Шинхуа агентлиқи ахбаратта ишлитиш чәкләнгән 102 аталғуни елан қилди

Мухбиримиз қутлан
2017-08-07
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Хитай компартийәсиниң ахбарат агентлиқи болған шинхуа агентлиқи 2015-йили 11-айда баянат елан қилип, «шинхуа агентлиқиниң ахбарат хәвәрлиридә ишлитиш чәкләнгән 45 аталғу» ни елан қилған иди.

Шинхуа агентлиқи йеқинда йәнә толуқлима баянат елан қилип, буниңдин кейин ахбарат вә хәвәрләрдә ишлитиш чәкләнгән аталғуларниң санини 102 гә көпәйткән.

Ишлитиш чәкләнгән юқириқи 102 аталғу сиясий вә иҗтимаий турмуш түри, қанун-түзүм түри, милләт-дин түри, хоңкоң, макав, тәйвән вә дөләтниң земин һәм игилик һоқуқи түри шундақла хәлқара мунасивәт түри қатарлиқ 5 саһәгә четилидикән.

Диққәт чекидиған бир нуқта шуки, мәзкур баянатта уйғурлар вә ислам диниға даир бир қисим чәкләнгән аталғуларму йәр алған. Мәсилән, 89-аталғуда мундақ дейилгән: «ахбарат хәвәрлиридә шинҗаңни ‹шәрқий түркистан' дәп аташқа қәтий болмайду. Шинҗаңдики бөлгүнчи күчләр тоғрилиқ хәвәр бәргәндә ‹җяңду', йәни ‹шинҗаң мустәқиллиқи' яки ‹вейду', йәни ‹уйғур мустәқиллиқи' дегән аталғуларни ишлитишкә болмайду.»

27-Аталғуда мундақ дейилгән: «қазақ, өзбек қатарлиқ милләтләрни ‹түркий милләтләр' яки ‹түркләр' дегәндәк омумий аталғу билән аташқа болмайду.»

Ундин башқа йәнә, тарихтики «хуйхуй» дегән аталғуни ишлитишкә болмайдиғанлиқи, пәқәтла «хуйзу» дегән аталғуни қоллиниш лазимлиқи; тәйвәндики аз санлиқ милләтләрни «әслидики олтурақ аһалә» яки «йәрлик аһалә» дейишкә болмайдиғанлиқи; җәнубий деңиздики нәнша тақим араллирини һәргизму «сипратли тақим араллири» дейишкә болмайдиғанлиқи алаһидә әскәртилгән.

Қизиқарлиқи шуки, мәзкур баянатта йәнә «азадлиқтин бурун» яки «азадлиқтин кейин» дегән аталғуларниң чәкләнгәнликини, униң орниға «җуңхуа хәлқ җумһурийити қурулғандин бурун яки кейин» вә яки «1949-йилидин бурун яки кейин» дегән аталғуни қоллиниш лазимлиқи тилға елинған.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт