Viêm gan siêu vi C

Cũng giống như HIV/AISD, siêu vi viêm gan C hiện chưa có thuốc chủng ngừa và loại siêu vi này có thể nằm tiềm ẩn rất lâu trong cơ thể người bệnh.
Quỳnh Như, phóng viên RFA
2011-09-15
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Các mẫu máu đang được xét nghiệm siêu vi trùng viêm gan C bằng thiết bị Hamilton Ortho Sample Handler
Các mẫu máu đang được xét nghiệm siêu vi trùng viêm gan C bằng thiết bị Hamilton Ortho Sample Handler
AFP photo

Để kết thúc loạt bài nói về các bệnh viêm gan siêu vi, trong chương trình “Sức khoẻ và Đời sống” kỳ này bác sĩ Trần Văn Sáng sẽ cung cấp cho chúng ta một số kiến thức về siêu vi viêm gan C. Bác sĩ Sáng hiện đang hành nghề tại thành phố Falls Church thuộc tiểu bang Virginia của Hoa kỳ. Ngoài ra Bác sĩ Trần Văn Sáng còn là phát ngôn nhân của Hội Bảo vệ Sức khoẻ Người Châu Á ở Mỹ.

Lây truyền qua đường máu

Theo Tổ chức Y tế Thế giới hiện có khoảng 170 triệu người sống chung với siêu vi viêm gan C. Đây là con số thống kê được. Ngoài ra còn rất nhiều trường hợp bệnh nhân bị nhiễm siêu vi viêm gan C mà họ chưa biết vì không hề thấy có bất kỳ triệu chứng khác thường nào của sức khoẻ.

Phát biểu nhân Ngày Thế giới Phòng chống Bệnh Viêm gan siêu vi năm nay, người đứng đầu Tổ chức Y tế Thế giới, Tiến sĩ Margarette Chan kêu gọi mọi người cần nhận thức rõ mức độ nghiêm trọng của các loại siêu vi gây bệnh cho gan, đặc biệt là viêm gan siêu vi B và C. Giám đốc Chan nhấn mạnh:

“Mỗi năm có khoảng gần một triệu người tử vong từ các bệnh do viêm gan siêu vi gây ra. Nhìn chung trên toàn thế giới, viêm gan siêu vi B và C là nguyên nhân chủ yếu đưa đến bệnh ung thư gan, với trên 75% các trường hợp ung thư gan. Đó là hai loại siêu vi trùng viêm gan nguy hiểm nhất.”

Siêu vi viêm gan B và C đều thuộc loại nguy hiểm, nhưng giữa chúng có những điểm nào khác biệt. Về vấn đề này Bác sĩ Trần Văn Sáng phân tích rõ như sau:

“Siêu vi viêm gan C hoàn toàn khác biệt với siêu vi viêm gan A và B. Thường chúng ta vẫn hay lầm lẫn là siêu vi viêm gan C có thể nặng hơn loại siêu vi A và B, nhưng nó không có nghĩa như vậy, đây chỉ là một cái tên gọi. Điều quan trọng của siêu vi viêm gan C là nó có rất nhiều dòng khác nhau, và hiện nay có khoảng từ dòng số 1 đến dòng số 6, và trong mỗi dòng như vậy thì nó còn có những nhóm nhỏ gọi là 1A, 1B  hay 2A, 2B, …để chúng ta thấy rõ rằng dù con vi trùng này cực nhỏ nhưng lại có nhiều dòng khác nhau và có thể gây ra những tình huống bệnh khác nhau.

Và số dòng này cũng giúp cho nhà nghiên cứu biết được loại siêu vi trùng gan C nào có thể phản ứng tốt với việc chữa trị, và một số thì lại không. Đây là một loại siêu vi rất nguy hiểm cũng giống như siêu vi viêm gan B, nó có thể gây bệnh viêm gan kinh niên và đặc biệt là ung thư gan. Siêu vi gan C hoàn toàn khác với siêu vi viêm gan B là chỉ truyền qua máu mà thôi, không có hình thức lây truyền từ mẹ sang con như siêu vi viêm gan B.”

Siêu vi gan C hoàn toàn khác với siêu vi viêm gan B là chỉ truyền qua máu mà thôi, không có hình thức lây truyền từ mẹ sang con như siêu vi viêm gan B.

BS. Trần Văn Sáng

Bác sĩ Sáng cũng cho biết cụ thể cách thức lây lan của siêu vi viêm gan C. Cách truyền bệnh chính của loại siêu vi này vẫn là qua đường máu, lây qua những vết thương. Thông qua những trường hợp chung đụng như: quan hệ tình dục, nhất là trong nhóm đồng tính luyến ái bệnh này có tỉ lệ rất cao. Đặc biệt trước 1965, và trong thời gian chiến tranh Việt Nam, với kỹ thuật truyền máu vào thời đó thì máu chưa được thanh lọc kỹ, và lúc bấy giờ và người ta cũng chưa có khả năng tìm ra siêu vi viêm gan C. Do vậy có một số trường hợp người Việt Nam mang mầm bệnh do đã được truyền máu trong thời gian này. Đó là một điều chúng ta cần lưu ý để có thể tìm ra nguồn gốc sâu xa của sự nhiễm bệnh này.

Siêu vi viêm gan C xâm nhập cơ thể và trú ngụ lâu trong gan như vậy thì những biểu hiện nào có thể giúp nhận biết những triệu chứng bộc phát của bệnh. Bác sĩ Sáng nói rằng:

“Siêu vi viêm gan C có thể tồn tại trong cơ thể 10, 20, 30 năm và tuỳ theo việc người bệnh có bảo vệ sức khoẻ của họ hay không, tùy theo mức độ uống rượu nhiều hay ít thì sẽ thấy triệu chứng bắt đầu xảy ra. Trước tiên là những triệu chứng rất đơn giản như: ăn không ngon, cơ thể không khoẻ, có những cơn sốt hay lạnh bất thường, nếu trường hợp bệnh nặng, gan bắt đầu xơ và chai thì họ cảm thấy có những triệu chứng ngứa ngáy, nổi mẩn đỏ ngoài da ở hai cánh tay hay ở trước ngực, đó là triệu chứng chứng minh là gan không hoạt động hữu hiệu nữa.

Giai đoạn kế tiếp là gan bị chai không hoạt động nhiều, người ta ăn không cảm thấy ngon nữa, bụng to, hai chân sưng phù, đó là triệu chứng có nước trong bụng, thường đây là giai đoạn khá nặng rồi. cuối cùng là triệu chứng của ung thư gan. Lúc bấy giờ bệnh nhân mới có những cơn đau nhiều.

Cũng có một số trường hợp ung thư không gây ra triệu chứng gì cả, và rất âm thầm vì ung thư phát triển rất chậm trong cơ thể người bệnh. Tóm lại triệu chứng của người bị siêu vi viêm gan C rất đa dạng từ giai đoạn không có triệu chứng gì cả, người bệnh giống như người bình thường, nhưng nó có những triệu chứng liên quan, thí dụ ngứa ngoài da vô cớ, ăn không tiêu, bụng thường căng lên và chân sưng phù. Đó là những triệu chứng đặc biệt bên cạnh vàng da hay nước tiểu sậm màu sẽ giúp chúng ta nghi ngờ người bệnh có thể có bệnh liên hệ đến gan.”     

Chữa trị

Mặc dù là bệnh hiểm nghèo, nhưng hiện nay việc chữa trị bệnh viêm gan siêu vi C đạt được kết quả tốt nếu bệnh được phát hiện sớm hay kịp thời. Phát ngôn viên của Hội Bảo vệ Sức khoẻ Người Châu Á tại Hoa kỳ chia sẻ kinh nghiệm như sau:

Những nạn nhân nhiễm viêm gan C qua truyền máu tập họp tại Washington DC hôm 24/2/2011. AFP
Những nạn nhân nhiễm viêm gan C qua truyền máu tập họp tại Washington DC hôm 24/2/2011. AFP Những nạn nhân nhiễm viêm gan C qua truyền máu tập họp tại Washington DC hôm 24/2/2011. AFP
“Hiện nay chúng ta có những tin tức rất mới về vấn đề trị liệu bệnh viêm gan siêu vi C. Trong những thập niên vừa qua chúng ta chỉ có một loại thuốc tiêm duy nhất là Interferon và một loại thuốc uống là Ribavirin, và hiệu quả của chúng từ 40 đến 45 %. Những người bệnh được hoàn toàn chữa khỏi, tức là con siêu vi trùng không trở lại được nữa, khác với trường hợp của siêu vi viêm gan B.

Hiện nay với những thuốc mới hơn chúng ta sẽ thấy rất nhiều trên thị trường trong tương lai, một loại mà y giới đã chờ đợi từ lâu, đã được công bố trong tạp chí Y khoa mang tên New England General Medicine hồi tháng 3/2011, thuốc mới mang tên Boceprevir là môt loại protease inhibitor (một loại thuốc trị ung thư và chống virus) có khả năng ngăn chận sự sinh sản của siêu vi này.

Và một loại thuốc mới của hãng Vertex gọi là Telaprevir. Những loại thuốc này nếu sử dụng cùng với công thức cũ thì tỉ lệ thành công có thể lên đến 60, 65% người bệnh được chữa lành. Đó là điều rất đáng mừng, rất đáng khích lệ trong vấn đề nghiên cứu để chữa bệnh viêm gan siêu vi C này.”   

