Trung Quốc dịu giọng sau Thượng đỉnh Đông Á?

Kính Hòa, phóng viên RFA
2015-11-30
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Lãnh đạo các quốc gia đến dự Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á tại Trung tâm Hội nghị Kuala Lumpur, Malaysia ngày 22 tháng 11 năm 2015.
Lãnh đạo các quốc gia đến dự Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á tại Trung tâm Hội nghị Kuala Lumpur, Malaysia ngày 22 tháng 11 năm 2015.
AFP photo

Trong Thượng đỉnh Đông Á họp tại Malaysia đầu tháng 11, hai cường quốc lớn là Hoa Kỳ và Trung Quốc đã có những động thái mới được một chuyên gia về Quan hệ quốc tế là Tiến sĩ Lê Hồng Hiệp ghi nhận. Ông Lê Hồng Hiệp, giảng viên Khoa Quan hệ Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và hiện đang nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS) Singapore. Sau đây là cuộc trao đổi mà TS Hiệp dành cho Kính Hòa sau Hội nghị thượng đỉnh Đông Á.

Kính Hòa: Qua những hội nghị ở Manila và Kuala Lumpur vừa rồi, có phải Hoa kỳ thể hiện rõ hơn ý chí của mình là chuyển trọng tâm chiến lược sang vùng Châu Á Thái Bình Dương?

Tiến sĩ Lê Hồng Hiệp: Theo tôi thì nên tách hai hội nghị này ra. Hội nghị APEC (tại Manila) tập trung vào kinh tế mặc dù trong các phát biểu và gặp gỡ bên lề thì vấn đề biển Đông cũng được đề cập, tuy không rõ nét. Còn tại thượng đỉnh Đông Á thì vấn đề này nổi bật hơn. Có một số động thái cho thấy là Hoa Kỳ đang có những bước đi để mà chuyển trọng tâm chiến lược của mình sang châu Á Thái Bình Dương một cách rõ nét hơn.

Ngoài các chỉ trích qua lại với Trung Quốc thì tôi thấy có một động thái rất đáng chú ý là Hoa Kỳ cùng với ASEAN ký một thỏa thuận thành lập đối tác chiến lược Hoa kỳ ASEAN. Nên nhớ đây là thỏa thuận với cả khối ASEAN. Mặc dù phạm vi và hình thức của thỏa thuận hiện nay vẫn mang tính hình thức hơn là thực chất. Nhưng hiệp định này sẽ tạo một khuôn khổ pháp lý cho Hoa Kỳ và ASEAN tăng cường quan hệ trong thời gian tới. Mặt khác nó cũng có thể xem là một thông điệp mà Hoa Kỳ muốn gửi đến ASEAN là Hoa Kỳ ngày càng chú trọng hơn đến vai trò của ASEAN.

Ngoài các chỉ trích qua lại với Trung Quốc thì tôi thấy có một động thái rất đáng chú ý là Hoa Kỳ cùng với ASEAN ký một thỏa thuận thành lập đối tác chiến lược Hoa kỳ ASEAN. Nên nhớ đây là thỏa thuận với cả khối ASEAN.
- Tiến sĩ Lê Hồng Hiệp

Về phía Trung Quốc thì đến nay tôi thấy chưa có động thái nào nhưng tôi nghĩ rằng họ sẽ tiếp tục coi nỗ lực của Hoa kỳ là nhằm liên kết các nước trong khu vực và xa hơn để kềm chế Trung Quốc, họ sẽ nhìn nhận chuyện này giống như những động thái của Hoa kỳ gần đây như là Hiệp định TPP chẳng hạn.

Có thể nói rằng qua những động thái như vậy thì thấy rằng chính quyền ở Washington đang có những bước đi cụ thể để làm sâu sắc hơn quan hệ của mình với khu vực.

Kính Hòa: Thưa ông vừa rồi Giáo sư Carl Thayer có nói với chúng tôi, ông trích một học giả nói rằng sự hiện diện của Hoa kỳ trong vùng giống như khí oxy vậy, tức là khi người ta thở thì người ta không cảm thấy nó. Nhưng khi Hoa kỳ rời đi thì người ta cảm thấy thiếu. Theo ông nó là Hoa kỳ đã có những bước đi cụ thể, thì theo ông là các nước Đông Nam Á đã an tâm hơn chưa?

Tiến sĩ Lê Hồng Hiệp: Có một số đánh giá cho rằng những phản ứng của Hoa Kỳ đối với sự trỗi dậy của Trung Quốc nó hơi trễ và hơi ít, và thiếu quyết đoán. Tuy nhiên tôi nghĩ rằng là cho dù có những điểm có thể cải thiện hơn, nhưng dẫu sao sự tái quan tâm của Hoa Kỳ đối với khu vực cũng là một điều tốt.

Tôi cũng đồng ý với nhận định của ông Thayer rằng người ta cho rằng sự hiện diện của Hoa Kỳ là đương nhiên và người ta không chú ý đến nó. Nhưng mà khi họ thấy thiếu vắng thì mới cảm thấy là như thiếu oxy vậy, nhất là khi có sự trỗi dậy của Trung Quốc như là một đám lửa bùng lên, làm các nước trong khu vực cảm thấy mất an ninh. Vì vậy mà sự trở lại của Hoa Kỳ được hoan nghênh, cho dù là còn có những điều mà có thể thúc đẩy và tăng cường sự can dự này ở qui mô lớn hơn, thực chất hơn.

Nhưng chúng ta phải thấy rằng những bước đi như vậy cần có thời gian. Chúng ta thấy là Hoa Kỳ đang điều chỉnh chính sách theo hướng đấy, đặc biệt là sau khi Trung Quốc xây dựng các đảo nhân tạo ở Trường Sa. Đó là một bước đi làm thay đổi cục diện khu vực và đánh động Hoa Kỳ và làm Hoa Kỳ quyết tâm hơn trong sự đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc trong thời gian tới.

Trung Quốc lúng túng?

Kính Hòa: Qua những lời phản đối, chỉ trích của Trung quốc ở Kuala Lumpur, ông có nhận thấy điều gì mới trong thái độ của Trung Quốc không?

Tiến sĩ Lê Hồng Hiệp: Trước sự phản ứng mạnh mẽ của các nước trong khu vực và các cường quốc, đặc biệt là Hoa Kỳ và Nhật Bản, thì tôi thấy là đến giờ phút này Trung Quốc có một sự lúng túng. Họ bắt cầu có sự e ngại là có một sự liên kết giữa các quốc gia bên ngoài trong việc kềm chế sự trỗi dậy của Trung Quốc. Vì vậy mà có thể là gần đây Trung Quốc có các động tác dường như để xoa dịu các quốc gia trong khu vực.

Ngoài chuyến đi của ông Tập Cận Bình đến Việt Nam và các nước trong khu vực, cũng như là phát biểu của các quan chức Trung Quốc tại các diễn đàn khu vực, có một đề nghị 5 điểm của ông Lý Khắc Cường đưa ra ở thượng đỉnh Đông Á.

Thứ nhất là các nước trong khu vực tôn trọng Hiến chương Liên Hiệp Quốc, bảo vệ kết quả của chiến tranh thế giới lần thứ hai, trật tự hậu chiến, qua đó bảo vệ hòa bình thế giới và khu vực.

Thứ hai là các quốc gia tranh chấp sẽ giải quyết tranh chấp dựa trên luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên Hiệp Quốc về luật biển năm 1982.

Thứ ba là Trung quốc và Asean sẽ ký bộ qui tắc ứng xử cũng như nâng cao sự tin cậy lẫn nhau, và hợp tác lẫn nhau.

Thứ tư là các nước bên ngoài tránh các hành động có thể gây thêm căng thẳng.

Và cuối cùng là các nước cam kết duy trì tự do hàng hải và hàng không phù hợp với luật pháp quốc tế.

Trong những điểm mà ông Lý Khắc Cường đưa ra có một số điểm là nhằm để xoa dịu các nước trong khu vực. Đó là giải quyết tranh chấp dựa trên luật pháp quốc tế, và thứ hai là Trung Quốc và Asean sẽ ký bộ qui tắc ứng xử trên biển Đông.

Tôi nghĩ rằng đây là một phần của phản ứng của Trung Quốc trước sự phản ứng mạnh mẽ của các nước trong khu vực, áp lực của các như Hoa Kỳ và Nhật Bản.

Kính Hòa: Ông vừa nhắc tới Nhật Bản, theo ông thì cường quốc ngoài Asean này trong tương lai sẽ ứng xử như thế nào?

