễm bảo vệ cơ thể không thể nhận ra được sự xuất hiện của những kẻ thù ở trong máu cho đến khi đến tuổi trưởng thành thì hệ thống miễn nhiễm mới nhận ra được có con vi trùng rất nguy hiểm trong cơ thể và nó mới tìm cách chống lại và đẩy ra ngoài.

Khi ấy người bệnh bắt đầu có những triệu chứng của người bị nhiễm siêu vi gan B, vì hệ thống miễn nhiễm đánh nhau với siêu vi trùng gây ra hiện tưọng viêm hay sưng gan. Khi đó gan bắt đầu có những triệu chứng như vàng da, đau bụng, ói mửa và đặc biệt là nước tiểu bị sậm màu, đó cũng là những triệu chứng đầu tiên cho biết gan có hiện tượng bị viêm."

Dễ đưa đến ung thư gan

Bác sĩ và y tá Pakistan tham gia đi bộ trong Ngày Thế Giới Chống Viêm Gan tại Karachi hôm 19 tháng năm 2009. AFP
Bác sĩ và y tá Pakistan tham gia đi bộ trong Ngày Thế Giới Chống Viêm Gan tại Karachi hôm 19 tháng năm 2009. AFP Bác sĩ và y tá Pakistan tham gia đi bộ trong Ngày Thế Giới Chống Viêm Gan tại Karachi hôm 19 tháng năm 2009. AFP
Ngoài những triệu chứng chính vừa kể sau khi cơ thể tìm cách loại bỏ siêu vi trùng này thì sẽ có một số trường hợp thành công, nhưng đa phần đều rơi vào một giai đoạn khó khăn là siêu vi trùng vẫn tiềm ẩn trong cơ thể gây ra chứng viêm gan kinh niên. Và chờ đến khi người bệnh ở vào giai đoạn lớn tuổi siêu vi gan B sẽ hoạt động và sinh sôi nẩy nở trở lại đưa đến xơ gan và cuối cùng là giai đoạn có tỉ lệ ung thư gan cao nhất.

Các bệnh nhân cũng đặt ra câu hỏi, liệu có trường hợp nào siêu vi viêm gan B chỉ nằm tiềm ẩn trong cơ thể người bị nhiễm đến cuối đời mà không phát bệnh hay không. Về vấn đề này Bác sĩ Sáng cho biết như sau:

“Có ba trường hợp sẽ xảy ra tùy theo sự chống trả của cơ thể người bệnh. Thứ nhất, người bệnh chỉ mang mầm bệnh (carrier), có nghiã người bệnh có mầm bệnh trong cơ thể nhưng là mức độ sinh sôi, nẩy nở của con siêu vi trùng rất thấp, trong trường hợp đó không cần phải chữa trị mà chỉ theo dõi bệnh mà thôi. Trường hợp thứ hai, là siêu vi trùng hoạt động, cơ thể sẽ tìm cách chống lại và loại bỏ con siêu vi trùng, một số trường hợp người bệnh khỏi bệnh khi hệ thống miễn nhiểm mạnh.

Siêu vi gan C thường không gây ra ung thư gan nếu không làm hư hại gan ở giai đoạn đến độ bị chai gan, trong khi siêu vi B có thể gây ra ung thư ở bất cứ giai đoạn nào trong sự phát triển của nó.

Bác sĩ Trần Văn Sáng

Cơ thể người bệnh sẽ hoàn toàn không còn sự hiện diện của siêu vi trùng nữa mà chỉ còn kháng thể để chống bệnh mà thôi; đó là trường hợp của những người thật sự khoẻ mạnh. Trường hợp thứ ba, khi cơ thể không đủ mạnh thì con vi trùng sẽ tiếp tục sinh sôi nẩy nở và gây ra những biến chứng ở gan. Trong nhóm này chúng ta sẽ thấy có những người bệnh bị siêu vi B làm viêm gan kinh niên và tỉ lệ ung thư sẽ rất cao trong nhóm này. Nhưng có một điểm đặc biệt của siêu vi trùng gan B này là nó có thể gây ra ung thư ở bất cứ giai đoạn nào chứ không bắt buộc chờ cho đến khi gan bị chai rồi mới gây ung thư.”          

