"ប្រទេស​បណ្ដោយ​ទន្លេ​មេគង្គ​គួរ​ជជែក​ជាមួយ​ចិន ដោះស្រាយ​គ្រោះរាំងស្ងួត និង​ធ្លាក់​ចុះ​ទិន្នផល​ត្រី"

ដោយ មាន ឫទ្ធិ
2019-11-27
អ៊ីម៉ែល
មតិ
Share
បោះពុម្ព
(ឆ្វេង) លោក ប្រាយអ៊ិន អាយលឺ (Brian Eyler) អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​សន្តិសុខ​ថាមពល ទឹក និង​ស្បៀង​ប្រចាំ​តំបន់​ទន្លេ​មេគង្គ នៃ​មជ្ឈមណ្ឌល​ស្ទីមសុន សែនធ័រ (Stimson Center) ក្នុង​បន្ទប់​ផ្សាយ​របស់​អាស៊ីសេរី។
(ឆ្វេង) លោក ប្រាយអ៊ិន អាយលឺ (Brian Eyler) អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​សន្តិសុខ​ថាមពល ទឹក និង​ស្បៀង​ប្រចាំ​តំបន់​ទន្លេ​មេគង្គ នៃ​មជ្ឈមណ្ឌល​ស្ទីមសុន សែនធ័រ (Stimson Center) ក្នុង​បន្ទប់​ផ្សាយ​របស់​អាស៊ីសេរី។
Photo: RFA

អ្នកជំនាញ​តំបន់​ទន្លេ​មេគង្គ​ពន្យល់​ថា ការធ្លាក់ចុះ​ទិន្នផល​ត្រី​មិន​ធ្លាប់មាន​ពីមុនមក​ក្នុង​តំបន់​ទន្លេ​មេគង្គ និង​បញ្ហា​អូសបន្លាយ​គ្រោះរាំងស្ងួត មិនមែន​បណ្ដាល​មក​តែ​ពី​បាតុភូត​អែលនីណូ (El Nino) ឬក៏​ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​តែមួយ​មុខ​នោះទេ​។ ក៏ប៉ុន្តែ លោក​ថា អាច​មាន​កត្តា​រួមផ្សំ​ដទៃទៀត ដែល​ក្នុង​នោះ ការ​សាងសង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ខ្នាត​យក្ស​ដ៏​សម្បើម នៅ​ប្រទេស​ចិន និង​តាម​ប្រទេស​ខ្សែទឹក​ខាងលើ​នៃ​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ ជាពិសេស​ប្រទេស​ឡាវ ជាដើម​។ លោក​ចង់​ឃើញ​ប្រទេស​នៅ​តាម​ខ្សែទឹក​ខាងក្រោម​ទន្លេមេគង្គ បើក​កិច្ចសន្ទនា​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន ដើម្បី​ចុះកិច្ចសន្យា​ចែករម្លែក​ទឹក​តាម​ទន្លេមេគង្គ ឱ្យ​បាន​សមស្រប ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​គ្រោះរាំងស្ងួត​នៅ​ចំពោះ​មុខ​នេះ។

នេះ​ជា​បទសម្ភាសន៍រ​វាង​លោក មាន ឫទ្ធិ និង​លោក ប្រាយអ៊ិន អាយល័រ (Brian Eyler) នាយក​កម្មវិធី​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​នៃ​មជ្ឈមណ្ឌល​ស្រាវជ្រាវ​គោលនយោបាយ STIMSON Center ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន សហរដ្ឋអាមេរិក ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ​ដូច​តទៅ

មាន ឫទ្ធិ៖ មាន​របាយការណ៍​នានា​លើកឡើងថា​ទន្លេមេគង្គ​កំពុងតែ​ជួប​វិបត្តិ ហើយ​វិបត្តិ​នេះ​កំពុង​បង្ក​ផលប៉ះពាល់​ដល់​សន្តិសុខ​ស្បៀង​នៅក្នុង​តំបន់​នេះ ដោយសារតែ​មានការ​ធ្លាក់​ចុះ​ទិន្នផល​ត្រី​មិន​ធ្លាប់មាន​ពីមុនមក​។ តើ​លោក​វាយតម្លៃ​យ៉ាងដូចម្តេច​ដែរ​ចំពោះ​វិបត្តិ​នេះ​? តើ​វា​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​កម្រិតណា​ដល់​តំបន់​មេគង្គ​ជារួម និង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជាពិសេស​នោះ?

ប្រាយអ៊ិន អាយល័រ៖ បាទ ពិតណាស់​! ឆ្នាំនេះ​គឺ​ខុសប្លែក​ពី​ឆ្នាំ​ដទៃៗ​ទៀត ដែល​ទិន្នន័យ​ពី​ទន្លេមេគង្គ​ត្រូវបាន​គេ​កត់ត្រា​នោះ។ អ្វីដែល​ខុសប្លែក​នោះ គឺ​នៅត្រង់ថា ជា​ទូទៅ ទន្លេ​មេគង្គ​ប្ដូរ​ផ្លាស់​ពី​រដូវប្រាំង ទៅ​រដូវរំហើយ មូសុង ពោលគឺ​ពី​ក្តៅ​ខ្លាំង មកជា​សំណើម​ខ្លាំង​។ ក៏ប៉ុន្តែ រឿងរ៉ាវ​អស់ទាំង​នេះ មិនបាន​កើតមានឡើង​ដូច្នេះ​ទេ​ក្នុងឆ្នាំនេះ​។ នៅតាម​កន្លែង​ភាគច្រើន រដូវ​មូសុង​មិនបាន​កើតមានឡើង​នោះទេ។ ដូច្នេះហើយ រដូវប្រាំង​ត្រូវ​បន្ត​យូរ​តទៅទៀត​។ មាន​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ខ្លាំង​មួយចំនួន​ដែរ ដែល​បាន​បណ្តាល​ឱ្យ​មាន​ជំនន់​ខ្លាំង​នៅ​ប្រទេស​ឡាវ​ភាគខាងត្បូង និង​ប្រទេស​ថៃ​ភាគ​ខាងជើង និង​នៅ​ផ្នែក​មួយចំនួន​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ ប៉ុន្តែ​ទឹកភ្លៀង​នោះបាន​ស្រក​ទៅវិញ​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស ហើយ​វិល​ទៅរក​សភាព​ហួតហែង​វិញ។ ដូច្នេះ កម្រិត​ទឹក​ទន្លេ គឺ​ទាប​ជាង​ពេលណាៗ​ទាំងអស់ សម្រាប់​ពេល​នេះ ក្នុង​ឆ្នាំ​នេះ។ ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ទន្លេ​នេះ មាន​កម្រិត​ទឹក ដែល​ត្រូវគេ​កត់ត្រា​ថា ទាប​ជាង​ពេលណា​ណា​ទាំងអស់។ អ្នក​អាច​មើលរូប​ភាព​ពី​តំបន់​ត្រី​កោណ​មាស​នៅ​ប្រទេស​ថៃ ផ្ទាំង​ថ្ម​ប៉ប្រះ​ទឹក​ដែល​គេ​មិន​ធ្លាប់​ឃើញ​ក្នុង​ទន្លេ កាលពី​ពេល​មុន​មក ឥឡូវ​គេ​អាច​ឃើញ​វា​លេចឡើង​នៅ​តាម​បណ្តោយ​ព្រំដែន​ថៃ​ជាមួយ​ឡាវ ហើយ​ដែល​គេ​អាច​ដើរ​ឆ្លងកាត់​បាន​។ គឺ​វា​ស្ងួត​ហែង​មែនទែន​។ មាន​របាយការណ៍​នានា​ពី​កម្ពុជា ជុំវិញ​ការធ្លាក់ចុះ​ទិន្នផល​ត្រី​ប្រមូលបាន​ក្នុងឆ្នាំនេះ​។ រីឯ​ក្នុង​តំបន់​ដីសណ្ត​ទន្លេមេគង្គ នៅ​ប្រទេស​វៀតណាម​ឯណោះ​វិញ យើង​ឃើញ​មាន​ទឹកជំនន់​កាន់តែខ្លាំង​។ តើ​រឿងនេះ កើតឡើង​ដោយ​របៀប​ណា​ខណៈ​តំបន់​ទន្លេមេគង្គ​កំពុង​ខ្វះ​ទឹក​នោះ​? នេះ​មិនមែនជា​ជំនន់​ទឹកទន្លេ​ទេ តែ​គឺ​ដោយសារ​ជំនន់​ទឹកសមុទ្រ​។ ដូច្នេះ មានទឹក​ជោរជន់​ខ្លាំង​រាល់ថ្ងៃ​ពី​សមុទ្រ ខណៈ​នៅ​តំបន់​ខ្សែទឹក​ខាងលើ មាន​សភាព​ខុសពី​នេះ។

វិបត្តិ​នេះ ភាគច្រើន​បណ្តាលមកពី​បាតុភូត អែល នីណូ ដែល​បាន​បណ្តាល​ឱ្យ​ផ្ទៃ​រងទឹក​ភ្លៀង​មាន​កម្រិត​ទាប​ខុសពី​ប្រក្រតី។ ឆ្នាំនេះ​គឺមាន​កម្រិត​ទាប​មែនទែន​។ ក៏ប៉ុន្តែ ក៏មាន​កត្តា បណ្តាលមកពី​ខ្សែទឹក​ខាងលើ ដូចជា ការសាងសង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ជាច្រើន ដែល​កំពុងតែ​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​លំហូរ​ទឹក ផ្គត់ផ្គង់​ដៃទន្លេ​នានា​នៅតាម​ខ្សែទឹក​ខាងក្រោម​នោះ។

មាន ឫទ្ធិ៖ តើ​លោក​គិតថា វិបត្តិ​ទន្លេមេគង្គ​នេះ គួរតែ​ជាការ​ប្រកាសអាសន្ន​ដែរ​ទេ សម្រាប់​ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់​មេគង្គ​ខាងក្រោម​? តើ​វា​ដល់ពេល​ហើយ​ឬ​នៅ ក្នុងការ​ប្រកាសអាសន្ន ឬក៏​ពួកគេ​ត្រូវ​រង់ចាំ​ឱ្យ​មាន​វិបត្តិ​បន្ថែមទៀត ឬក៏​ស្ថានភាព​កាន់តែ​អាក្រក់​ទៀត​នោះ?

ប្រាយអ៊ិន អាយល័រ៖ ខ្ញុំ​គិតថា ពិត​ជា​មាន​កម្រិត​នៃ​ភាពអនាធិបតេយ្យ​នៅ​តំបន់​ទន្លេមេគង្គ​នេះ​។ ខណៈ​នៅក្នុង​តំបន់​ផ្សេង​ដែលមាន​ការគ្រប់គ្រង​ប្រសើរ​ជាង​នេះ យើង​អាច​នឹង​ឃើញ​មាន​ឡើង​នូវ​ការ​ឆ្លើយតប​ដែល​មានការ​ព្រមព្រៀងគ្នា ឬក៏​យ៉ាងហោចណាស់ មានការ​អំពាវនាវ​ឱ្យ​មាននូវ​ការជួយជ្រោមជ្រែង​គ្នា​ទៅវិញទៅមក ហើយ​ភាគី​ដទៃ​បាន​ចូល​មកជួយ​។ យើង​ឃើញ​ថា មិន​ទាន់​មានរឿង​ទាំងនេះ​នៅឡើយ​ទេ​នៅ​តំបន់​ទន្លេមេគង្គ​។ ទីមួយ គឺ​ដោយសារ​នេះ​អាចជា​រឿងរ៉ាវ​ថ្មីថ្មោង​សម្រាប់​តំបន់​ទន្លេមេគង្គ​។ ដូច្នេះ យើង​ពី​បាក​នឹង​ព្យាករណ៍​អំពី​ផលប៉ះពាល់​ដែល​នឹង​កើត​មាន​ឡើង

កម្ពុជា និង​វៀតណាម ធ្លាប់​បាន​ឆ្លងកាត់​គ្រោះរាំងស្ងួត​ហួតហែង​ខ្លាំង​កាលពី​ពេលមុន​មក​។ គេ​ទំនងជា​អាច​ដឹងបាន​ពី​ផលប៉ះពាល់​ដល់​ផលិតកម្ម​កសិកម្ម ប្រសិនបើ​គេ​និយាយ​អំពី​គ្រោះរាំងស្ងួត​កាលពី​ឆ្នាំ​២០១៦ នៅ​រដូវ​ផ្កា​រីក នៅ​ប្រទេស​វៀតណាម កាល​ពី​ពេលកន្លង​ទៅ។ ខ្ញុំ​គិតថា​ប្រទេស​នេះ បាន​បាត់បង់​នូវ​ទិន្នផល​ស្រូវ ប្រមាណ​ជា ៥​លាន​តោន កាលពី​ឆ្នាំ​ហ្នុង។ ការណ៍​នេះ បង្កើត​ជាផល​ប៉ះពាល់​ដល់​សេដ្ឋកិច្ច។

ក៏ប៉ុន្តែ អ្វី​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ខ្ញុំ​ព្រួយ​បារម្ភ​គឺ​បឹង​ទន្លេសាប​នៅ​កម្ពុជា។ នោះ​គឺ​ការ​ពង្រីក និង​ការ​រួម​តូច​នៃ​ផ្ទៃ​បឹង​ទន្លេសាប​ប្រចាំ​ឆ្នាំ ដែល​ជា​កម្លាំងចលករ​ផ្តល់នូវ​ទិន្នផល​ត្រី​ប្រមាណ ៥​សែន​តោន​សម្រាប់​កម្ពុជា និង​ទិន្នផល​ត្រី​សរុប ២​លាន​តោន សម្រាប់​តំបន់​ទន្លេមេគង្គ​ទាំងមូល។ គ្មាន​ការយល់ដឹង​ច្បាស់​ឡើយ​ទេ​ថា មូល​ហេតុ​អ្វី​បានជា​ហេតុការណ៍​នេះ​មិន​កើតមានឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ​នេះ​។ កង្វះ​ទឹក បរិមាណ​ត្រី​កង្វះ​ជាតិ​ល្បាប់ ហូរ​ចូលទៅក្នុង​បឹង​ទន្លេសាប តើ​បញ្ហា​ទាំងនេះ រួមចំណែក​នាំ​ឱ្យ​មាន​ឱ្យ​ទិន្នផល​ត្រី​ទាប ក្នុងឆ្នាំនេះ ឬក៏​យ៉ាងណា​នោះ?

ដូច្នេះ យើង​អាច​និយាយ​ប្រកបដោយ​ការជឿជាក់​បាន​ថា ទិន្នផល​ត្រី​ប្រមូលបាន​នឹងមាន​កម្រិត​ទាប​ក្នុង​ឆ្នាំ​នេះ​។ យើង​អាច​និយាយ​ទៅកាន់​ក្រុម​អ្នកនេសាទ​នៅតាម​ទន្លេសាប ហើយ​ដឹងថា ការ​ប្រមូល​​ត្រី​របស់​ពួកគេ​ក្នុងឆ្នាំនេះ ពេលនេះ គឺ​ធ្លាក់ចុះ​ពី​៥០ ទៅ​៧០​ភាគរយ​។ បញ្ហា​នេះ គួរតែ​ជា​សញ្ញាណ​អាសន្ន​មួយ។ ប៉ុន្តែ រដូវ​ប្រមូល​ទិន្នផល​ត្រី ឬ​ខែ​ត្រី​ត្រូវ មិនមែន​នាពេលនេះ​ទេ គឺ​ក្នុង​ខែធ្នូ និង​​ខែ​មករា នៅពេលដែល​ត្រី​បំលាស់​ទី​ចូលក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ទន្លេ​នេះ ពី​ទន្លេសាប​ទៅ​ផ្ទៃ​អាង​ទន្លេមេគង្គ​។ យើង​មិនទាន់​ដឹងថា តើ​ផលប៉ះពាល់ នឹង​ទៅជា​យ៉ាងណា​នោះទេ​។ សម្រាប់​ការ​យល់​ឃើញ​​របស់​ខ្ញុំ ពី​បញ្ហា​ជលផល​ទន្លេសាប នោះ​គឺជា​ពេលដែល​ប្រមូលបាន​ទិន្នផល​ត្រី​ខ្ពស់​ជាងគេ​។ ដូច្នេះ នោះ​គឺជា​ពេល ដែល​គេ​ត្រូវ​មើល ហើយ​បើ​ទិន្នផល​ប្រមូល​ត្រី​បាន​ទាប​មែន​នោះ នោះ​អាច​នឹង​ជា​​វិបត្តិ​​ធ្ងន់ធ្ងរ​មែនទែន

មាន ឫទ្ធិ៖ ដូច្នេះ បើ​យើង​មើលទៅ​ក្នុងន័យ​បញ្ហា​សន្តិសុខ​ស្បៀង​វិញ អាច​ថា​កម្ពុជា​នឹងរង​គ្រោះ​ខ្លាំង​ជាងគេ​ដែរឬទេ ដោយ​រឿងនេះ នៅក្នុង​តំបន់​ទន្លេមេគង្គ​នោះ បាទ​?