Tiến sĩ Lê Hồng Hiệp: Đối với các quốc gia Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam thì Nhật Bản là một đối tác rất quan trọng. Nhật Bản là một quốc gia có lợi ích rất sát sao với các nước trong khu vực. Họ có một nhận thức chung về một mối đe dọa, cụ thể là sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Hoa Kỳ thì thứ nhất là ở xa, thứ nhì là các lợi ích của Hoa Kỳ mặc dầu bị đe dọa nhưng không phải là sự đe dọa trực tiếp. Còn Nhật Bản thì ở ngay trong khu vực và họ cảm nhận rõ sức ép từ sự trỗi dậy của Trung Quốc. Chính vì vậy các nước Đông Nam Á có một sự tin cậy lớn hơn đối với Nhật Bản. Nhật khó bỏ rơi các nước trong khu vực trong bối cảnh có sức ép của Trung Quốc gia tăng.

Trong thời gian qua dưới chính quyền của Thủ Tướng Abe thì Nhật bản đã có sự điều chỉnh chính sách để có thể đối phó tốt hơn với sự trỗi dậy của Trung Quốc, đặc biệt là sự diễn dịch lại Hiến pháp, thông qua một loạt các dự luật về an ninh cho phép quân đội Nhật tham gia việc phòng vệ tập thể.

Về sâu xa thì mục đích của các động thái này là nhằm vào Trung Quốc để đề phòng một kịch bản xấu nhất trong tương lai khi mà có một sự đụng độ với Trung Quốc chẳng hạn. Trước mắt mục đích của các động thái này là nhằm kềm chế tham vọng của Trung Quốc.

Có thể nói Nhật Bản, trong hiện tại cũng như tương lai, sẽ đóng một vai trò ngày càng lớn, càng ngày càng quan trọng, và là một đối tác không thể thiếu đối với các nước Asean cũng như là Việt Nam nói riêng, trong việc ứng phó với các đe dọa mới xuất phát từ sự trỗi dậy của Trung Quốc, đặc biệt là trong tình hình biển Đông.

Kính Hòa: Cảm ơn ông đã dành thời gian để thực hiện cuộc phỏng vấn này.

Ý kiến (5)
Share

Độc giả không muốn nêu tên

HKy va DMinh khog the thang TCong tren ho so BDong khi phai dau tri voi lanh dao day tiem luc va voi chien thuat"tam an dau,lui 1 buoc khi duoi ly roi sau do lai tan 2 buoc, van tiep tuc ve van dong minh cua HKy bang quyen luc mem va chien tranh tam ly hay boi dap dao nhan tao de mo rong hai ly va tai khang dinh chu quyen toan bo BDong"cua TCBanh duong nhu lam mai mot y do"xoay truc,TPP"cua OBMa trong luc gan het nhiem ky TThong. Nhu vay,OBMa muon thang TCBanh tren ho so BDong cang "cau them thoi luong"va kho kha thi khi ma TATQTe khong du phap ly de rang buoc hay buoc TCong phai chui ngoi vao ban thuong thao...Nhu vay OBMa fai" tuong ke tuu ke"voi chien thuat"da Ho diet Ruoi san Cao" cua TCBanh thanh"da TCBanh"tren moi phuong dien khac nhu: "chong tin tac"san sang che tai" , chong bien doi khi hau"san sang chuyen giao CNghe xanh hay phuong phap nhot CO2 tai cho thay vi di chuyen ton ken hay phat tan di noi khac, tu do ton giao,DCNQuyen,DNDDang, quyen tac quyen va ban quyen la nghiem khac trung phat mao danh chinh hang hieu san xuat,keu goi MDien "thoat trung"sau khi dang DChu thang ghe..." vua dam vua xoa"sao chi TCBanh chong mat,"gian mat tri khon, hut hoi, giat gau de va vai...nhu o thap nien 90 ma HKy da su dung la bai"chay dua VTrang"voi LXo bang "quyen luc cung"con nay thi tong hop voi

02/12/2015 17:42

TPP

nơi gửi Houston - Mỹ

Cao giọng thì được gì?

Nó có cái gì đó không thông về việc TQ xây những hòn đảo nhân tạo.

Về mặt quân sự thì không thể dùng nó như những căn cứ hạ tầng, tiếp liệu. Con cái Tôn Tấn sẽ không xây dựng những căn cứ quân sự trơ vơ 1 mình, có ít nhất mặt đông và mặt nam đều hở huyệt. Lấy gì mà phòng thủ? Nếu bị tấn công thì lấy gì mà bảo trì, xửa chữa? Trong khi chờ vật liệu từ mẫu quốc, vận chuyển bằng thuyền, thì sân bay th̀ành chỗ đá bóng máy bay thì làm chỗ trú mưa? Hay làm mục tiêu cho những phi công mới ra nghề tập sự.

Lại nữa, TQ dư thừa khả năng xây dụng những căn cứ di động; chiến hạm, tàu sân bay . . . . thì hà cớ chi lại xây những căn cứ có tọa độ chinh xác, rồi hứa tuân thũ qui tắc là nếu có bị tấn công thì chỉ nằm im chỗ ấy mà chờ . . . . chết.

Ỡ tại lúc này TQ ngay cả bờ biển Hoa lục còn chưa có khá năng đủ đẻ bảo đảm an ninh thì nói chi đến mãi ờ gần Indo.

Về mặt tài nguyên thì cũng không, Nếu nó là miếng bánh ngon thì Mỹ nó đã chẳng bỏ ở 1975. 'Thằng Mỹ' nó cũng chẳng tốt lành gì. Sau thế chiến thứ II nếu chỗ nào dầu tài nguyên thì bọn tư bản sẽ dùng con bài hợp tác đầu tư. Gíá nào nó cũng mua, Khi về lại nó, nó chế biến và đưa hàng hóa ngược lại giá gấp nhiều lần hơn. Cuối cũng tiền cũng về lại túi nó.Vừa được tiếng. vừa được miếng, vừa làm tạo công ăn việc làm, vừa có thêm thị trường làm cho QG của nó thịnh vượng, mà không phải chi dụng cho canh gác bảo vệ an ninh. Có chết thì chết dân ở đó, trong khi dân nó vẫn phây phây. Có thể cai trị bằng những cái bắt tay và nụ cười thì tại sao phải dùng lính, kh̉ỏi chết dân của nó.

Về mặt chiến lược, thì nó cũng không chuẩn, TQ tập trung phần lớn lực lượng HQ ổ phía nam , từ Đài Loan đổ xuống trong khi vùng phía bắc thì gần như bỏ ngỏ. Cho dẫu gần như mọi hàng hóa của TQ + Nhật + Nam Hàn đi qua vùng ấy thì làm sao anh Nhật + Nam Hàn để yên được cơ chứ?. . . . Cũng cần phải nhắc thêm, Mỹ đang có quân thường yên ở ngay cái cổ vịt; Singapore; đó là vùng nước nông. Chì cần 1 cái 'tai nạn'; 1 chiếc tàu hàng 'mắc cạn' thì mấy cái hòn đả nhân lại kia là . . . . công cốc. Đi vòng hay đi ngang qua Indo cũng không thông lại nữa, nó còn vướng cái anh Phi chình ình ngay trước cửa.

Nhìn lại 1 vài biến cố sảy ra gần đây.

Cách đây vài năm, TQ tăng cường lực lượng quân sự đe dọa Đài Loan, Vì thời tiết xấu mà hạm đội 7 của Mỹ bị mất phương hướng giữa sương mù rồi lại 'đi lạc' vào ngay cái eo biển Đài Loan . . . . Phía TQ, báo chí tha hồ miệng thì mạnh, nhưng día thì teo, quân thì rút - - - rõ đến khổ?

Vụ TQ đưa dàn khoan vào vùng biiển VN: TQ 'hùng mạnh' cho đến khi 1 chiêc máy bay . . . rớt. Phi Công không kịp phản ứng thì không phài do lỗi kỹ thuật. Không biết tại sao mà 'bỗng dưng' lại rơi rớt. - - - Bổn cũ xào lại. Miệng thì to, quân thì rút . . . . .

Gần hơn nữa là TPP. Đó không phải là hiệp ước quân sự . . . . nhưng nó lại cho phép quân đội có mặt để bảo đảm hàng hóa thông thương giữa các thành viên. <Ấy Chết> nếu cần thì . . . hộ tống . . . .

02/12/2015 07:54

Vũ thăng Vu

nơi gửi VN

Nếu các quốc gia có tranh chấp về biển hoa nam ,nên hợp tác với nhau một cách tích cực .Bằng không ,TC có thể nhượng bộ về hải phận QT ,còn các đảo ,họ sẽ thâu tóm bằng võ lực .

01/12/2015 16:57

Trần đại Ca

nơi gửi VN

Trung cọng dịu going về biển đông là do Hoa kỳ cùng các nước A châu ,thấy hành động hung hăng,bành trứơng của TC ,gây áp lực . Xin các ông Vẹm đừng nói do công của Hànội .

01/12/2015 16:49

Độc giả không muốn nêu tên

chong banh truong cua dai han Nhan to nhat ban khong the thieu....

30/11/2015 18:47

Xem tất cả ý kiến.

Xem toàn trang