"Tarix we bügün" (5-féwral)

"Tarix we bügün" sehipimizning bu yekshenbilik qisimda sabiq sowét ittipaqi hökümitining ötken esirning 60-80-yillirida tashkent we almuta qatarliq sheherlerde élip barghan Uyghurche radi'o anglitish tarixigha a'it melumatlarni diqqitinglargha teqdim qilimiz.
Muxbirimiz ümidwar
2012-02-05
Share

Uyghurlarning radi'o-xewerchiliki yérim esirdin artuq tarixqa ige. Uyghur tilidiki tunji radi'o anglitish aldi bilen sowét ittipaqi hökümiti teripidin 1947-yili tashkentte bashlan'ghan.

Uyghur tilida radi'o programmilirini anglitish sowét ittipaqining özbékistan ittipaqdash jumhuriyitining radi'o anglitish komitéti qarmiqidiki chet ‘ellerge radi'o programmiliri anglitish orgini 1947-yili tashkentte tesis qilin'ghan.

Özbékistan ittipaqdash jumhuriyitining radi'o-téléwiziye komitétining mu'awin re'isi, ataqliq Uyghur ziyaliysi xélem xudaberdi tashkenttiki Uyghur tilida radi'o anglitishni eng deslepte élip barghan kishi idi. U özining eslimiside u 1945-yili, urushtin qaytip kelgendin kéyin özbékistan tashqi radi'o anglitish sahesige xizmetke kirgen hemde 1947-yili Uyghurche anglitishni bashlighandin kéyin uzun ötmey, özbékistan kompartiyisining birinchi sékrétari osman yüsüpof teripidin bashqa 12 kishi bilen birge sherqiy türkistan hökümitige yardem bérishke ewetilgen. Xélem xudaberdiyéf ghuljida exmetjan qasimi we milliy armiye qomandani is'haqbék munonof qatarliq rehberlerning yénida ikki yil xizmet qilghan. U, 1949-yili tashkentke qaytqan. Bu radi'oda eyni waqitta ataqliq sowét Uyghur ziyaliyliridin osman memetaxunof we bashqilar ishligen idi.

Tarixiy pakitlargha tayan'ghanda, özbékistanda 1943-yilidin taki 1950-yillarghiche bolghan ariliqta yene "Sherq heqiqiti" zhurnili chiqirilip, Uyghur éligha kirgüzülgen idi. "Sherq heqiqiti" zhurnili 1944-1949-yilliridiki milliy azadliq inqilab idiyisining küchiyishide muhim idiyisi asaslarni teyyarlidi. Tashkent radi'osida Uyghurche anglitish yolgha qoyulghan waqitlar del Uyghur élide milliy azadliq inqilab dawamlishiwatqan peytler bolup, moskwa Uyghurlargha munasiwetlik siyasiy-idiyiwi ishlargha özbékistan kompartiyisining birinchi sékrétari osman yüsüpofni mes'ul qilghan.

Uyghurche anglitish bir mezgil toxtap qalghandin kéyin, 1960-yillarda Uyghurche anglitish qayta eslige keltürülgen bolup, xélem xudaberdi özbékistan radi'o-téléwiziye komitétining mu'awin bashliqi, yeni mu'awin ministir derijisigiche kötürülüp, Uyghurlargha munasiwetlik xizmetlerni qilghandin kéyin, buningdin yette sekkiz yil ilgiri wapat bolghan.

Uyghur tilidiki radi'o anglitish qazaqistan paytexti almuta shehiridimu yolgha qoyulghan bolup, almutadiki bu anglitish rehberlik ishlirigha riza semedi qatarliq kishiler qatnashqan idi.

Qazaqistandiki Uyghur radi'o-xewerchiliki tarixi heqqide oyghanning riza semedi bilen ötküzgen söhbitini anglanglar.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet