Хотәндики сақчи: чәкләнгән исимларни өзгәртиш чеки 16 яштин төвәнләр

Мухбиримиз меһрибан
2017.05.18
cheklengen-isim-tizimlik.jpeg Хотән қарақаш наһийәсиниң тохула йеза тохула кәнт партийә ячейкиси чиқарған “чәкләнгән исимлар тизимлики”.
Social Media

Өткән айдин буян хәлқара таратқуларда уйғур даирилириниң диний йосундики бир түркүм исимларни чәклигәнлики муназирә темиси болған иди.

Радийомизға кәлгән инкаслардин йеқинда даириләрниң йәнә уқтуруш чиқирип, чәкләнгән исимлар тизимлики елан қилиништин илгири қоюлуп болған исимларниму йәрлик сақчиханиларниң нопус бөлүмлиригә берип өзгәртишни тәләп қилғанлиқи ашкариланди.

Хотәнниң илчи сақчиханисидин игилигән әһваллардин, илгири қоюлуп болған исимларни өзгәртиш долқуниниң нөвәттә хотән даирисидә башланғанлиқи мәлум болди.

Уйғур диярида давамлишиватқан аталмиш “диний әсәбийлик идийилирини чәкләш”, “миллий бөлгүнчиликкә қарши туруш” долқунида, хитай һөкүмәт даирилири уйғурларда әвладтин-әвладқа давамлишип келиватқан диний түси қоюқ болған бир түркүм исимлар вә уйғурларниң миллий һес-туйғулири ипадиләнгән исимларниму “диний ашқунлуқ”, “миллий бөлгүнчилик” хаһишини ипадилигән дегән баһанидә, бирқанчә түркүмгә бөлүп чәклинидиған исимлар тизимликидә елан қилған иди.

Иҗтимаий таратқуларда тарқилип йүргән учурлардин мәлум болушичә, даириләрниң бултурдин башлап елан қиливатқан чәкләнгән исимлар тизимликидә “муҗаһит, җиһад, абду пәттар, әбулғази, әзһәр, әсәдулла, әмирулла, әмиридин, әһрулла, әкбәр, ғазат, түркиназ, түркизад, әбубәкри, муслимә, мухлисә, әрапат, һаҗи, ғоҗа, худабәрди, түркинай, муҗайдулла” қатарлиқ бир түркүм исимлар бар болуп, дәсләп тарқалған уқтурушларда юқириқи исимларни йеңи туғулған бовақларға қоюш чәклинидиғанлиқи елан қилинған. Бу әһваллар хәлқара таратқуларда ашкариланғандин кейин, чәтәлләрдики уйғур тәшкилатлири вә хәлқара диний җәмийәтләр, кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң тәнқидлишигә учриған иди.

Уйғур дияридики үндидар торида тарқилип йүргән учурлардин мәлум болушичә, даириләр йеқинда йәнә уйғур дияридики идарә-җәмийәт, мәктәпләр һәтта йеза-мәһәллиләргичә язма уқтуруш тарқитип, илгири туғулған балилириға бу хил чәкләнгән исимларни қойған ата-аниларниң өзи турушлуқ җайлардики сақчиханиларниң нопус бөлүмлиригә берип, балилириниң исмини өзгәртсә, уларға һәқсиз мулазимәт қилғанлиқини елан қилған.

Өз кимликини ашкарилимаслиқ шәрти билән, радиомизға әһвал инкас қилған бир уйғурниң билдүрүшичә, у ишләватқан идаридиму, бу йил 4-айниң ахири хизмәтчиләргә мәхсус йиғин ечилип, “уйғур аптоном районлуқ җамаәт хәвпсизлик назаритиниң 2017-йиллиқ 4425-номурлуқ һөҗҗити” намидики уқтуруш оқуп берилгән. Идарә башлиқи сөзидә йәнә, илгири балилириға диний түс алған исимларни қойғучиларниң әң қисқа муддәт ичидә йәрлик сақчи орунлириниң нопус бөлүмлиригә берип, балилириниң исмини өзгәртиш рәсмийитини беҗиришини уқтурған.

Радийомиз уйғур дияридики сақчиханиларға телефон қилип, чәкләнгән исимларни өзгәртиш тоғрисидики аталмиш 4425-номурлуқ һөҗҗәт һәққидә тәпсилатларни игиләшкә тириштуқ.

Хотәнниң илчи йезисидин телефонимизни алған сақчиниң билдүрүшичә, у ишләватқан йезилиқ сақчиханиниң нопус бөлүмидики сақчилар 1-май күнидин башлап чәкләнгән исимларни өзгәртип тизимлаш хизмитини башлиған. Әсли бир айда тамамлаш бәлгиләнгән вәзипә, йеза тәвәсидики тор сүритиниң астилиқи, һәтта бәзидә тор үзүлүп қелиш қатарлиқ сәвәбләр түпәйлидин астилап, нопустики чәкләнгән диний исимларни өзгәртип тизимлаш хизмитини 7-айға қәдәр түгитиш тәләп қилинған.

Униңдин, исим өзгәртиш тәләп қилинғанларниң яш чәклимисини сориғинимизда, у, исим өзгәртилгәнлики сәвәбидин исмини өзгәрткүчиниң күндилик һаяти вә шу кишигә алақидар архипларда йүз бериш еһтимали болған қалаймиқанчилиқларниң алдини елиш үчүн, уларға тарқитилған уқтурушта кимлик беҗириш йешиға йәтмигән өсмүрләрниң йәни 16 яштин төвәнләрниң исмини өзгәртиш рәсмийити беҗириливатқанлиқини билдүрди.

Мәзкур сақчи билән болған сөһбәт җәрянида, бу сақчи йәнә нөвәттә хотән йезилиридики кәнт кадирлири вә хизмәт әтрити намида төвәнгә чүшкән кадирларниң муһим вәзипилиридин бири, сақчиханиларға һәмкарлишип, йезилардики чәкләнгән диний исимларни тизимлаш вә ата-анилири яқа юртларға ешинча әмгәк күчи сүпитидә әвәтилиш яки “диний әсәбийлик” идийиси сәвәблик йиғивелинип 2 айлиқ өгиниш курслириға елип кетилгәнләрниң өйдә қалған балилириниң исмини өзгәртип тизимлаш хизмитини қиливатқанлиқи қатарлиқ әһвалларни ашкарилиди.

Биз униңдин йәнә, исим өзгәртишкә қарита уйғурларниң инкасини сориғинимизда, у җаваб берип, һазирчә мәзкур йеза тәвәсидә исим өзгәртишкә наразилиқ билдүргәнләрниң техи йоқлуқини, әмма 7-айға қәдәр балилириниң исмини өзгәртиш рәсмийитини өтимигәнләрниң җавабкарлиқи сүрүштә қилиниши мумкинликини әскәртти.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.