Bác sĩ Trần Văn Sáng cũng nhấn mạnh đến điểm khác biệt giữa siêu vi viêm gan B với siêu vi viêm gan gan C là:

“Siêu vi gan C thường không gây ra ung thư gan nếu không làm hư hại gan ở giai đoạn đến độ bị chai gan, trong khi siêu vi B có thể gây ra ung thư ở bất cứ giai đoạn nào trong sự phát triển của nó. Còn siêu vi gan C thì thường nó chỉ gây ra ung thư ở giai đoạn cuối của giai đoạn thay đổi trong gan, tức là giai đoạn lá gan bị chai cứng mà thôi.”          

Ngoài ra, còn một điểm quan trọng khác mà bệnh nhân cũng cần nên biết rõ, là đến giai đoạn nào bệnh nhân mới cần phải điều trị, và ở giai đoạn nào thì chỉ cần để thầy thuốc theo dõi mà thôi. Bác sĩ Sáng cho biết:

“Hiện nay trong những tiêu chuẩn tại Hoa kỳ và trên thế giới, người ta dựa trên số vi trùng trong máu, chính vì vậy mà những người bị bệnh siêu vi gan B phải được thử máu, đo số lượng vi trùng trong máu (viroload), tức là tổng số vi trùng trong một phân khối máu là bao nhiêu.

Hiện nay tiêu chuẩn đang được sử dụng là trên 100.000 con trong một phân khối máu, nhưng gần đây với những nghiên cứu mới, những người từ 40 tuổi trở lên có triệu chứng nghi ngờ đã bị chai gan hay bị xơ gan, và trường hợp những người đã uống rượu nhiều thì gan càng hư thêm, những trường hợp này thì cần phải chữa trị sớm hơn dù là số siêu vi trùng gan B chỉ khoảng 2.000 con trong một phân khối máu mà thôi.

Và những trường hợp số vi trùng thấp, thường khuyến cáo hiện nay là tiếp tục theo dõi thật kỹ để xem số vi trùng có phát triển hay không, hay vẫn giữ ở mức độ sinh sôi nẩy nở thấp như vậy.”      

Cách điều trị

Những đứa trẻ sinh ra từ những bà mẹ có bệnh viêm gan SV B đều bị nhiễm từ lúc sơ sinh. Ảnh minh họa. AFP
Những đứa trẻ sinh ra từ những bà mẹ có bệnh viêm gan SV B đều bị nhiễm từ lúc sơ sinh. Ảnh minh họa. AFP Những đứa trẻ sinh ra từ những bà mẹ có bệnh viêm gan SV B đều bị nhiễm từ lúc sơ sinh. Ảnh minh họa. AFP
Đề cập đến khâu điều trị, khi phát hiện bệnh sớm, việc điều trị có giúp bệnh nhân khỏi hẳn bệnh không, hay các biện pháp chữa trị chỉ nhằm kiểm soát để siêu vi B không phát triển trong gan người bệnh nữa. Phát ngôn viên của Hội Bảo vệ sức khoẻ Người Châu Á ở Hoa kỳ cho biết:

“Với sự tiến bộ hiện nay có những loại thuốc rất mạnh, có khả năng làm cho vi trùng trong máu giảm xuống gần như không tìm thấy được, ở mức 0. Trong trường hợp này thì hầu như những biến chứng về ung thư và chai gan giảm đi rất nhiều. Có những bằng chứng khoa học cho thấy có những người được chữa trị trong giai đoạn bị chai gan thì sau thời gian uống thuốc từ bốn đến năm năm thì mức độ chai gan cũng giảm xuống nữa.

Đó là vấn đề đáng mừng nhất trong vấn đề chữa trị siêu vi gan B hiện nay trên thế giới. Nhưng mặc dù các loại thuốc hiện nay rất tốt, rất mạnh ít phản ứng phụ, thuốc vẫn chưa có khả năng tiêu diệt toàn bộ tất cả những con siêu vi B trong gan. Vì khi siêu vi gan B vào trong tế bào gan thì nó có một cấu trúc rất đặc biệt và nó nằm trong nhân của gan và trong tế bào gan và nó sinh tồn ở đó, tiếp tục sinh sôi nẩy nở, và những loại thuốc sử dụng hiện nay không đủ giết những mầm mống của nó trong gan.

Với sự tiến bộ hiện nay có những loại thuốc rất mạnh, có khả năng làm cho vi trùng trong máu giảm xuống gần như không tìm thấy được, ở mức 0.

Hội Bảo vệ sức khoẻ Người Châu Á

Thành ra nếu chúng ta ngừng thuốc thì con siêu vi trùng này có khả năng trở lại, chúng ta gọi là bệnh tái phát. Với những tiến bộ thì hy vọng trong ương lai sẽ có những loại thuốc mới hơn, mạnh hơn, và hy vọng có khả năng tiêu diệt được tận gốc những con siêu vi trùng trong tế bào gan. Khi đó chúng ta sẽ có một cách trị liệu hoàn toàn và tận gốc bệnh viêm gan siêu vi B này.”   

Tuy siêu vi gan B rất nguy hiểm như vậy, điều đáng mừng là đã có thuốc chủng ngừa loại siêu vi này. Vắc-xin ngừa viêm gan siêu vi B tỏ ra rất hiệu nghiệm trong việc ngăn ngừa sự lây nhiểm của loại siêu vi này, và nó đã được đưa vào sử dụng từ năm 1982. Đồng thời kể từ tháng 12 năm 2006, 164 quốc gia tham gia Tổ chức Y tế Thế giới đã cam kết thực hiện chương trình tiêm chủng mở rộng vắc-xin ngừa viêm gan siêu vi B cho trẻ sơ sinh, vượt xa con số 31 quốc gia đầu tiên sử dụng vắc-xin để phòng bệnh viêm gan siêu vi hồi năm 1992, là năm WHO thông qua nghị quyết đưa vắc-xin tiêm phòng siêu vi B sử dụng rộng rải trên toàn cầu.

Do vậy để phòng bệnh hữu hiệu, chúng ta cần hiểu biết đầy đủ về loại siêu vi này cùng với cách thức lây lan của nó. Đặc biệt là nên chủng ngừa viêm gan siêu vi B cho tất cả trẻ mới sinh. Đối với người lớn, nên thử máu để tìm bệnh, nếu chưa tiếp xúc với siêu vi này hay mức độ kháng thể thấp thì nên chủng ngừa đó là biện pháp tốt nhất để bảo vệ cơ thể một cách an toàn khỏi nguy cơ lây nhiễm siêu vi B. 

Ý kiến (4)
Share

Nguyễn Hoài Phương

nơi gửi 173/43/11c Dương Quảng Hàm.p5 Q.Gò Vấp

A trai tôi xét nghiệm máu thì mới biết là viêm gan siêu vi b nhưng tôi vẫn thấy a ấy không quan tâm đến việc đó nvaf không lo chữa trị.Thời gian này kéo dài cũng vài năm rồi vì ko có triệu chứng gì lớn.Gần đây anh ấy có dấu hiệu của bệnh trĩ, đi tiêu ra mấu,xuất hiên các hột trên toàn thân rất nhiều và ngứa.Tôi khuyên đi xét nghiệm nhưng vẫn anh ấy vẫn không chịu nói là để từ từ.Mong bác sĩ cho tôi lời khuyên !

19/11/2012 04:14

Độc giả không muốn nêu tên

con gái tôi bị siêu vi b và đã điều trị 5 năm. Theo bs hiện nay vi rut còn rất ít nhưng chưa xuất hiện kháng thể. Nhưng gần đay cháu bị kháng thuốc nên phải thay thuốc. Nay cháu muốn sinh con. Xin các bs vui lòng tư vấn cho. Rất cám ơn

28/02/2012 03:49

Độc giả không muốn nêu tên

Toi co vi trung viem gan b trong ma'u nhung chua xâm nhập vào gan.Sô luong vi trung cua toi moi nam moi tăng dần. Vay co thuôc nao de lam giam vi trung xuống hay không? Bác sĩ chuyên khoa của tôi bảo la khong co thuôc nao trị ca trừ khi vi trung vao gan thi mới uông thuôc.email cua toi la linhtand@hotmail.com.Cám ơn

12/01/2012 21:31

Độc giả không muốn nêu tên

This article is very helpful to me. I have been having Hep B since I was born. I was on Baraclude for 4 years. The virus
count was zero while I was on baraclude. After 6 months I was off baraclude, the virus count is increased. What should I do
now? Could I speak with Dr. Trần Văn Sáng for the advice? My phone # is 508 345-5960. My email is lovelynailsandspa@yahoo.com

25/09/2011 12:47

Xem toàn trang