Cá đuối khổng lồ vừa được thả về tự nhiên và thông điệp bảo tồn đa dạng sinh học

2022.05.20
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Cá đuối khổng lồ vừa được thả về tự nhiên và thông điệp bảo tồn đa dạng sinh học Ngư dân Campuchia thả cá đuối khổng lồ về sông.
Stimson center

Chị Chea Seila, nhân viên dự án “Kỳ quan Sông Mekong”, nhận được cuộc điện thoại của ngư dân về việc họ bắt được một con cá đuối khổng lồ ở khu vực  tỉnh Stung Treng (Campuchia), vào nửa đêm 4/5, rạng sáng ngày 5/5.

Nhận biết đây là loài nguy cấp cần được bảo tồn, ngay lập tức, chị Seila bắt xe trong đêm, đi tám tiếng để tới tỉnh Stung Treng, rồi ngồi thuyền từ bờ sông ra làng chài ngoài đảo, nơi con cá đuối này bị mắc lưới. Đến nơi, chị đã tập hợp nhiều người dân địa phương cùng với các thiết bị để phóng thích con cá đuối dài 4m, nặng 182 kg này về sông một cách an toàn.

Chị Chea Seila kể lại câu chuyện mình cùng với các ngư dân sống ở lưu vực sông Mekong thả con cá đuối khổng lồ về với thiên nhiên, trong buổi hội thảo trực tuyến do Trung tâm Stimson ở Washington DC, Hoa Kỳ, tổ chức hôm 20/5. Chị cho biết mình đã vô cùng xúc động và ngạc nhiên vì không nghĩ rằng vẫn còn một con cá đuối to đến như vậy tồn tại ngay giữa lòng sông Mekong, đoạn chảy qua Campuchia.

“Con cá đuối khổng lồ này nặng đến 182kg. Tôi ở khu vực này từ năm 2005 nhưng tôi chưa bao giờ thấy một con cá đuối nào lớn như vậy mà còn sống. Lúc đó tôi vô cùng xúc động.

Cộng đồng người dân ở đây nói rằng đây là vùng sâu vùng xa, ở đó người ta không chỉ thấy và bắt được con cá đuối khổng lồ, mà còn có cá heo Sông Mekong, rồi còn có loại cá lăng khổng lồ và các cá khổng lồ khác cũng sống ở đó nữa.

Đó là lý do mà người dân ở đó đã quyết định quây lại thành một cái vùng gọi là vùng bảo tồn để giữ gìn các loài cá to và hiếm như vậy.” - Chea Seila nói trong buổi hội thảo.

000_329V34F.jpg
Cá đuối khổng lồ được thả lại sông Mekong hôm 10/5/2022 ở Campuchia. AFP

Thông điệp bảo tồn đa dạng sinh học

Phát biểu trong hội thảo này, ông Zeb Hogan, giám đốc dự án “Kỳ quan Sông Mekong” do USAID tài trợ, nêu lên tầm quan trọng của đoạn sông Mekong thuộc tỉnh Stung Treng rằng khu vực này đã sản sinh ra khoảng 200 tỷ cá con các loại, và đây là nguồn đảm bảo thực phẩm và an ninh lương thực cho biết bao nhiêu hộ gia đình ở vùng hạ du Sông Mekong, trong đó có cả Lào và Việt Nam.

Theo ông Zeb Hogancho, đây là đoạn có lòng sông sâu nhất trên toàn tuyến Mekong, và nó cũng là nhà của nhiều loài thuỷ sản nguy cấp, có nguy cơ tuyệt chủng cao:

“Đây là điểm nước sâu nhất trong toàn tuyến sông Mekong, có thể sâu đến 80m ở khu vực gần biên giới với Lào.

Có thể nói rằng đây là nơi mà các loài thủy sinh có thể có nguy cơ bị diệt chủng tìm về. Ví dụ như các loài cá heo nước ngọt ở Sông Mê Kông chẳng hạn.

Nửa đêm khi chúng tôi ngủ ở gần sông thì có thể nghe tiếng khác con cá này quẫy đuôi. Đây là môi trường cực kỳ quan trọng cho các loài cá nguy cấp.”

Trong một bài viết được đăng tải trên mạng báo The Guardian hồi năm 2019, ông Zeb Hogan cho biết Sông Mekong là nơi sinh sống của loài cá da trơn lớn nhất thế giới, có thể nặng gần 300kg, các loài cá chép và cá đuối nước ngọt lớn nhất. Tất cả hiện được xếp vào loại cực kỳ nguy cấp, gần tuyệt chủng. Số lượng cá thể đã giảm xuống gần như bằng không do dân số con người tăng nhanh trong năm thập niên qua.

Sự suy giảm đa dạng sinh học là một trong những thách thức lớn nhất đối với hành tinh, dẫn đến sự xói mòn các hệ sinh thái, thiếu thực phẩm và nước sạch và đe dọa sức khỏe của con người…

Nguy hại từ các con đập thuỷ điện

Tiến sỹ này cho biết thêm rằng sự bùng nổ trong vấn đề xây dựng các đập thuỷ điện làm tăng nguy cơ tuyệt chủng đối với các loài cá nước ngọt khổng lồ trên Sông Mekong. Động vật lớn cần phạm vi lớn để sinh sống, và đập thủy điện ngăn chặn các tuyến đường di cư của cá cũng như khả năng tiếp cận với khu vực kiếm ăn.

Nói về các con đập thuỷ điện, chị Chea Seila cho biết sẽ cố gắng kết hợp với các nhà nghiên cứu, cũng như chính phủ Campuchia để thu thập những thông tin cho thấy khúc Sông Mekong này quan trọng như thế nào đối với các loài thuỷ sản, và các công trình hạ tầng xây dựng ở trên thượng nguồn sẽ có tác động nguy hại ra sao đối với môi sinh của các loài sinh sống ở đây, đặc biệt là các loài nguy cấp.

“Tôi cũng mong khi xem xét chuyện tăng trưởng kinh tế và phát triển ở phía thượng nguồn sông Mekong, chúng ta cần phải xây dựng hạ tầng một cách có trách nhiệm ở toàn Sông Mekong và đặc biệt là ở vùng Stung Treng này. Chuyện đó rất là quan trọng đối với việc bảo tồn được  đa dạng sinh học ở sông Mekong.

Tôi cũng muốn tiến hành nghiên cứu, thúc đẩy bảo tồn đa dạng sinh học, cũng như làm sao để hệ sinh thái bền vững.

Khi phát triển các hoạt động du lịch thì đó cũng phải là du lịch bền vững. Khu vực ở Sông Mekong phải được coi là vùng lõi về bảo tồn đa dạng sinh học và chúng ta cần phải bảo tồn nó. Đó là thông điệp mà chúng tôi muốn gửi mọi người.”

Năm 2010, Uỷ hội Sông Mekong (MRC) từng đưa ra bản báo báo, cảnh báo rằng việc xây dựng các con đập thuỷ điện trên thượng nguồn Sông Mekong có sẽ làm hệ sinh thái xuống cấp trầm trọng, đe dọa kinh tế và đời sống của hàng triệu người dân sống ở khu vực hạ du, chất lượng nước xấu đi, lũ lụt và hạn hán ngày càng xảy ra thường xuyên hơn, thủy sản cạn kiệt, sạt lở ven sông ở mức báo động và biến đổi khí hậu…

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang