Tăng thu ngân sách, giảm khoản giữ lại: vắt kiệt Thành phố Hồ Chí Minh

Thanh Trúc
2020-07-09
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Hình minh hoạ. Một người bán bánh mì đi qua đường phố trung tâm TP Hồ Chí Minh hôm 29/6/2020
Hình minh hoạ. Một người bán bánh mì đi qua đường phố trung tâm TP Hồ Chí Minh hôm 29/6/2020
AFP

Phát biểu tại buổi khai mạc Hội Nghị lần thứ 42 Ban Chấp Hành Đảng Bộ thành phố Hồ Chí Minh khóa X mở rộng, Bí thư Thành ủy Nguyễn Thiện Nhân nói rằng vai trò đầu tàu cả nước của thành phố Hồ Chí Minh không tự nhiên có được mà mỗi giai đoạn đều là sự nỗ lực cố gắng.

Ông Nguyễn Thiện Nhân khẳng định bằng chứng là tỷ trọng đóng góp của TPHCM cho cả nước trong 25 năm qua không ngừng tăng lên.

Trong giai đoạn 1996-2000, kinh tế thành phố chiếm bình quân 17% kinh tế cả nước.

Sang giai đoạn 2001-2010, tỷ lệ này tăng lên 20%, và đến giai đoạn 2011-2019 thì kinh tế thành phố đạt hơn 22% kinh tế toàn quốc.

Năng lực lao động dẫn đến tư thế đầu tàu cả nước như thành phố Hồ Chí Minh không có gì đáng ngạc nhiên, là nhận định của tiến sĩ, chuyên gia tài chính và ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu:

Đúng là thành phố Hồ Chí Minh có năng suất kinh doanh cao nhất nước, đóng góp cho ngân sách cả nước 27,5% trong giai đoạn 2011-2019. TPHCM có truyền thống thương mai tự do, danh tiếng trong vùng Đông Nam Á. Sau khi thống nhất thì TPHCM được thừa hưởng cái nền tảng tự do của thành phố Sài Gòn và tiếp tục đến giờ hơn 40 năm trở thành trung tâm thương mại lớn nhất cả nước”

Nếu so sánh thì Hà Nội vẫn còn đâu đó bóng dáng một nền kinh tế bao cấp, còn Sài Gòn thì có khả năng hơn tất cả những thành phố khác. Đối với TPHCM thì chính phủ cần phải có những biện pháp hỗ trợ mạnh mẽ để tăng cường năng lực và thành phố có thể đóng vai trò dẫn đầu cả nước trong việc vượt khó cũng như trong giai đoạn phục hồi”.

Bất kể nỗ lực không ngừng như đã nói, bí thư thành ủy TPHCM vẫn cho rằng tốc độ tăng trưởng kinh tế của thành phố đang giảm dần. Nói một cách rõ ràng hơn, tốc độ tăng trưởng từ 2001-2010 bằng 1,6 lần cả nước, nhưng đến thời kỳ 2011-2019 chỉ còn bằng 1,2 lần.

Hình minh hoạ. Bí thư Thành uỷ TP Hồ Chí Minh Nguyễn Thiện Nhân ở Hà Nội hôm 28/1/2016
Hình minh hoạ. Bí thư Thành uỷ TP Hồ Chí Minh Nguyễn Thiện Nhân ở Hà Nội hôm 28/1/2016 AFP

Báo chí trong nước trích dẫn giải thích của Bí thư Thành ủy Nguyễn Thiện Nhân rằng chuyện này có những nguyên nhân chủ quan và khách quan, trong đó một nguyên nhân của 20 năm qua là tỷ lệ ngân sách TPHCM được giữ lại để đầu tư và phát triển càng ngày càng giảm, còn tỷ lệ đóng góp vào ngân sách quốc gia thì cứ tăng dần lên.

Thực tế tỷ lệ ngân sách để lại cho Hà Nội tăng từ 30% lên 35%, Hải Phòng giảm từ 100% xuống 78%,  thì TPHCM từ 33% hạ xuống mức 18% . Đây là mức giảm manh nhất về tỷ  lệ ngân sách để lại, tức được quyền giữ lại trong 2 thập niên qua, so  với các tỉnh thành khác trong nước.

Cho rằng Bí thư Thành ủy TPHCM than vãn thì cũng không sai, vì trước đó một viên chức Thành ủy từng ví TPHCM là con bò sữa của Hà Nội. Đó là ý kiến của doanh nhân Nguyễn Văn Mỹ, chủ tịch Công Ty Du Lịch Lửa Việt:

Thật ra việc này trước đây không ai biết cả, nhưng cách đây vài năm, khi mạng xã hội phổ biến thì thông tin chính thức cho thấy mỗi năm thành phố Hồ Chí Minh phải đóng góp vào ngân sách của trung ương 23%. Tức là mình làm 100 Đồng thì mình phải gởi cho trung ương 77 Đồng và chỉ giữ được 23 Đồng thôi”.

“Có chuyện là ông Phan Nguyễn Như Khuê, trưởng Ban Tuyên Huấn Thành Ủ, khi  đang chuyên trách đoàn đại biểu Quốc Hội thành phố thì ông đã phát biểu trên nghị trường quốc hội rằng đừng có xem thành phố là con bò sữa bởi vì trước đây đóng góp 23% đã quá sức rồi, sau này lại tăng thêm nguồn ngân sách chủ yếu cho trung ương nữa. Việc đóng góp ngày càng nhiều nhưng mà trích lại ngày càng ít do chính phủ và quốc hội biểu quyết và qui định, chỉ có điều khi người dân cảm thấy không thoải mái, cảm thấy mình là con bò sữa bị vắt kiệt sức như thế thì sẽ rất khó, và chắc chắn rằng hơn ai hết lãnh đạo thành phố cũng thấy được vấn đề”.

Theo Tiến sĩ Hà Hoàng Hợp, nhà nghiên cứu Đông Nam Á, Đại Học Singapore, việc TPHCM phải đóng góp nhiều nhất cho ngân sách cả nước, mà ông Nguyễn Thiện Nhân đề cập tới, là một nhận định thực tiễn thôi:

Cái việc nộp nhiều như thế chỉ có thể xảy ra ở các nước có nền an sinh xã hội rất cao, nhưng TPHCM lại không có điều ấy. Tức là đi học phải mất tiền, chữa bệnh phải mất tiền…Cái gì cũng phải tiền  thì nộp ngân sách lớn là chuyện rất vô lý, trái với tất cả nền tảng về kinh tế thị trường”.

“Thế cho nên đại hội đảng bộ ở thành phố Hồ Chí Minh có thẩm quyền hiệp thương với Hà Nội để làm sao giảm mức đóng góp, giảm phần trăm nào tốt phần trăm đó và giảm được càng nhiều càng hợp lý bởi vì thành phố HCM đã đóng góp quá nhiều cho ngân sách của Nhà Nước rồi

Hình minh hoạ. Những căn nhà bị phá nhường chỗ cho những nhà cao tầng ở TP Hồ Chí Minh
Hình minh hoạ. Những căn nhà bị phá nhường chỗ cho những nhà cao tầng ở TP Hồ Chí Minh AFP

Thực tế và đúng lúc là cái nhìn của chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh trước những điều ông Nguyễn Thiện Nhân nói ra, bởi nó quyết định cho sự đầu tư và phát triển trong những ngày tới:

Hôm nay báo Tuổi Trẻ cũng đưa các số liệu tương tự, kể cả một đồ thị về mức độ điều tiết ngân sách từ nguồn thu của thành phố Hồ Chí Minh ra trung ương. Vấn đề là những nguồn thu của  TPHCM không phải chỉ do thành phố sản xuất ra mà nguồn thu đó có sự đóng góp của các địa phương khác ở Đồng Bằng Sông Cửu Long. Như vậy trung ương có các lý do nhất định để điều tiết nguồn thu phát sinh từ thành phố Hồ Chí Minh”

“Tuy vậy tôi cũng đồng ý rằng 18% để lại cho ngân sách của TPHCM là vấn đề nên được thảo luận và xem xét. Muốn tiếp tục phát triển thì phải đầu tư mạnh mẽ hơn nữa vào kết cấu hạ tầng, vào khoa học công nghệ, vào giáo dục đào tạo chất lượng cao. Vấn đề ở đây là tỷ lệ để lại cho TPHCM quá thấp và ngày càng giảm đi thì điều này cần được trao đổi, thảo luận và đóng góp ý kiến”.

Và tiếng là đầu tàu kinh tế cả nước nhưng mức điểm về chỉ số công khai ngân sách của TPHCM so với các tỉnh tương đối khiêm tốn. Nhà nghiên cứu độc lập Lê Đăng Doanh phân tích tiếp:

Trong chỉ số công khai ngân sách cấp tỉnh năm 2019 thì dẫn đầu là tỉnh Quảng Nam 90,51 điểm, Hà Nội 79,59 điểm, Đà Nẵng được 89,95 điểm, Bà Rịa  Vũng Tàu 90,39 điểm, TPHCM được 66,03 điểm. Như vậy TPHCM có vị trí trung bình thấp về công khai ngân sách. Tôi thừa nhận TPHCM đứng đầu trên rất nhiều lãnh vực nhưng cũng có nhiều lãnh vực có thể tiếp tục hoàn thiện”.

Đối với Facebooker  Lê Thân, chủ nhiệm Câu Lạc Bộ Lê Hiếu Đằng, để thành phố Hồ Chí Minh phải gánh vác cho các địa phương khác, dù là nghèo đi nữa, cũng không phải điều hay:

Một đất nước muốn phát triển thì từng địa phương phải phát triển. Khi các địa phương phát triển thì nó tác động giữa địa phương này với địa  phương kia. Tôi nói thí dụ ở ngoài Bắc đường cao tốc quá nhiều nhưng không có xe chạy, còn trong Nam cần đường nhưng lại không có đường. Ở đây nó đòi hỏi cái nỗ lực tự gánh vác của từng địa phương, Sài Gòn chỉ có thể giải quyết được những gì mà trung ương cần thành phố đóng góp. Nếu trong trường hợp Sài Gòn cần phát triển gì đó thì thành phố vẫn có quyền đòi trung ương một số lượng cao hơn”.

Còn theo doanh nhân Nguyễn Văn Mỹ, bộ mặt kinh tế của Sài Gòn sẽ khá hơn nữa nếu tỷ lệ ngân sách được trích lại cao hơn:

“Ví dụ thành phố Đà Nẵng được trích nhiều nhất, có năm  được trích lại tới 68%. Nếu TPHCM mà được trích lại như Đà Nẵng thì chắc chắn bộ mặt thành phố sẽ khác rồi bởi vì phần trăm ngân sách là nhiều lắm”.

Liệu TPHCM có được giảm tỷ lệ đóng góp và tăng tỷ lệ ngân sách trích lại cho phát triển hầu giữ vững ngôi vị đầu tàu kinh tế trước nay không, là câu hỏi được tiến sĩ Lê Đăng Doanh trả lời:

Tôi nghĩ là hoàn toàn có thể, bởi trước kia khi mà trung ương có nguồn thu từ dầu thô khá hơn thì thành phố Hồ Chí Minh được giữ lại 33% . Nếu TPHCM có ngân sách giữ lại quá eo hẹp thì khả năng phát triển bị hạn chế. Vì lợi ích của cả nước tôi nghĩ cần phải ủng hộ TPHCM một tỷ lệ đầu tư tốt hơn. Để làm việc ấy thì chỉ số về công khai ngân sách là điều kiện để TPHCM  vươn lên và  dẫn đầu chứ không thuộc loại tỉnh có trung bình thấp như thế”.

Cường độ kinh tế của TPHCM trên một đơn vị cây số vuông so với cả nước cũng không ngừng tăng lên, là khẳng định của ông Nguyễn Thiện Nhân.

Số liệu ông đưa ra cho thấy trong giai đoạn 1996-2000 thì trên 1 cây số vuông của TPHCM có thể  tạo ra giá trị gia tăng gấp 27 lần so với bình quân cả nước. Giai đoạn 2001-2010 gấp 31 lần và giai đoạn 2011-2019 gấp 35 lần bình quân cả nước.

Ý kiến (3)
Share

Người Sài Gòn

Cảnh trí sau Tòa Đô Chính trông thiệt nhếch nhác, toàn cao ốc xấu xí, xây dựng bừa bãi không có bài bản thiết kế đô thị gì hết. Đó là dấu hịệu SG bán đất cho nhóm lợi ích xây nhà để lấy thiệt nhiều tiền đấy. Không có tiền lấy gì nộp vô ngân sách cho Hà Nội lấy xài, xây "đường mắc nhứt hành tinh"?

10/07/2020 14:13

Độc giả không muốn nêu tên

Đảng lấy tư cách gì bắt nhân dân Sài Gòn còng lưng cày đóng ngân sách nhiều nhứt nước để xây dựng miền Bắc và nuôi đảng, nuôi công an đàn áp dân?

10/07/2020 06:43

Dân miền Nam

Nhờ "giải phóng miền Nam", đảng vơ vét được của cải của dân miền Nam. Giờ, bắt dân miền Nam đi cày đóng ngân sách cho mình xây dựng Hà Nội hoành tráng trong khi miền Nam, "cái đầu tàu kinh tế cả nước", không có tiền xây dựng.

10/07/2020 05:07

Xem toàn trang