Tunggan ölimalar: meschitimizge namaz oqushqa kelgen Uyghurlarning kimliki we somkisi tekshürülidu

Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq qadiri
2016-06-13
Share
tunggan-meschit.jpg Xitaydiki qedimqiy tunggan meschiti
Yaponche 2005 - yili neshr qilin'ghan"Islam diniy tarixi" namliq kitabtin élindi.

Igilishimizche, ürümchidiki meschitlerde ramizan éyidiki terawih namizi üchün meschitke kelgen Uyghurlarning kimliki we somkilirini tekshürüsh yolgha qoyulghan.

Biz 12 - iyun ürümchi shehiridiki Uyghurlar we tungganlar köprek olturaqlashqan bulaq béshi rayondiki tungganlarning qedimqi meschitliridin biri bolghan shenshi meschitige téléfon qilip bu heqte ehwal igiliduq.

Ziyaritimizni qobul qilghan meschit mes'ulliridin biri, terawih namizining oqulush ehwali we her qaysi rayonlardiki meschitlerge rayonluq hökümet teripidin belgilen'gen

Xizmetchi xadimlarning ehwali toghrisidiki so'allirimizgha jawab bérip mundaq dédi:"Terawih namizini her künlüki kech sa'et béyjing waqti 11 de oquwatimiz, yüzdin oshuq adem qatnishiwatidu. Jama'etning üchten bir qismini Uyghurlar igileydu. Rayondin kelgen xizmetchi xadimlar namaz oqushqa qatnashmay sirtta közette turidu. Lékin meschitimiz teripidin begilen'gen üch neper qoghdash xadimi meschit ichide namaz oquydu."

Meschit mes'uli bizning "Rayondin begilen'gen xizmetchi xadimlar Uyghurlarni qandaq tekshüridu" dégen so'allimiz heqqide toxtilip, ularningnamazgha kelgen Uyghurlarning kimlikini köridighanliqini we somkilirini échip tekshüridighanliqini bildürdi.

Biz meschit mes'ulidin ichkriligen halda, meschit imamlirining belgilime boyiche aldin teyyarlan'ghan wez - nesihet sözlirining kimler teripidin tekshürülüp, qaysi orunlarning testqi'idin ötüshi kérekliki toghrisida toxtalghinimizda mes'ul xadim:"Meschitdiki diniy yitekchining tekshürüshi we islam diniy jem'iyitining testiqi bolushi kérek" dédi.

Meschit mes'uli yene da'irilerning meschitlerdiki iptarliq tamaq teyyarlaydighan ashxanilarning taziliqini qattiq tekshürüsh bilen birge, yimekliklerning süpitige kapaletlik qilishni tekitlewatqanliqini ilgiri sürdi.

Biz Uyghurlar eng köp olturaqlashqan ürümchi jenubiy qowuqtiki xantengri jamisi we konsul kochisi etirapidiki beytul memur meschitige téléfon qilip, bu heqte uchur igilimekchi bolghan bolsaqmu, biraq bu meschitlerning téléfoni alliqachan toxtilghan iken.

Lékin, ürümchi altay kochisidiki köchmen nopus ahaliler bir qeder köp olturaqlashqan chingxey meschitige téléfon qilghinimizda meschit mes'ulliri terawih namizigha bezide yüz we ikki yüz hetta üch yüzge qeder jama'etning qatnishiwatqanliqini, biraq Uyghurlardin peqetla on nechche kishi barliqini ilgiri sürdi.

Shundaqla meschit mes'uli rayonluq hökümettin belgilen'gen xizmetchi xadimlarning elwette barliqini bildürdi we bizge qopalliq bilen :"Eger bu ehwalni igilimekchi bolsingiz özingiz kélip körüp kéting" dédi.

Xitayning uzundin buyan Uyghur élida Uyghurlarning diniy étiqadini basturush üchün ramizan aylirida türlük siyasetlerni yürgüzüwatqanliqini ilgiri sürgen yaponiye Uyghur birliki teshkilatining re'isi doktor turmuhemmet hashim bu heqte özining qarashlirini qisqiche bayan qilip ötti.

Melum bolushiche, ramizan éyi bashlan'ghandin buyan Uyghur élida hökümet da'iriliri Uyghur musulmanlirining ramizan éyidiki diniy pa'aliyetlirige türlük belgilimilerni belgilep bergenliktin, Uyghurlarning erkin diniy pa'aliyet qilishi cheklimige uchrighan.

Yuqiriqi awaz ulinishidin tepsilatini anglang.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.