Даириләр турпан каризлирини әслигә кәлтүрүш қурулушиға мәбләғ селишқа башлиған

Мухбиримиз қутлан
2015-07-27
Елхәт
Пикир
Share
Принт


Хәлқ тори уйғурчә қанилиниң хәвиригә қариғанда, хитай даирилири йоқилишқа қарап йүзләнгән турпан каризлирини әслигә кәлтүрүш үчүн хели көп миқдарда мәбләғ селиватқанлиқи мәлум.

Мәлумки, кариз қурулуши турпан - қумул ойманлиқида нәччә миң йиллардин буян давамлишип кәлгән, йәр асти сүйидин үнүмлүк пайдилинишни мәқсәт қилған су қурулуш системисидур.

Тәкшүрүшләргә асасланғанда, 2000 - йилларниң башлириға қәдәр турпан районидики 1108 кариздин пәқәт 278 кариздила су қалған. Қумул районидики каризларниң йоқилиш сүрити техиму тез болған. Кариз мутәхәссислириниң тәтқиқатиға қариғанда, 1980 - йилларниң ахирилиридин таки 2009 - йилиғичә болған 30 йилға йеқин вақит ичидә турпан - қумул ойманлиқидики миңларчә кариз қуруп кәткән. Бу дуняда әң узун тарихқа игә қәдимий су иншаати қурулушиниң бүгүнки күндә әң тез сүрәт билән вәйран қилининиши һесаблинидикән.

Мутәхәссисләр турпан - қумул ойманлиқидики каризларниң қуруп кетишидә райондики екологийәлик муһитниң еғир дәриҗидә бузғунчилиққа учриғанлиқи вә йәр асти сүйини қалаймиқан ечишниң сәвәб болғанлиқини тәкитлимәктә. Болупму, турпан - қумул ойманлиқидики нефит байлиқиниң һәссиләп қезилиши бу йәрдики каризларниң тез сүрәттә қуруп кетишини тезләткән.

Көзәткүчиләр, бүгүнки күндә хитай һөкүмитиниң турпан каризлирини әслигә кәлтүрүш үчүн зор миқдарда мәбләғ салғанлиқини давраң қилиши, әмәлийәттә уларниң алди билән вәйран қилип арқидин түзәшни ойлишиштәк муһит кризисини ашкарилап бериду, дәп қаримақта.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт