Uyghur mutexessis: "Uyghur tarixini chet'ellerde yéngi métod bilen tetqiq qilish nahayiti muhim"

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2016-10-06
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur akadémiyisining sahibxaniliqida échilmaqchi bolghan "Uyghur tarixi tetqiqati ilmiy muhakime yighini" ning uqturushi we mezmunliri.
Uyghur akadémiyisining sahibxaniliqida échilmaqchi bolghan "Uyghur tarixi tetqiqati ilmiy muhakime yighini" ning uqturushi we mezmunliri.
RFA/Erkin Tarim

Uyghur akadémiyisining sahibxaniliqida, dunyaning herqaysi döletliride yashaydighan Uyghur mutexessisler we türk tetqiqatchilirining qatnishishida, 2016-yili 10-ayning 8- we 9-künliri istanbul fatih sultan mehmet weqpi uniwérsitétida Uyghur tarixi tetqiqati ilmiy muhakime yighini ötküzülidu.

Bu qétimqi muhakime yighini chet'eldiki Uyghurlar teripidin uyushturulghan mexsus Uyghur tarixigha a'it ilmiy pa'aliyet bolushi bilen kishilerning diqqitini jelp qiliwatqanliqi melum. Bu yighin'gha Uyghurshunasliq saheside közge körün'gen 25 Uyghur we türk tetqiqatchi qatnishidighan bolup, yighinda Uyghurlarning qedimdin hazirghiche bolghan bir pütün tarixi muhakime qilinidu.

Uyghur akadémiyisi re'isi abdulxemid qaraxan ependi bu qétimqi yighinning teyyarliqi heqqide toxtilip mundaq dédi:
"Uyghur akadémiyisi yillardin buyan türlük ilmiy pa'aliyetlerni uyushturup kelgechke belgilik tejribige ige boldi. Bu qétimqi ilmiy muhakime yighin teyyarliqliri pütken bolup, yighinning kespiy sewiyide ghelibilik ötküzülüshi üchün akadémiye hey'et ezaliri kichik guruppilar halitide özliri qilishqa tégishlik wezipilerni tapshuruwélip, teyyarliq halitide turmaqta."

Uyghur akadémiyisi re'isi abdulxemid qaraxan ependi bu qétim istanbulda chaqirilidighan yighinning ehmiyiti heqqide mundaq dédi:
"Bu qétimqi Uyghur tarixi tetqiqatida Uyghur we türk tetqiqatchilar musteqil halda heqiqiy Uyghur tarixini otturigha qoyup, Uyghurlarning ötmüshte qudretlik döletlerni qurghan küchlük millet ikenlikini, tarixning shara'itqa qarap tekrarlinip turidighanliqini, Uyghurlarning tekrar tarix sehniside orun alalaydighanliqini bilishte nahayiti muhim ehmiyetke ige. Bu yighin Uyghurlargha özining toghra we heqiqiy tarixini ögitish we shundaqla ilim dunyasini Uyghur tarixigha a'it yéngi melumatlar bilen béyitishta alahide ijabiy rol oynaydu. Uyghur akadémiyisi bu türlük ilmiy pa'aliyetliri bilen, Uyghur yash ewladlarning ilim-pen'ge bolghan ishtiyaqining küchiyishige türtkilik rol oynimaqta."

Türkiyediki hajettepe uniwérsitéti tarix oqutquchisi doktor erkin ekrem ependi 10-ayning 8-9-künliri istanbulda chaqirilidighan Uyghur tarixi ilmiy muhakime yighinining ehmiyiti toghrisida toxtilip mundaq dédi:
"Birinchisi, chet'elde erkin muhitta Uyghur tarixi toghrisida élip bérilghan tetqiqatlarni otturigha qoyush jehettin muhim. Ikkinchidin bolsa gherb dunyasidiki yéngi métodlarni ishlitip tarix tetqiqat élip bérish. Bularning hemmisi muhim. Wetendiki tarix tetqiqati métod jehettin xelq'aradikiler bilen oxshimaydu. Mundaqche qilip éytqanda xelq'ara sewiyide emes. Yene kélip wetendiki tarix tetqiqatini dunyagha tonutushtimu qiyinchiliqlar bar. Chet'ellerde Uyghur tarixini yéngi métodlar bilen tetqiq qilish intayin muhim."

Doktor erkin ekrem ependi bu xil ilmiy muhakime yighinlirining her qaysi döletlerdin kelgen oxshimaydighan milletlerning Uyghur tarixigha bolghan köz qarishini bilishte muhim ikenlikini tekitlidi. U, axirida özi bu yighinda béridighan doklati toghrisidimu melumat berdi.

10-Ayning 8-9-künliri istanbulda chaqirilidighan Uyghur tarixi tetqiqati ilmiy muhakime yighini türkiyede Uyghur tarixi boyiche ötküzülgen tunji mexsus yighin bolup hésablinidu.

Toluq bet