Америка дөләт мәҗлиси хитай кишилик һоқуқ комитети хитайниң ички моңғулдики бастурушини қаттиқ әйиблигән

Мухбиримиз җәвлан
2020-09-16
Елхәт
Пикир
Share
Принт

16-Сентәбир күни америка һөкүмәт торида билдүрүлүшичә, америка дөләт мәҗлиси қармиқидики хитай кишилик һоқуқи комитетиниң рәиси хитайниң ички моңғулдики моңғул тилини қоғдаш күришини бастурғанлиқи вә америка мухбириға һуҗум қилғанлиқини қаттиқ әйиблигән.

Америка авам палата әзаси җәмес мәкговерн, кеңәш палата әзаси марко рубийо, дөләт мәҗлиси хитай кишилик һоқуқ комитети иҗраийә рәиси вә иҗраийә рәислири елан қилған баянатта хитайниң ички моңғулдики мәктәпләрдә моңғул тилини әмәлдин қалдурғанлиқи вә буниңдин келип чиққан қаршилиқ һәрикәтләрни бастурғанлиқи әйблинип, мундақ дейилгән: «биз хитай һөкүмитини тинч намайишқа қатнишип тутулуп кәткәнләрни қоюп беришкә, өз тилини қоғдашни тәшәббус қиливатқан моңғулларни тәқиб астиға елиш вә уларни паракәндә қилишни тохтитишқа чақиримиз. Биз хитайниң аз санлиқ милләтләрни системилиқ һалда ассимилятсийә қиливатқанлиқини, җүмлидин тибәт вә уйғур районидики мәктәпләрдә уларниң ана тилида оқушини чәклигәнликини қаттиқ әйбләймиз.»

Бу баянатта хитайниң тибәт вә уйғур райониға аптономийә һоқуқини бәргәндә уларниң өз ана тилини маарип вә мәтбуат орунлиридиму ишлитиш һоқуқини бәргән болсиму, кейинки вақитларда буниңға әмәл қилмиғанлиқи алаһидә әскәртилгән.

«Ақсу гезити» ниң 16-сентәбир елан қилған хәвиридә ейтилишичә, уйғур районида 9-айниң 14-күнидин 20-күнигичә 23-нөвәтлик путуңхуа (хитай ортақ тили) ни омумлаштуруш тәшвиқат һәптилики өткүзүлидикән. Бу һәптилик 1998-йил башланған болуп, һәр йили 9-айниң 3-һәптиси өткүзүлидикән. Бу паалийәттә асаслиқи 18 яштин 50 яшқичә болған деһқан-чарвичилар, асасий қатлам кадирлири, намрат аилиләрдә йеңидин көпәйгән әмгәк күчлириниң хитай тили сәвийисини юқири көтүрүш нишан қилинидикән. Тәһлилчиләрниң қаришичә, буниңдин хитайниң уйғур тилини шәһәрләрдила әмәс, йезиларғичә, маарип саһәсидила әмәс, турмушниң һәммә саһәлиригичә әмәлдин қалдуруватқанлиқини, уйғур тилини йоқитип, уйғурларни асссимилатсийә қилиш қәдимини тезлитиватқанлиқини көрүвалғили болидикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт