Nhớ Sỹ Phú - Người lính hát tình ca

Cát Linh, phóng viên RFA
2015-07-19
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Ca sĩ Sỹ Phú 1942 - 2000
Ca sĩ Sỹ Phú 1942 - 2000
File photo

Những ngày của Sài Gòn cuối tháng 4 năm 1975, tại căn cứ không quân Tân Sơn Nhất, rất nhiều những chiếc trực thăng vội vã cất cánh rời khỏi Việt Nam trong tình trạng hỗn loạn, không mệnh lệnh. Những chiếc phi cơ rời đường băng mang theo hàng nghìn sĩ quan cùng gia đình, người thân, và mang theo cả một thiếu tá Binh Chủng Không Quân VNCH. Để rồi 25 năm sau đó, tiếng hát trữ tình, tha thiết của ông tiếp tục cất lên ở xứ lạ với những bản tình ca da diết. Đó là cố danh ca Sỹ Phú.

Phố núi cao, phố núi đầy sương

May mà có em, đời còn dễ thương…

“Bản tính của anh, một bên là người lính, một bên là người tình. Người tình của đất nước, người tình của…của mình”

Nếu cố danh ca Sỹ Phú là “người tình của mình” như lời ca sĩ Uyên Ly, người đã gắn bó với ông trong những tháng ngày đầu nơi xứ người, thì đối với người yêu nhạc, ông là người tình của tất cả, cho dù đã 15 năm ông lìa xa cuộc đời.

Những ai yêu những bài nhạc lính, nhạc tiền chiến, hay nhạc trữ tình đều biết đến tiếng hát trầm ấm, sang trọng của Sỹ Phú, một người khoác áo lính hát tình ca quê hương. Tiếng hát tha thiết, nhẹ như làn khói nhưng không mềm như sương đã đi vào lòng người qua biết bao thế hệ. Từ những cuộc đời trong thời khắc khốc liệt nhất của chiến tranh cho đến những người yêu nhạc của đầu thập niên 80, và đến tận bây giờ.

Sỹ Phú bước vào con đường âm nhạc khá trễ. Theo gợi nhớ của nhà văn, nhà thơ Du Tử Lê thì lúc ấy,

“Thoạt tiên ông hát cho chương trình không quân trên đài truyền hình. Một người bạn của tôi là nhà văn Nguyễn Đình Toàn thấy hay quá nên mời lên chương trình Nhạc Chủ đề.”

Từ đó, mọi người khó mà quên hình ảnh của một ca sĩ hào hoa trong bộ đồ bay, cùng với chất giọng tình tứ, trầm ấm hát trong các chương trình văn nghệ không quân.

Nhà văn nhà thơ Du Tử Lê, người mà ca sĩ Sỹ Phú đã tìm đến trước khi ông ra đi nói về người bạn thân mà một thưở họ gọi nhau “mày, tao”

“Khoảng mãi đến đầu năm 1970 thì Sỹ Phú mới được nhiều người biết đến. nhưng đó là một tiếng hát mà tôi cho rằng đến bây giờ vẫn không có một giọng hát nào có giọng đặc biệt, trầm ấm như Sỹ Phú.”

Mây bao la trời đen tối

Đến đông chưa, lữ khách bâng khuâng

Ngóng về phương xa chờ tin nhạn

Nhưng nhạn nào có biết hay chăng, mà chờ… (Tan tác)

“Sự thật ông ấy hát được tất cả mọi loại nhạc, nhất là những bài về người lính, những bài sau năm 54, ông hát rất nồng nàn.Vì là một người lính, nên ông dành tiếng hát của mình cho rất nhiều ca khúc hát về người lính.”

Ca sĩ Sỹ Phú không hát riêng về dòng nhạc của một nhạc sĩ nào cả. Ông có thể thể hiện tài năng thiên phú của mình ở hầu hết thể loại. Nhưng với chất giọng trầm buồn, mạnh mẽ của mình, mang một nét đẹp không nhầm lẫn được với ai khác, Sỹ Phú biết rõ dòng nhạc nào là thuộc về ông. Và người biết điều này nữa, hơn ai hết, chính là ca sĩ Uyên Ly, người từng là một nửa cuộc đời ông ,

“Cái người đó là cái người thích nhạc tiền chiến, thích nhạc của Việt Nam. Ông trút tâm hồn ông vào những thể loại nhạc đó. Giọng mềm mại dịu dàng của ông làm sao hát được nhạc giựt.”

Trong những tháng ngày tươi đẹp, tràn đầy hạnh phúc ấy, Sỹ Phú cùng với ca sĩ Uyên Ly, người đầu ấp tay gối với ông và ca sĩ Kim Anh, là những người trong nhóm tam ca Cat’s Trio ở Sài Gòn trước năm 1975 lập ban nhạc Ba Con Mèo. Họ cùng trình diễn những bản nhạc vui có tiết tấu khá nhanh như Một ngày mùa đông của Lê Uyên Phương

“Em lên ngày mai

Đường gió trăng cài

Mong em từng giây

Rộn ràng như mây…” (Một ngày mùa đông)

Hay ca khúc Đoàn Lữ Nhạc của Đỗ Nhuận.

“Ra đi khắp nơi xa vời

Gió bốn phương,

kìa gió bốn phương ào ào cuốn lá rơi

Người đi khúc nhạc chơi vơi

Gió khắp nơi, kìa gió khắp trời

vang vang khúc nhạc say đời…”

Nam danh ca Sỹ Phú 1942-2000
Nam danh ca Sỹ Phú 1942-2000 Photo: RFA

Nguyên là thiếu tá không quân cho đến ngày 30 tháng Tư, chất hào hoa, lãng tử của người lính và chất trữ tình lãng mạn cùng hoà quyện, thấm nhuần vào tâm hồn ông, lan toả vào từng làn hơi của câu hát. Tiếng hát của Sỹ Phú đẹp, thanh thoát như cái gã từ quan, lên non tìm động hoa vàng để nhớ ai.

“Rằng xưa có gã từ quan

Lên non tìm động hoa vàng nhớ người

Thôi thì thôi đừng ngại mưa mau

Đưa nhau ra tới bên cầu nước xuôi

Sông này đây chẩy một giòng thôi

Mấy đầu sông thẫm tóc người cuối sông…”

Và cũng có khi là lời tỏ tình dí dỏm, lém lỉnh của chàng trai đang yêu

“Anh còn, còn có mỗi, mỗi cây đàn

Anh đem, đem bán nốt

Anh theo, theo cô hàng, hàng chè xanh

Tình tính tang, tang tính tình

Cô hàng rằng, cô hàng ơi

Rằng có biết, biết cho chăng?

Rằng có biết, biết cho chăng?...”

Và đôi khi, Sỹ Phú cũng cất lên nỗi lòng nuối tiếc tuy muộn màng nhưng thấm đẫm chân tình. Khó ai ngoảnh mặt làm ngơ trước lời tình tự muốn níu kéo thời gian rất da diết của ông:

“Nếu anh còn trẻ như năm cũ. Quyết đón em về sống với anh. Những khi chiều vàng phơ phất đến. Anh đàn em hát níu xuân xanh. Có mây bàng bạc gây thương nhớ. Có ánh trăng vàng soi giấc mơ. Có anh ngồi lại so phím cũ. Mong chờ em hát khúc Xuân xưa…”

Chính nhà văn Nguyễn Đình Toàn đã dí dỏm kể lại rằng, những cô gái nghe tiếng hát của Sỹ Phú như đắp tấm chăn bông vào người.

Còn với ca sĩ Uyên Ly, bà vẫn bồi hồi khi nhớ về tiếng hát của ông

“Là một người rất bình thường, rất yêu đời. khi chọn bản nhạc nào hát thì trút hết tâm hồn ông vào đấy. Còn bình thường thì rất vui vẻ, rất dễ thương. Nhưng khi hát thì cho mình lên cung trăng, đi dạo.”

Sỹ Phú hào hoa. Sỹ Phú đa tình. Cái hào hoa của Sỹ Phú đến từ chính tiếng hát của ông. Mà tiếng hát ấy được cất lên từ chính tâm hồn và trái tim ông, trái tim đẹp và đa tình. Chính những ca khúc ông chọn để hát đã nói lên điều ấy. Ông đa tình trong cả những giấc mơ của mình.

“Đêm qua mơ dáng em đang ôm đàn dìu muôn tiếng tơ….”

Nhưng thật ra, ông không phải là người dễ dàng khi chọn ca khúc trình diễn.

“Sỹ Phú là người rất thận trọng, cân nhắc ở các bản nhạc của ông. Chẳng hạn người ta không thấy ông hát nhạc của Trịnh Công Sơn. Vì ông không thích tinh thần phản chiến.”

Cho dù, với chất giọng tha thiết, trữ tình đặc biệt ấy, ông sẽ thể hiện rất đậm đà những bản tình ca của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Nhưng, hình như trong hầu hết các ca khúc ông đã hát trong cuộc đời của mình, không có ca khúc nào là nhạc Trịnh.

Với nhà thơ Du Tử Lê, “Sỹ Phú là một người vừa tự trọng, vừa ý thức, vừa nhiều cá tính.”

Cả cuộc đời của mình, Sỹ Phú đã dành một nửa cho người tình quê hương, một nửa cho người tình âm nhạc. Cả hai mối tình ấy hoà trộn vào tâm hồn của chàng thiếu tá không quân hát nhạc tình ca quê hương, làm cho những bài ca ông hát đi vượt rào thời gian, ở mãi trong trái tim người, sống mãi cùng năm tháng.

Như lời ca sĩ Uyên Ly tình tự:

“Anh mất 15 năm mà mình cũng vẫn còn thích anh ngồi bên cạnh mình. Sáng trưa chiều tối gì cũng nghĩ đến anh thôi.”

Ý kiến (4)
Share

Michelle

nơi gửi Australia

Chao Ban bien tap dai FRA

Cam on phong vien Cat Linh dang bai viet ve danh ca Si Phu.
Toi la mot trong rat nhieu thinh gia yeu men giong hat anh.
Tuy nhien, toi co cam nhan la co phan thieu sot khi nguoi viet khong phong van Ngoc Lan la nguoi ban tri ky da di chung 1 doan duong tran ngan ngui nhung day y nghia trong nhung nam thang cuoi doi cua nguoi danh ca tai hoa bac menh.Va neu co the nen phong van them nhung dong nghiep va con cai de thinh gia co cai nhin tron ven hon ve cuoc doi cua anh.
Toi khong biet co phai la 1 yeu cau qua dang khong nhung doi voi 1 danh ca co tam voc nhu Si Phu ma loi hat da khac sau vao long thinh gia ,thiet nghi gia ma nguoi viet va nguoi doc gia dan hon mot chut,hay it ra da tung lon len va da tung thuong thuc va hieu duoc cai hay cai dep trong loi hat thi bai viet se hay hon,se co hon hon va sau lang hon.
Michelle

20/08/2015 00:43

Độc giả không muốn nêu tên

That la khong dung khi dat Si Phu vao the loai ca si hat tinh ca. Nhung cam xuc khi nghe Si Phu hat chi co the co khi ta doc tac pham Vang Bong Mot Thoi cua Nguyen Tuan. Co dieu gi do mong lung, bi an, do so nhung rat hoan my khien chung ta doi khi cam thay bat an (trong nghia dep cua dieu nay). Nhac pham Si Phu hat doc dao nhat la Khoi Tinh Truong Chi cua co nhac si Pham Duy.

20/07/2015 12:35

VNAF

nơi gửi USA

RIP!
Vô Cùng Thương Tiếc!

20/07/2015 00:29

David

nơi gửi Việt Nam

Kính chào đài RFA,
Xin cảm ơn đài đã cho tôi và gia đình nghe lại những câu chuyện và giọng hát lừng lẫy về Danh ca Sỹ Phú.

Ngoài người tình đầu tiên của ông,là ca sĩ Uyên Ly và người bạn thân: Nhà thơ Du Tử Lê...chúng tôi lấy làm tiếc vì không nghe được phần phỏng vấn người bạn đời cuối cùng của ông,chị Ngọc Lan.
Đó là người, đã ở bên cạnh ông,khi ông thu âm ca khúc: Còn 1 chút gì để nhớ,mà quý đài đã phát.
Tôi cho rằng,có 1 sự không công bằng nào đó ở đây với chị Ngọc Lan,là người ở bên cạnh nam Danh ca cho đến phút cuối cùng.
Nếu quý đài có thể tìm ra được,các gương mặt bạn trẻ khác nhau trên khắp mọi miền đất nước tại Việt Nam, để phỏng vấn cho các chuyên mục của mình,thì tại sao không tìm phỏng vấn các người con của Danh ca Sỹ phú?
Nếu được như vậy sẽ hay và ý nghĩa hơn.

Theo thiển ý cuối cùng của tôi và gia đình,trong các mục phỏng vấn các ca-nhạc sĩ trẻ....các bạn Xướng ngôn viên trẻ có thể thực hiện.
Nhưng đối với các giọng hát của các Danh ca lừng lẫy của Việt Nam, nên chọn 1 người phỏng vấn có tuổi hoặc những người thật sự đã nghe qua hoặc yêu mến tiếng hát đó.
Như vậy, phần phỏng vấn sẽ hay và xúc động hơn.
Cô xướng ngôn viên trong bài phỏng vấn này...không tệ....nhưng rõ ràng...phần cảm xúc trong khi đọc về Danh ca Sỹ phú...chỉ là giọng đọc của 1 Phát thanh viên đọc tin tức. Nó cho thấy người đọc,không có nhiều khả năng thẩm âm, thưởng thức âm nhạc,hay đó chính là 1 giọng đọc của người đã trãi qua nhiều,đọc qua nhiều hoặc xem qua nhiều...các biến cố tại Việt Nam trước 1975...
Do đó, giọng đọc trong bài viết về Sỹ phú...hoàn toàn không gây xúc động.Không gây ấn tượng mạnh, khi kể lại cho thế hệ sau về 1 giọng hát Nam hàng đầu của 1 thời.
Không ngoài mục đích đóng góp thêm cho chương trình hay hơn, chúng tôi viết ra ý kiến này,mong quý đài quan tâm...khi viết hoặc nói về các Thần tượng của triệu triệu người Việt Nam.
Chân thành cám ơn quý đài
Chúc quý đài có thật nhiều thành công trong những ngày tới
Khán giả nghe đài.
David

19/07/2015 17:46

Xem toàn trang