ប្រាយអ៊ិន អាយល័រ៖ ខ្ញុំ​គិតថា​កម្ពុជា នៅមាន​ភាព​ធន់​ទៅនឹង​បញ្ហា​នេះ​តិចតួច ឬ​អន់​ជាងគេ​នៅឡើយ ដើម្បី​ឆ្លើយតប​ទៅនឹង​ផលប៉ះពាល់​ដល់​ទិន្នផល​ត្រី​នេះ​។ ការ​ប្រមូល​ទិន្នផល​ត្រី​នេះ ចិញ្ចឹម​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​ពី​ប្រមាណ ៦០​ទៅ​ ៧០​ភាគរយ នៃ​ប្រ​តេ​អ៊ី​ន​ដែល​ពួកគេ​បរិភោគ​ជា​រាងរាល់ឆ្នាំ​។ ប្រូតេអ៊ីន​គឺ​ពិត​ជាមាន​សារសំខាន់​ក្នុងការ​ទ្រទ្រង់​ជីវិត​។ អ្នក​មិនអាច​រស់​ដោយ​គ្មាន​វា​បានទេ​។ ភាព​ធន់​ទៅនឹង​បញ្ហា​នេះ គឺ​នៅមានកម្រិត​ទាប​មែនទែន ដែល​នេះ​គឺជា​ភាព​ងាយ​រងគ្រោះ​ខ្លាំង​មែនទែន​សម្រាប់​កម្ពុជា​។ ការដោះស្រាយ​បញ្ហា​បាត់បង់​ប្រូតេអ៊ីន​នេះ មិនមែនជា​អ្វីដែល​ធ្វើឡើង​តែមួយ​ថ្ងៃ​នោះទេ ត្រូវការ​ការរៀបចំ​រាប់សិប​ឆ្នាំ ដោយមាន​រយៈពេល​អន្ត​រ​កាល​ទីផ្សារ ការវិនិយោគ​ទៅលើ​កសិកម្ម និង​ការស្វែងរក​ប្រភព​ប្រូតេអ៊ីន​ដទៃទៀត​។ និយាយ​ឱ្យ​ចំ​ទៅ គឺ កម្ពុជា​នៅ​ពុំទាន់​មាន​លទ្ធភាព​​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នេះ​នៅឡើយ​ទេ។

មាន ឫទ្ធិ៖ បាទ មុននេះ លោក​បាន​មានប្រសាសន៍ថា ផ្នែក​មួយ​នៃ​ហេតុផល​ដែល​បណ្តាល​ឱ្យ​មាន​រដូវក្តៅ​យូរ ឬក៏​វិបត្តិ​ទន្លេមេគង្គ​នេះ គឺ​ដោយសារតែ​បញ្ហា​បាតុភូត អែល​នី​ញ៉ូ​។ ចុះ​ចំពោះ​បញ្ហា​សាង​សង់វារីអគ្គិសនី​នៅលើ​ខ្សែទឹក​ខាងលើ​វិញ តើ​អ្វី​ទៅជា​ផលប៉ះពាល់​របស់​វា​នាពេល​ឥឡូវនេះ​? តើ​យើង​អាច​មើលឃើញ​ពី​ផលប៉ះពាល់​បង្កឡើង​ដោយ​ភាពអណាធិបតេយ្យ​នៃ​ការសាងសង់​ទំនប់​វា​រី​អគ្គិសនី​នៅលើ​ដង​ទន្លេមេគង្គ​នេះហើយ​ឬ​នៅ?

ប្រាយអ៊ិន អាយល័រ៖ បាទ ពិតណាស់ ដោយ​គ្មាន​មន្ទិល វារីអគ្គិសនី​នៅ​ខ្សែទឹក​ខាងលើ​ទាំងនោះ ពិតជា​បង្ក​ផលប៉ះពាល់​។ ទាំងនោះ​រួមទាំង​វារីអគ្គិសនី​សេសាន​ក្រោម​២ នៅ​កម្ពុជា​ផង​។ នេះ​ជា​វារីអគ្គិសនី​នៅលើ​ដៃទន្លេ ដែល​ត្រូវបាន​ព្យាករ និង​វាយតម្លៃ​ដោយ​ក្រុម​អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ដែល​បាន​រកឃើញថា វា​រី​អគ្គិសនី​នេះ នឹង​កាត់បន្ថយ​បរិមាណ​ត្រី​នៅ​ទន្លេមេគង្គ រហូតដល់ ៩,៣ភាគ​រយ​។

មាន​វារីអគ្គសនី​ដល់​ទៅ ៦៤ នៅ​ប្រទេស​ឡាវ ដែល​បាន​សាងសង់​រួច ខណៈ​នៅ​ខ្សែទឹក​ខាងលើ គឺ​នៅ​ប្រទេស​ចិន មាន​វារីអគ្គិសនី​សាងសង់​រួច​សរុប ១១។ វារីអគ្គិសនី​ទាំងនេះ​មួយៗ សុទ្ធតែ​បង្ក​ផល​ប៉ះពាល់​ដល់​ទន្លេសាប។ បន្តិច​ម្តងៗ វា​មាន​ផលប៉ះពាល់ ហើយ​រួមបញ្ចូល​គ្នា​ទាំងអស់​ទៅ វា​នឹង​មាន​ផលប៉ះពាល់​ខ្លាំង​ជាង​នេះ​។ តើ​ផលប៉ះពាល់​ទាំងនេះ​ជា​អ្វីខ្លះ​? ដោយសារតែ​ភាព​អនាធិបតេយ្យ​​នៃ​​ការ​សាងសង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ទាំងនេះ កង្វះ​ការស្រាវជ្រាវ កង្វះ​កិច្ចខិតខំ​ប្រឹងប្រែង ​ដើម្បី​​គិតគូរ​​ដិត​ដល់​ ចំពោះ​​ផល​ប៉ះពាល់​​ទាំងនោះ ពី​សំណាក់​រដ្ឋាភិបាល ឬ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​​ទាំង​នោះ​បើក​ឱ្យ​មានការ​ស្រាវជ្រាវ​ពី​ខាងក្រៅ ដើម្បី​សិក្សា​ពី​បញ្ហា​អស់ទាំង​នេះ​... កត្តា​អស់ទាំង​នេះហើយ នាំ​ឱ្យ​តំបន់​មេគង្គ និង​កម្ពុជា​ផង កំពុងធ្វើដំណើរ​ទៅរក​ស្ថានភាព​កាន់តែ​ប្រឈម​នឹង​គ្រោះថ្នាក់ ឬ​ហានិភ័យ​កាន់តែខ្លាំង​ឡើងៗ។

មាន ឫទ្ធិ៖ ចុះ​ចំពោះ​ដំណោះស្រាយ​ដែល​លោក​ចង់ឃើញ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ពាក់ព័ន្ធ​ដោះស្រាយ ជាពិសេស​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ចាត់​វិធានការណ៍​នោះ ខ្ញុំ​បាន​អាន​អត្ថបទ​របស់លោក ដែល​លោក​បាន​ចុះផ្សាយ​នៅលើ​ទំព័រ​កាសែត​ក្នុងស្រុក សំណើ​មួយ​ដែល​លោក​ស្នើឡើង​នោះ គឺ​លោក​ចង់​ឱ្យ​ក្រុម​ប្រទេស​តំបន់​ទន្លេមេគង្គ​ខ្សែទឹក​ខាងក្រោម នាំគ្នា​ប្តឹងទៅ​ចិន​ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ​។ សូម​លោក​ជួយ​បកស្រាយ​បន្ថែម​ត្រង់​កន្លែង​នេះ​? តើ​ប្រទេស​ទាំងនេះ​ធ្វើ​ដូច្នេះ​យ៉ាងម៉េច​ទៅ ខណៈដែល​ពួកគេ​ចង់​រក្សា​ទំនាក់ទំនង​ជិតដិត​ជាមួយ​ចិន?

ប្រាយអ៊ិន អាយល័រ ខ្ញុំ​ប្រើ​ពាក្យ​ថា​ប្តឹង​ចិន​នេះ មិនមែន​មានន័យថា ប្តឹង​ចិន​ទៅ​តុលាការ​នោះទេ​។ ប៉ុន្តែ​ក្នុងន័យ​ថា ស្វែងរក​ដំណោះស្រាយ ដើម្បី​ស្វែងរក​ភាពប្រសើរ​បំផុត ឬ​ផលប្រយោជន៍​រួម តាមរយៈ​ការចុះកិច្ចសន្យា​ជាមួយ​ចិន ដើម្បី​ចែករំលែក​ទឹក ពី​ប្រទេស​ចិន ដែលមាន​វា​រី​អគ្គិសនី​ធំៗ​។ ជាការ​សំខាន់​ដែល​គេ​ត្រូវ​ដឹងថា ក្នុងអំឡុងពេល​រដូវ​ក្តៅ និង​ពេលវេលា​គ្រោះរាំងស្ងួត​ដូច្នេះ មួយ​ភាគ​នៃ​ទន្លេ​របស់​ចិន ចូលរួមចំណែក​ផ្តល់​ទឹក​ដល់​ប្រព័ន្ធ​ទន្លេមេគង្គ​នេះ​ពី ៤០ ទៅ​៥០ ភាគរយ​នៃ​ទឹកទន្លេ​។ ទឹកទន្លេ​នេះ​បានមកពី​ការ​រលាយ​ទឹកកក​នៅ​ភ្នំ​ហិមាល័យ និង​តំបន់​ខ្ពង់រាប​ទី​បេ​។ ប្រសិនបើ​តំបន់​អាង​ទន្លេមេគង្គ​ខាងក្រោម មិនមាន​ការធ្លាក់​ភ្លៀង​នោះទេ ចិន​ជា​អ្នកផ្តល់​ទឹក​នោះ​ភាគច្រើន​ឱ្យ​ទៅ​តំបន់​នោះ​។ ដូច្នេះ អ្វីដែល​កើតមាន​នៅ​ពីក្រោយ និង​ឆ្លងកាត់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​របស់​ចិន គឺ​ពិត​ជាមាន​សារសំខាន់​ណាស់​។ មាន​មធ្យោបាយ​មួយ​ក្នុងអំឡុងពេល​រដូវប្រាំង និង​ពេល​ជួប​គ្រោះរាំងស្ងួត​ហួតហែង​ខ្លាំង ដែលថា វារីអគ្គីសនី​ទាំងនោះ គួរ​មានការ​បើកទ្វា​ទឹក ឱ្យ​ទឹក​អាច​ឆ្លងកាត់​បាន ដើម្បី​បង្កើតជា​ចរន្តទឹក​ជំនន់​បែប​ធម្មជាតិ និង​ការ​ចែកចាយ​ទឹក​តាមរបៀប​ទៀងទាត់​មួយ​។ យើង​មាន​វិទ្យាសាស្ត្រ​មាន​ទិន្នន័យ ដើម្បី​កំណត់ថា តើ​គេ​ត្រូវធ្វើ​រឿងនេះ​ដោយ​របៀប​ណា ហើយ​ត្រូវ​ទូទាត់​យ៉ាងម៉េច ដើម្បី​ឱ្យ​លំហូរ​ទន្លេ​អាច​កើតមានឡើង​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង​ធម្មជាតិ​របស់​វា​។ ប្រទេស​ខ្សែទឹក​ខាងក្រោម ចាំបាច់​ត្រូវ​សម្រេច​ឱ្យ​បាន​នូវ​គោលដៅ​នេះ​។ បើ​មិន​ដូច្នេះ​ទេ នៅពេល​មាន​បញ្ហា​ដូច្នេះ​កើតឡើង ការទទួលខុសត្រូវ​នឹង​ធ្លាក់​ទៅ​ប្រទេស​ឡាវ​។ ក៏​ដូចគ្នានេះដែរ ឡាវ​អាច​ប្រើប្រាស់​វារីអគ្គិសនី​ទាំង​៦៤​របស់ខ្លួន ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​រាំងស្ងួត​នេះ​។ តែ​រដ្ឋាភិបាល​ឡាវ ផ្តល់​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិ​តិចតួច​ជាងគេ នៅក្នុង​តំបន់​ទន្លេមេគង្គ ចំពោះ​បញ្ហា​នេះ​ទេ។

មាន ឫទ្ធិ៖ ខ្ញុំ​ចង់ដឹងថា​តើ វា​មាន​ចីរភាព​កម្រិតណា​ទៅ ដោយ​គ្រាន់តែ​និយាយ​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​ចិន និង​ឡាវ​ជុំវិញ​រឿង​សុំ​ឱ្យ​បើក​ទ្វា​ទឹក​នេះ ដើម្បី​បែងចែក​ទឹក​មក​ឱ្យ​ខ្សែទឹក​ខាងក្រោម​នោះ​។ នេះ​មិន​មាន​ន័យថា គ្រាន់តែ​ជា​ដំណោះស្រាយ​រយៈពេល​ខ្លី​នោះទេ ឬក៏​យ៉ាងម៉េច?

ប្រាយអ៊ិន អាយល័រ៖ ទេ មិនមែន​ទេ។ វា​មិនមែនជា​ដំណោះស្រាយ​រយៈពេល​ខ្លី​ទេ​។ វា​ត្រូវតែ​ជា​ដំណោះស្រាយ​រយៈពេល​យូរអង្វែង។

មាន ឫទ្ធិ៖ ក៏ប៉ុន្តែ តើ​យើង​អាច​ផ្លាស់ប្តូរ​ទៅ​បាន​ដោយ​របៀប​ណា លើ​បញ្ហា​អាណាធិបតេយ្យ បង្ក​ឡើង​ដោយ​ការសាងសង់​វារីអគ្គិសនី ដែល​បាន​កែប្រែ​លំហូរ​ទឹកទន្លេ និង​បំលាស់​ទី​របស់​ត្រី​នោះ?

ប្រាយអ៊ិន អាយល័រ៖ បាទ ខ្ញុំ​គិតថា​មាន​តួនាទី​សម្រាប់​ដៃគូ​អភិវឌ្ឍន៍​ដូច​ជា សហរដ្ឋអាមេរិក អូស្ត្រាលី ជប៉ុន និង​ប្រទេស​ដទៃទៀត ក្នុង​ជួយ​ប្រទេស​នៅ​តំបន់​ទន្លេ​មេគង្គ ឱ្យ​ទទួលស្គាល់​អំពី​ភាព​ធ្ងន់ធ្ងរ​នៃ​វិបត្តិ​ដែល​នឹង​កើតឡើង​នេះ។ ត្រូវ​ផ្តល់​ឱ្យ​ប្រទេស​ទាំងនេះ នូវ​ព័ត៌មាន​ច្រើនជាង​នេះ និង​ការ​សម្រេចចិត្ត​សម​ហេតុផលដូចគ្នា​នេះ​ដែរ ប្រទេស​ពាក់ព័ន្ធ ក៏ត្រូវ​ធ្វើការ​ដោះស្រាយ​រឿងនេះ​ដោយ​ខ្លួនឯង​ដែរ។

ជម្រើស​ផ្សេង​ទៀត គឺ​អាច​ជា​កិច្ចសន្ទនា​រវាង​ប្រទេស​តំបន់​មេគង្គ​ខ្សែទឹក​ខាងក្រោម​ជាមួយ​នឹងប្រទេស​ចិន។ ដូច្នេះ ចាំ​បាច់​ត្រូវ​មាននូវ​កិច្ច​សន្ទនា ជា​លក្ខណៈ​អន្តរកម្ម រវាង​ប្រទេស​មេគង្គខាង​ក្រោម និង​ប្រទេស​ស្ថិតក្រោម​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​មេគង្គ-ឡាន​ឆាង របស់​ប្រទេស​ចិន។ តាម​អ្វីដែល​ខ្ញុំ​ដឹង​ពី​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​មេគង្គ-ឡាន​ឆាង​របស់​ចិន​នេះ ចិន​ចាប់​អារម្មណ៍ទៅ​នឹងការ​ស្វែងរក​ដោះស្រាយ​ចំពោះ​បញ្ហា​គ្រោះរាំងស្ងួត​។ ដូច្នេះ មាន​ចំណាប់អារម្មណ៍​ដូចគ្នា​ត្រង់ចំណុច​នេះ​។ ក៏ប៉ុន្តែ នៅ​ពុំទាន់​មាន​ការជំរុញ​ថា តើ​ត្រូវ​ដោះស្រាយ ឬ​ធ្វើ​ដោយ​របៀប​ណា។ ចិន​ជា​ប្រទេស​នៅ​ខ្សែទឹក​ខាងលើ​តែមួយ ដែលមាន​ឥទ្ធិពល ក្នុងការ​ដោះស្រាយ បញ្ហា​ការចែក​ចាយ​លំហូរ​ទឹក​នៅ​តំបន់​ទន្លេ​មេគង្គ​នេះ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

គេហទំព័រ​ទាំងមូល