Америка хитайниң йеңи елан қилған дөләт хәритисини етирап қилишни рәт қилди

Вашингтондин мухбиримиз әркин тәйярлиди
2023.09.06

Америка ташқи ишлар министирлиқи 5-сентәбир күни хитайниң йеқинда елан қилған йеңи дөләт хәритисигә қарита ипадә билдүрүп, американиң хитай талаш-тартиштики нурғун земинларни өзиниң қиливалған бу хәритини етирап қилмайдиғанлиқини билдүргән. Америка ташқи ишлар министирлиқиниң баянатчиси ведант пател (Vedant Patel) ниң ейтишичә,  америка хитайниң йеқинда елан қилған йеңи дөләт хәритиси бәзи дөләтләрниң наразилиқини қозғиғанлиқиға диққәт қилған. Ведант пател америка ташқи ишлар министирлиқиниң 5-сентәбирдики күндилик ахбарат йиғинида мундақ дегән:“ “йеңи хәритидә ипадиләнгән җәнубий деңиздики чекитлик линийәгә нисбәтән, америка нурғун дөләтләргә охшаш бу хәритидә әкс әттүрүлгән қанунсиз деңиз тәлипини рәт қилиду”.

 Хитай һөкүмити 8-айниң 28-күни өзиниң йеңи өлчәмлик дөләт хәритисини елан қилған. Хәритидә хитай- һиндистан чеграси вә җәнубий деңиз қатарлиқ талаш-тартиштики бәзи җайлар хитай земиниға киргүзүлгән. Бу, һиндистан, малайсия, филиппин қатарлиқ дөләтләрниң наразилиқини қозғиғаниди. Ведант пател хитайниң 1982-йилдики б д т “деңиз-окян әһдинамиси” да көрситилгән җәнубий деңиз һәм башқа районлардики деңиз-окян һоқуқиға даир бәлгилимиләргә әмәл қилишини тәләп қилған.

Охшаш бир вақитта йәнә америка дөләт мудапиә министирлиқиму хитайниң йеңи дөләт хәритисигә қарита ипадә билдүргән. Америка дөләт мудапиә министирлиқи баянатчиси пат райдер 5-сентәбир сәйшәнбә күни мухбирларға ““шуңлашқа американиң райондики иттипақдашлиримиз һәм шериклиримиз билән зич һәмкарлишип, уларниң игилик һоқуқини қоғдашқа ярдәм беридиғанлиқини көрүватисиз” дегән. Униң ейтишичә, бу хәритә “хитайниң  хәлқара игилик һоқуқ чүшәнчисини қалаймиқанлаштуруш җәһәттики изчил һәрикитиниң давами болуп, у чеграни қайта айриш үчүн йеңи һаләт яратмақта” икән. Америка дөләт хәвпсизлик комитетиниң истратегийәлик маслаштурғучи әмәлдари җон кирбейму бу айниң башлири “америка авази” ниң зияритини қобул қилғанда, американиң бейҗиңниң “сахта деңиз-окян тәшәббуслири” ға давамлиқ зәрбә беридиғанлиқини ейтқан.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.