Ngành dệt may Việt Nam trước các thách thức mới

Xuất khẩu sụt giảm vì suy thoái kinh tế thế giới, dẫn tới việc công nghiệp dệt may Việt Nam phải tái cơ cấu. Đợt sàng lọc sắp tới sẽ diễn ra như thế nào?
Nam Nguyên, phóng viên RFA
2009-01-22
Share
cong-nhan-may-mac-305.jpg Công nhân Việt Nam làm việc ở một xưởng sản xuất áo quần thể thao cho hãng Nike ở TP. HCM.
Photo AFP

Thu hẹp hoạt động

Ngay từ khi chính phủ Việt Nam ban hành các biện pháp chống lạm phát hồi quí 2/2008, các chuyên gia đã nhận định rằng bản thân các doanh nghiệp sẽ phải cải tổ và nền kinh tế  nói chung sẽ phải tái cơ cấu.

Khuyến cáo này càng trở nên khẩn thiết đối với nhiều ngành hàng xuất khẩu của Việt Nam do cuộc khủng hoảng tài chánh toàn cầu.

Nếu như dệt may Việt Nam luôn ở trong tốp đầu các mặt hàng có kim ngạch cao nhất, thì nhu cầu cải tổ của nó càng lớn. 

Hoạt động của ngành dệt may Việt Nam nói chung khó tránh khỏi sự thu hẹp ngay trong năm 2009 và những năm sắp tới. Chúng tôi đặt  câu hỏi về vấn đề này với ông Diệp Thành Kiệt, Phó Chủ Tịch Hội Dệt May Thêu Đan TP.HCM.

Ông Kiệt đưa ra một nhận định hai chiều mà ông gọi là ‘có’ và ‘không’. Đối sự thu hẹp về qui mô ngành dệt may, ông Kiệt nói:   

“Thu hẹp lại ở dạng qui mộ rộng, nói cách khác số doanh nghiệp sẽ có phần thu hẹp lại. Chúng tôi cho rằng thử thách lớn nhất của cuộc suy thoái này chính là nó và cũng là cơ hội lớn nhất. Chúng tôi hiểu rằng để kinh doanh một ngành hàng nào nó cũng đòi hỏi tính chuyên nghiệp, tính hiệu quả.

Chúng tôi cho rằng thử thách lớn nhất của cuộc suy thoái này chính là nó và cũng là cơ hội lớn nhất. Qua thời kỳ này các doanh nghiệp nào tính chuyên nghiệp không cao, hiệu quả không cao thì chắc chắn sẽ bị loại. Như vậy sẽ còn lại những doanh nghiệp là những tinh hoa.

Ô. Diệp Thành Kiệt

Qua thời kỳ này các doanh nghiệp nào tính chuyên nghiệp không cao, hiệu quả không cao thì chắc chắn sẽ bị loại. Như vậy sẽ còn lại những doanh nghiệp là những tinh hoa. Đó là câu trả lời chúng tôi là ‘có’, cái qui mô trên diện rộng sẽ thu hẹp lại.”

Tái cơ cấu

Tuy nhiên ông Diệp Thành Kiệt cũng cho rằng, trên một bình diện khác có thể nói là hoạt động dệt may đang đổi hướng phát triển:

“Những doanh nghiệp còn tồn tại thì chắc chắn sẽ có những điều kiện tốt hơn và đây là dịp để người ta rà soát. Người ta phải tập trung vô sản xuất những sản phẩm ở đấy tính bền vững cao hơn. Tính bền vững  sẽ gồm các yếu tố, thứ nhất phải có giá trị tạo mới cao hơn để đủ sức cạnh tranh và đủ sức nuôi người lao động.

Yếu tố thứ hai là phải lựa chọn thị trường vững chắc và theo năng lực của doanh nghiệp chứ không chạy theo phong trào. Thí dụ như trước đây thị trường Mỹ mở ra thì rất nhiều doanh nghiệp lúc nào cũng chằm chằm vô thị trường Mỹ.

Ở tầm Hội thì chúng tôi đã khuyến cáo, những doanh nghiệp nào đang mạnh ở thị trường nào và vững chãi ở thị trường nào thì nên giữ mà phát triển, đừng có làm theo phong trào. Phải nói rằng đây là giai đoạn mà các doanh nghiệp phải xem xét lại.

Cho nên thứ nhất tôi nghĩ rằng việc thu hẹp là không tránh khỏi, thứ hai tôi nghĩ rằng nếu không phải năm 2009 hay 2010, thì chắc chắn trong quá trình phát triển  nó sẽ có một giai đoạn nào đó sẽ có sự sàng lọc mạnh không phải vì cuộc suy thoái này mà sẽ bằng những hình thức khác.

Trong cái rủi ro là đang trong thời kỳ suy thoái, chúng tôi nghĩ rằng đó cũng là cơ hội cho những doanh nghiệp có định hướng tốt, nhưng vì trước đây họ phải chạy vạy phải cạnh tranh theo một số cách nào đó buộc lòng họ phải đa dạng hoá làm theo phong trào, thì đây là dịp để họ cắt bỏ những cái đó và trở nên chuyên nghiệp hơn”.             

Thanh lọc

Sản phẩm dệt may xuất khẩu của Việt Nam luôn ở trong tốp các mặt hàng đem về nhiều ngoại tệ nhất. Những năm trước giá dầu thế giới luôn tăng cao, khiến dệt may luôn đứng sau dầu khí.

Trong cái rủi ro là đang trong thời kỳ suy thoái, chúng tôi nghĩ rằng đó cũng là cơ hội cho những doanh nghiệp có định hướng tốt. Đây là dịp để họ trở nên chuyên nghiệp hơn.

Ô. Diệp Thành Kiệt

Tuy vậy khuynh hướng giá dầu sụt giảm mạnh, làm cho các giới chức Nhà nước kỳ vọng ngành dệt may sẽ dẫn đầu bảng các mặt hàng xuất khẩu chủ lực.

Hồi giữa năm 2008, các giới chức Bộ Công Thương đặt chỉ tiêu 2009 cho ngành dệt may khá cao với kim ngạch 11,5 tỷ USD. Sau các biện pháp chống lạm phát rồi ảnh hưởng khủng hoảng tài chánh toàn cầu, các chuyên gia của Bộ Công Thương và  ngành Dệt May Việt Nam đắn đo về việc hạ chỉ tiêu vừa nói xúông mức 9,5 tỷ USD.

Rõ ràng là đã có hàng trăm doanh nghiệp dệt may nhỏ và vừa bị phá sản, hoặc ngừng hoạt động thu hẹp sản xuất ảnh hưởng hàng chục ngàn công nhân. Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài ảnh hưởng nặng nhất, vì họ chuyên may gia công cho các bạn hàng ở nước ngoài.

Sự sụt giảm các đơn hàng từ nước ngoài và dự báo sự phục hồi chậm ở các nền kinh tế lớn, khiến cho ngành dệt may đặt vấn đề  khai thác thị trường nội địa.

Một doanh nhân ở TP.HCM cho rằng việc đầu tư cho thị trường nội địa  lúc này có nhiều thuận lợi: “Hầu như đa số đều mặc đồ may sẵn, cung cấp thì có nhiều nguồn lắm. Hàng cao cấp một chút thì An Phước, hoặc ít cao cấp một chút là Việt Tiến. Nhưng đa số không xài hai hiệu đó vì hơi mắc. Giới trẻ thì họ xài Nino Maxx rồi CT 2000… hoàn toàn là của Việt Nam.

Thực tế số đông họ xài những đồ may sẵn không nhãn hiệu, bán tại các shop thời trang  giá rẻ hơn hàng hiệu nổi tiếng của Việt Nam. Nhưng nói đến các tổ hợp họ đưa cho shop làm, không có tên tuổi thì giá cả rất rẻ, một món đồ có thể rẻ hơn cả tiền công may quần tây bên ngoài. Thí dụ tiền công may quần tây bây giờ 120 ngàn đồng, trong khi có thể mua một cái quần khaki may sẵn với giả chỉ vài chục ngàn.”       

Cũng như nhiều ngành hàng khác, sự sàng lọc sắp tới trong ngành dệt may sẽ có thể khốc liệt. Những trợ giúp kích cầu của chính phủ sẽ chỉ thực sự hữu ích, nếu nhờ đó doanh nghiệp xuất khẩu giữ được thị trường nước ngoài, còn doanh nghiệp muốn chiếm lĩnh thị trường nội địa, sẽ có đủ nguồn lực để đầu tư vào khâu thiết kế,  tự túc về nguyên phụ liệu ngành may cũng như tổ chức được hệ thống phân phối tốt.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang