Doktor alimjan hemrayéf qatarliqlar ga'agadiki az sanliqlar köp tilliq ma'arip pilani yighinigha qatnashti

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2016-05-02
Élxet
Pikir
Share
Print
Doktor alimjan hemrayéf qatarliqlar ga'agadiki az sanliqlar köp tilliq ma'arip pilani yighinida
Doktor alimjan hemrayéf qatarliqlar ga'agadiki az sanliqlar köp tilliq ma'arip pilani yighinida
RFA/Oyghan

Qazaqistandiki Uyghur doktor alimjan hemrayéf qatarliqlar ga'agada chaqirilghan "Az sanliqlarning köp tilliq ma'arip pilani yighini" gha qatnashti. Uning éytishiche, mezkur yighinning programmiliri intayin etrapliq orunlashturulghan bolup, uningda az sanliq milletlerning tili, medeniyitini qandaq tereqqiy qildurush hemde shu döletlerde yashawatqan her millet xelqlirining ornini yuqiri kötürüsh, jem'iyet we hökümet ishlirigha qandaq jelp qilish qatarliq mesililer muzakire qilin'ghan.

Melum bolushiche, qazaqistandiki Uyghur tilliq mekteplerdimu köp xil tilda teng oqutush programmisi sinaq teriqiside yolgha qoyulghan.

20 - Aprélda gollandiyening ga'aga shehiride yawropa bixeterlik we hemkarliq teshkilatining uyushturushi bilen merkiziy asiyadiki az sanliq milletlerning ijtima'iy birlishishi we ma'aripi boyiche merkiziy asiya ma'arip programmisining muwapiqlashturulghan mejlisi bolup ötken idi.

Uningda ötken yili we mushu yilning birinchi charikide merkiziy asiya memliketliride yürgüzülgen köp tilliq bilim bérish boyiche qollinilghan chariler, ularni qollash we emelge ashurush we bashqimu mesililer heqqide bérilgen tewsiyelerni muhakime qilish közde tutulghan.

Mezkur mejliske yawropa bixeterlik we hemkarliq teshkilatining az sanliq milletler ishliri boyiche aliy komissari astrid turs, merkiziy asiya ma'arip programmisigha eza döletlerning wekilliri, mezkur programma boyiche mutexessisler, qazaqistan, qirghizistan, tajikistan wekilliri qatnashti.

Qazaqistanliq wekillerdin "Örlé'u" kesipni mukemmelleshtürüsh milliy merkizi bashqarmisining re'isi gülnas exmétowa, jenubiy qazaqistan wilayiti sarémi namidiki 107 - mektep - gimnaziye mudiri bahadur nuraliyéf, abdulla rozibaqiyéf namidiki 153 - mektep - gimnaziye mudiri shawket ömerof, Uyghur mekteplirini qollash fondining re'isi alimjan hemrayéf boldi.

Ziyaritimizni qobul qilghan rusiye tebi'iy penler akadémiyisining ezasi, filologiye penlirining doktori alimjan hemrayéf öz sözide pütünley yawropada qazaqistan'gha bolghan köz qarashning yuqiri derijide ikenlikini, mezkur mejlis qarighan ma'arip programmisining etrapliq bolup, uning muhim mesililerni öz ichige alghanliqini körsetti.

Yawropa bixeterlik we hemkarliq teshkilatining köp tilliqni kirgüzüsh layihisi bügünki künde almata shehiri we almata wilayitidiki Uyghur tilliq mekteplerde, jenubiy qazaqistan wilayitidiki özbék we tajik tilliq mekteplerde kirgüzüldi.

Memliketlik siyaset miqyasida emelge ashuruluwatqan köp tilliq bilim bérish sistémisini kirgüzüsh meqsitide deslepte ene shu ayrim milliy mekteplerde sinaq ishliri yürgüzülmekte.

Shularning biri almataning awézof nahiyisige orunlashqan dostluq mehellisining abdulla rozibaqiyéf namidiki 153 - mektep - gimnaziyesidur. Bir nechche yil mabeynide özbék, Uyghur we tajik mektepliride bu mesile boyiche öz - ara tejribe almashturush ishliri élip bérilmaqta.

Biz ene shu köp tilliq bilim bérish boyiche sinaq yürgüzülüwatqan 153 - mektep - gimnaziye mudiri shawket ömerofqa muraji'et qilghinimizda, u bu sinaqning netijiliri heqqide mundaq dédi: "Birinchidin, mektepning sapasi kötürüldi. Ikkinchidin, balilirimiz Uyghurche oqup turup bir tutash milliy imtihanni aliy oqush orunlirida rus yaki qazaq tillirida tapshuruwatidu. Dölet xirajitige oqushqa chüshken on balimizning töti in'gliz tilida oquydighan aliy oqush orunlirigha chüshti. Delil, eger balilirimiz köp tilliq bolidighan bolsa, u riqabetke teyyar bolidighan bolidu."

Igilishimizche, yéqinqi alte - yette yil mabeynide qazaqistandiki Uyghur, özbék we tajik tillirida omumiy bilim béridighan mekteplerde yawropa bixeterlik we hemkarliq teshkilatining köp tilliqni kirgüzüsh boyiche layihisi emelge ashurulmaqta. Bu qazaqistandiki köpchilik arisida talash - tartish tughduruwatqan mesililerning biri bolup, hazir bu siyaset memliket derijiside qollap - quwwetlimekte.

Yuqirida éytilghandek, köp tilliq bilim bérish programmisi yawropa bixeterlik we hemkarliq teshkilatining layihisi bilen emelge ashurulmaqta.

Toluq bet