Dunya Uyghur qurultiyi xitayni bay weqeside ölgen 28 gumandarning kimliklirini toluq ashkarilashqa chaqirdi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2016-01-16
Share
bay-weqesi-saqchixana-saqchi.jpg Bay weqeside ölgen saqchilar: üstünki qur soldin onggha: 1. Wu féng, bay térekbazar saqchixanisi bashliqi, 2. Shyaw kéyün bay nahiyilik alahéde saqchi etiritining mu'awin bashliqi, 3. Xong jiyenwin, térekbazar saqchixana xadimi, 4. Lo tiyenyong, bay nahiyilik alahéde saqchi etiritining xadimi
Uyghur rayonidiki saqchilarning melum bir undidar topidin élindi

Bay weqeside ölgen saqchilarning 6 neper emes, 9 neper ikenliki we ularning kimlikliri saqchilarning ündidar topi arqiliq dunyagha ashkarilan'ghandin kéyin, dunya Uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat rishit bu heqte pikir bayan qilip, xitay terepni weqening tepsilati heqqide ashkara bolushqa yene bir qétim dewet qildi. Dilshat rishit sözide uchur téxnikisining bügünki tereqqiyat basquchida xitay terepning uchurlarni teltöküs kontrol qilip bolalmaydighanliqini, xuddi yoshurulghan üch saqchining ölümi ashkarilan'ghan'gha oxshash bashqa tepsilatlarningmu hamini ashkarilinidighanliqini eskertip, xewerlerde téxiche sir tutuluwatqan, weqede öltürülgen 28 gumandarning toluq kimliklirini élan qilishqa dewet qildi.

18 - Séntebir bay weqesi yüz bergen küni 5 neper saqchi öltürülgendin bashqa, opératsiye dawamida yene 4 neper saqchining öltürülgenliki ashkarilan'ghandin kéyin, bay weqesining tepsilatidiki ashkarilanmighan nuqtilar Uyghur közetküchi we pa'aliyetchilerning qaytidin diqqitini tartti.

Bu heqte radi'omizgha pikir bayan qilghan dunya Uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat rishit töwendiki nuqtilarni alahide tekitlidi: "Uchur téxnikisi tereqqiyatining bügünki dewride xitay öz puqralirining uchur élish we uchur tarqitishtin ibaret bu eng eqelliy hoquqini depsende qilmasliqi kérek, ikkinchidin rayonda terepsiz teshkilatlarning erkin tekshürüsh élip bérishigha tosalghu bolmasliqi kérek."

Bügünki dewrde weqelerning tepsilatini teltöküs yoshurup bolalmaydighanliqini, tepsilatlarning herxil yollar bilen yétersiz bolsimu ashkarilinidighanliqini we buning weziyet heqqidiki melumatni téximu murekkepleshtürüwétidighanliqini otturigha qoyghan dilshat rishit weqelerning waqtida ashkarilinishi kéreklikini otturigha qoydi. U weqelerde bir tereplime xewer bérishning weqeni chüshinishke yétersiz, hetta ziyanliq ikenlikini ilgiri sürüp, xitay terepni xelq'ara axbarat wasitilirining rayonni ziyaret qilishigha tosqunluq qilmasliqqa chaqirdi.

Dilshat rishitning qarishiche, xitay hökümiti weqelerning tepsilatini yoshurush arqiliq yalghuz Uyghur we dunya xelqini emes, belki öz xelqini yeni xitay xelqinimu aldimaqta, xitay xelqini özi yashawatqan siyasiy we ijtima'iy muhitni toluq chüshinishtinmu mehrum qaldurmaqta, bolupmu bu arqiliq Uyghur rayondiki xitay köchmenlirining hayatinimu xeterge ittermekte.

Dilshat rishitning qarishiche yene, xitay köchmenlirining Uyghur rayonigha zor türkümde éqip kélishide xitayning righbetlendürüsh siyasitidin bashqa, rayondiki adaletsizlik we jiddiyliktin ibaret ré'al weziyetni ulargha bildürmesliktek bixudlashturush tedbirningmu roli bar, bu ehwal rayonning weziyitini buningdin kéyin téximu nacharlashturushi mumkin.

Dilshat rishit xitayning bay weqesini kéchiktürüp ashkarilighandin bashqa, tepsilatini téxichila toluq halda ashkarilimighanliqini tilgha élip: "Mana mushuning özila, weqede téxi yene melum bolmighan, xitay terep özi sadir qilghan xataliq yaki jinayetlerning barliqining ipadisi" dédi. Bolupmu u, xitay terepning weqede öltürülgen 28 gumandarning kimlikini ta hazirghiche toluq halda ashkarilimaywatqanliqidin dunya Uyghur qurultiyining endishe ichide ikenlikini bildürdi.

Radi'omiz ilgiriki xewerliride weqe gumandarliri arisida 7 neper ana we balilarning barliqini ashkarilighan idi. Xitay terep bu heqte héchqandaq melumat bermigen.

Dilshat rishit bügünki bayanatida, weqede ölgen ana - balilar sanining uningdinmu köp bolush éhtimalliqini ilgiri sürüp, xitayni 28 gumandarning kimlikini toluq ashkarilashqa dewet qildi: "Atqinini, öltürginini ashkarilighan iken, öltürülgenlerning kimliklirini ashkarilashtin néme üchün özini qachuridu? démek, bu öltürülgenler arisida ana - balilarning barliqi rast, ulargha qarita bir jinayetning ishlen'genliki éniq bir éhtimalliq."

Bay weqeside öltürülgen 28 gumandardin 17 nepirining kimliki radi'omiz teripidin ashkarilan'ghan, bulardin ikki nepiri yeni ikki yétekchi musa toxtiniyaz bilen memet eysaning kimliki xitay xewerliride tilgha élin'ghan bolsimu, emma qalghan 11 nepirining kimliki taz hazirghiche xitay teripidin sir tutup kélinmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.