Trả lời thắc mắc của một bệnh nhân không nêu danh tính hỏi rằng, liệu có trường hợp siêu vi viêm gan C chỉ ủ bệnh trong cơ thể người nhiễm mà không hoạt động hay sinh sôi nẩy nở cho đến cuối đời người bệnh hay không. Bác sĩ Sáng giải thích:

“Có một số nhỏ trường hợp người bệnh có thể sống sót được và chết vì những lý do khác, chứ không phải chết vì suy gan do siêu vi C. Họ có thể chết vì sưng phổi, tiểu đường hay chết vì những bệnh đau tim. Và trong suốt quảng đời của họ con vi trùng này không đủ sức làm cho người bệnh đi đến tử vong. Nhưng phần lớn các trường hợp thì sớm hay muộn con vi trùng này chỉ ở trong cơ thể người bệnh khoảng 20 năm trở lên thì nó bắt đầu gây ra tình trạng xơ của gan, sau đó chuyển sang tình trạng cứng gan gọi là cirrhosis, rồi mới tới ung thư gan.

Viêm gan C vẫn còn là mối nguy cơ cho sức khỏe. Đặc biệt trong nhóm những người tiêm chích ma tuý thì tỉ lệ này, như vừa rồi một nghiên cứu cho thấy khá cao, viêm gan B và C đều cao.

Bác sĩ Trần Tịnh Hiền

Tuỳ theo trường hợp, nếu người bệnh uống rượu nhiều, sử dụng những độc chất nhiều, và ăn uống không kiểm soát, thì gan sẽ hư hại nhanh hơn, và tỉ lệ những người bị suy gan kinh niên ở trường hợp viêm gan siêu vi C này sẽ tăng lên tuỳ theo trường hợp của những người bệnh dưới mức độ bảo vệ cơ thể cho chính họ một cách khác nhau.”    

Hiện nay mặc dù đối với siêu vi viêm gan C chưa có thuốc chủng ngừa, nhưng giới y khoa lạc quan tin rằng sẽ tìm ra loại vắc-xin phòng ngừa trong một tương lai không xa. Bác sĩ Sáng cho biết trong Hội nghị Y khoa về bệnh viêm gan siêu vi mới được tổ chức gần đây tại Hoa kỳ, các nhà nghiên cứu về siêu vi viêm gan từ nhiều nước trên thế giới vẫn chưa đưa ra một công bố mới nào về thuốc chủng ngừa viêm gan siêu vi C. Nhưng với những tiến bộ hiện nay trong lĩnh vực y khoa, người ta tin rằng thuốc chủng ngừa viêm gan C sẽ được phát minh trong một tương lai rất gần, và chỉ cần một thời gian thử nghiệm trước khi được lưu hành rộng rãi.        

Khá phổ biến tại VN

Tại Việt nam, bệnh viêm gan siêu vi B và C khá phổ biến trong cộng đồng. Nhưng viêm gan siêu vi B thì đã có thuốc tiêm chủng để ngừa bệnh, còn đối với viêm gan siêu vi C thì việc chữa trị vẫn còn nhiều khó khăn vì thuốc điều trị rất đắt tiền so với thu nhập trung bình của người Việt Nam. Bác sĩ Trần Tịnh Hiền, Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh cho biết:

“Tình hình viêm gan siêu vi ở Việt Nam bây giờ thì có hai loại nặng là B và C. Loại B bây giờ tương đối đỡ bởi vì từ hơn bốn, năm năm nay bắt đầu có chủng ngừa cho trẻ em mới sanh. Trong tương lai sẽ giảm được tỉ lệ mắc viêm gan siêu vi từ nhỏ do mẹ truyền sang hay bị nhiễm từ sau khi sanh. Tuy nhiên đối viêm gan C thì không có thuốc chủng ngừa. Điều trị cũng không có hiệu quả cao bằng viêm gan B. Do đó viêm gan C vẫn còn là mối nguy cơ cho sức khỏe. Đặc biệt trong nhóm những người tiêm chích ma tuý thì tỉ lệ này, như vừa rồi một nghiên cứu cho thấy khá cao, viêm gan B và C đều cao.”

Viêm gan siêu vi C đặc biệt khá phổ biến trong giới tiêm chích ma tuý. Một báo cáo của World Health Organization cho thấy trên thế giới hiện có khoảng 10 triệu người tiêm chích ma tuý dương tính với siêu vi viêm gan C.

Không chỉ riêng đối với siêu vi viêm gan C, các loại siêu vi viêm gan khác cũng rất nguy hiểm với mức độ nặng nhẹ khác nhau, do vậy tất cả các vị thầy thuốc của gia đình đều nhắc nhở mọi người nên lưu ý đến những biểu hiện khác thường của cơ thể. Bác sĩ Trần Văn Sáng nói:

“Tôi khuyên tất cả ông bà, các anh chị em, trong những tình huống nếu nghi ngờ có một bệnh về gan, thì một mẫu máu có thể quyết định phần lớn về những vấn đề chữa trị của quý vị trong tương lai.”      

Bên cạnh việc ngăn ngừa sự lây nhiễm các loại siêu vi viêm gan, các chuyên gia sức khoẻ cũng thường xuyên nhắc nhở chúng ta bảo vệ và gìn giữ lá gan bằng cách không uống rượu nhiều.

Xem toàn trang