“балилар қоғдиғучи” - балиларниң көпләп йүтүп кетишидин кәлгән иҗадийәт илһами

Мухбиримиз гүлчеһрә
2014-04-24
Share
Uyghur-balilar-305.jpg 2006 – Йили 13 – өктәбир күни бирқанчә уйғур балилири хотәндә. Хитай даирилириниң билдүрүшичә, пиланлиқ туғут йолға қойулғандин буйан уйгур елидә 3 милйондин артуқ бовақ аз туғулған.
AFP Photo


Мәлум болғандәк уйғур балиларниң йоқап кетиш, адәм бедиклири тәрипидин алдинип хитай өлкилиридә сетилиш вә һәр хил җинайи гуруһларниң түрлүк зиянкәшликлиригә учришидәк паҗиәләр, уйғур җәмийитидә 20 йиллар илгири баш көтүрүп давам қиливатқан бир зор иҗтимаий апәт.

Болупму уйғур елиниң һазирқидәк көчмән нопуси көп, саяһәтчиләр көп, мурәккәп болуштәк иҗтимаий вәзийитидә, ата, анилар балилирини қоғдашта барғанчә риқабәткә учримақта вә балиларниң аманлиқи үчүн алаһидә көзитиш тәдбирлирини елишқа еһтияҗ туймақта. Уйғур ата, анилардики бу хил хатирҗәмсизлик тәқәззаси, уйғурчә адәм издәш тор бети болған yutkanlar.com Қурғучиси нурәли әмәтниң балиларниң йүтүп кетишиниң алдини алидиған бир әсваб үстидә ойлинишиға түрткә болған, бу яш студент компйотер һәвәскарниң тиришчанлиқи һәмдә хитайдики мәлум еликтронлуқ пән техника ширкитиниң һәмкарлишиши нәтиҗисидә “балилар қоғдиғучи”дин ибарәт орун бәлгиләш әсваби ахири рояпқа чиққан.

Мухбиримиз гүлчеһрә ата, анилар тәқәзза болған бу балилар қоғдиғучи әсваб һәққидә нурәлини зиярәт қилди, “балилар қоғдиғучиси” қандақ иқтидарға игә? қени бирликтә тонушуп чиқайли :

- Нур әли, қандақ илһам билән балилар қоғдиғучини мәйданға кәлтүрдиңиз ?

- Мән кичик чағлиримдила балиларниң йүтүп кетидиғанлиқи, ичкириләргә алдап апирилидиғанлиқидәк вәқәләрни аңлайттим. Һазирму аңлап туримиз, һәтта мән бу йүткәнләр тор бекитини қурғандин буян һәр күни йүткән балилар һәққидә 3, 4 учур келиду, әң муһими балиларниң йүтүп кетишиниң алдини елиш икән. Башта мән балиларниң йүтүп кетишиниң алдини елишта бирәр тәдбир яки мәлум әсваб үстидә ойлиниватқинимда, аптомобилларниң орнини бәлгиләш әсвабиға көзүм чүшти, йәни шәхси аптомобилларни из қоғлап тапқили болидикән, буни балиларни тепишқа қандақ тәдбиқлиғили болар? дегән ой билән ичкиридики аптомобил из қоғлаш әсваби ишләйдиған бир ширкәткә телефон қилип оюмни ейттим, улар “ясиғили болиду” дегән җавабни бәрди вә вә лайиһә болсила синап беқишқа мақул болди, шуниң билән мән уни балилар тақашқа әплик, уларниң терисигә зиян йәткүзмәйдиған кичикрәк қилип лайиһәлидим вә бу лайиһә нусха бойичә, ичкиридики ширкәт дәсләп бу балилар қоғдиғучини ясап чиқти. Һазир торда синақ тәриқисидә елан бәргәнтим, бәк тез қизиқиш қозғиди, ата, аниларда һәқиқәтән шундақ бир нәрсигә еһтияҗ күчлүк икән. Баһасини 380 сом қилип бекитилди.

- Нурәли, балилар қоғдиғучидин ибарәт бу орун бәлгиләш әсвабиниң қурулмиси вә ишлитилиш даириси, үнүми һәққидә тәпсилий чүшәндүрүш бәрсиңиз?

- Болиду, бу қоғдиғучи әсваб саәт шәкиллик болуп йәни балиларниң қолиға тақап қойғанда балиларни назарәт қилип туриду, янфун арқилиқ балиниң нәдиликини көргили, һәтта халиғанлар балиниң әтрапидики авазларни аңлиялайдиған һәм үнгә алалайдиған, һәм телефон қилип бала билән параңлишалайдиған, шундақла балиларни 24 саәт назарәт қилип туралайдиған иқтидарға игә әсваб.

Әмди иқтидариға кәлсәк, әгәр сиз пәқәт өйиңиз вә балиңизниң мәктипини бәлгиләпла бәрсиңиз, балиңиз өйдин мәктәпкә баридиған йолдин чиқип кәтсә яки башқа йәргә кәтсә сестима сизгә аптоматик сигнал бериду һәм хәритидин балиңизниң һазирқи орнини тепип сизгә орнини көрситип бериду, бундақ болғанда балиңиздин хатирҗәм болалайсиз, пәқәт сиздә андируйид яки алма янфуни болсила хатирҗәм сетивалсиңиз болиду. Бумәһсулат, балиларға ишлитидиған болғанлиқи үчүн әплик лайиһәләнгән,йәни саәт шәкиллик, балиларға зиянсиз,радиатсийә интайин аҗиз, суға һәм силкинишкә чидамлиқ қилип лайиһәләнгән, бу мәһсулат һазирдин башлап закас қобул қилиду, еһтияҗ күчлүк, әмма мән техи оқуғучи болғачқа техиму күп ишләш үчүн мәбләғ җәһәттә аҗизлиқ қиливатимән, һәмкарлашқучилар болған болса техиму көп ишләп, техиму көп ата, аниларни хатирҗәм қилалиған болсақ бәкму яхши болатти. Мениң умидим пәқәт балилар бәхтлик аилидин айрилмиса, аилисигә патрақ қайтса, аниларниң көзи яшланмиса.

Әлвәттә “балилар қоғидиғучи” ниң мәйданға келиши балиларниң йүтүп кетиш еһтималлиқини төвәнлитиштә вә ата, аниларниң балиларни патрақ тепивелиши, уларниң хатирҗәмлики үчүн мәлум дәриҗидә рол ойниши мумкин, әмма балиларни қоғдашта әң зөрүр болғини йәнила ата, аниларниң меһир - муһәббити вә балиларни давамлиқ көзитип туруш, күчлүк мәсулийәт туйғуси билән һәр қандақ хатирҗәмсизлик еһтималлиқиниң алдини елишқа тиришиштур. Аилиләрниң хатирҗәмлики, җәмийәтниң хатирҗәмлики, дуняниң, милләтниң кәлгүси болған балиларни қоғдаш әлвәттә һәр бир инсанниң мәсулийитидур.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт