Việt Nam cần thay đổi chính sách thế nào để xích lại gần hơn với Mỹ sau chuyến đi của ông Chính?

2022.06.01
Phân tích của TS. Phạm Quý Thọ
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Việt Nam cần thay đổi chính sách thế nào để xích lại gần hơn với Mỹ sau chuyến đi của ông Chính? Hình minh họa: Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris và Thủ tướng VN Phạm Minh Chính tại Văn phòng Chính phủ ở Hà Nội hôm 25/8/2021
AFP

Thủ tướng Việt Nam vừa kết thúc chuyến đi Mỹ từ ngày 12 - 19/5/2022. Mục đích chính là tham dự Thượng đỉnh Hoa Kỳ - ASEAN trong hai ngày 12 - 13 tại thủ đô Wasington nhằm củng cố mối quan hệ đối tác hiện nay, hứa hẹn nâng cấp quan hệ Hoa Kỳ - ASEAN lên mức độ chiến lược toàn diện vào tháng 11 năm nay trong bối cảnh quốc tế diễn biến phức tạp. Tuy nhiên, mục đích ‘kết hợp’, đã kéo dài thêm một tuần với lịch trình làm việc dày đặc, đã trở nên quan trọng hơn với phái đoàn ‘hùng hậu’ có 12 thành viên gồm tám vị bộ trưởng, trong đó sáu người từng học các khoá ngắn hạn tại Harvard.

Ngoài việc tái khẳng định thái độ ‘nước đôi’ trong ngoại giao đa phương của Việt Nam đối với các vấn đề nóng quốc tế, trong đó có cuộc chiến tranh Nga – Ukraina, “chọn chính nghĩa, không chọn bên” mập mờ, phần lớn thời gian và nỗ lực của phái đoàn nhằm thúc đẩy thực dụng kinh tế. Dù không có cuộc gặp cấp cao song phương hay ký kết cụ thể nào, nhưng hoạt động của đoàn do ông Thủ tướng đẫn đầu được cho là tích cực. Ông ta đã phát biểu tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) và trường Đại học Harvard, đã “rung chuông” kết thúc phiên giao dịch Thị trường Chứng khoán New York và gặp gỡ một số doanh nghiệp lớn hàng đầu của Mỹ để kêu gọi đầu tư vào Việt Nam, tập trung nhiều đến các lĩnh vực năng lượng, kinh tế số, tài chính…

Các báo chính thống đồng loạt ủng hộ chuyến đi này, trong đó nhấn mạnh khía cạnh kinh tế như “Tiếp cận kinh tế với Mỹ nhiều thay đổi sau 27 năm” (VnExpress.vn ngày 23-5-2022) rằng so với các giai đoạn trước, hợp tác kinh tế với Mỹ hiện không chỉ dừng ở sản xuất mà mở rộng sang năng lượng, kinh tế số, tài chính - vốn có hàm lượng giá trị gia tăng cao hơn. Chuyến đi thúc đẩy chính sách thực dụng tại Hoa Kỳ vừa qua của phái đoàn Việt Nam được nhìn nhận là tích cực và thân thiện hơn. Khi đánh giá chuyến công du Mỹ của Thủ tướng Phạm Minh Chính trong một cuộc phỏng vấn gần đây, ông Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Marc Knapper nhận định là "rất thành công", tạo tiền đề cho sự phát triển vượt bậc của quan hệ song phương trong tương lai. Hai nước đang cần nhau hơn không chỉ về kinh tế mà cả về đối phó với Trung Quốc.

Đúng vậy, chuyến công du Hoa Kỳ đã gửi tín hiệu lạc quan hơn về triển vọng quan hệ giữa hai nước. Hơn thế, đối với Việt Nam, chính sách thực dụng đang phải điều chỉnh trong nhiều lĩnh vực, trong đó ngoại giao, đặt trọng tâm là kinh tế, trong bối cảnh trật tự thế giới thay đổi bước ngoặt hiện nay, biến động phức tạp và nhanh chóng từ trạng thái toàn cầu hoá thuận lợi sang xung đột các hệ tư tưởng khác biêt và địa chính trị giữa các cường quốc trên thế giới.

Tư tưởng thực dụng trong chính sách của Việt Nam xuất phát từ đường lối Đổi mới năm 1986, có nguồn gốc từ mô hình Trung Quốc, tập trung vào tăng trưởng kinh tế để đảm bảo duy trì chế độ toàn trị. Sự vận hành chính sách thực dụng trong bối cảnh toàn cầu hoá thuận lợi vào điều kiện kinh tế Việt Nam có xuất phát điểm thấp đã dẫn đến thành công tăng trưởng trong thời gian dài. Chính sách thực dụng giúp mục tiêu từ cả hai bên đối tác gặp nhau khi cùng có nhượng bộ. Một bên, các nhà tư bản có nhu cầu xuất khẩu vốn để kiếm lời bỏ qua những vấn đề tự do dân chủ và nhân quyền trong khi Việt Nam đáp ứng bằng sự ‘hiếu khách’ với dư địa nhân công giá rẻ, thị trường tiêu thụ, hứa hẹn cải cách… gác sang bên ý thức hệ CNXH.

Tuy nhiên, cả hai bên đều đang thay đổi trong bối cảnh thế giới mới. Trước hết, Trung Quốc đã chấm dứt chính sách thực dụng từ thời Đặng Tiểu Bình và, dưới thời Tập Cận Bình đang trỗi dậy hung hăng. Điều đó góp phần đẩy Ấn Độ, Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam xích lại gần Mỹ hơn trong khi các nước phương Tây, đặc biệt là Mỹ thay đổi chiến lược toàn cầu để đối phó. Chính sách xoay trục sang châu Á để kiềm toả Trung Quốc được chính quyền Mỹ thúc đẩy tích cực, trước tiên về tự do hàng hải, các sáng kiến về an ninh, sự hiện diện quốc phòng… nay đã chú trọng đến liên minh kinh tế để đáp ứng nhu cầu chung cho các nước trong khu vực đồng thời đối trọng kinh tế với Trung Quốc. Ngày 23/5 mới đây, nhân chuyến công du Nhật Bản, ông J. Biden đã có sáng kiến thiết lập khối kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương (IPEF). Nó được công bố đồng thời với kế hoạch đầu tư ít nhất 50 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng ở khu vực này. Khối kinh tế này dự kiến có 13 quốc gia thành viên, trong đó có Việt Nam nhưng không có Trung Quốc. Mặc dù còn nhiều vấn đề cần thương thảo để IPEF có thể hoạt động hiệu quả, nhưng việc Việt Nam cam kết tham gia là tín hiệu tích cực.

Cuộc chiến tranh Nga – Ukraina kéo dài đã hơn ba tháng ngày càng khoét sâu vực ngăn cách với phương Tây, Mỹ khi Trung Quốc ủng hộ Putin. Liên Âu đã đoàn kết hơn để phản đối chiến tranh, trừng phạt ‘chưa từng thấy’ đối với Nga, cung cấp vũ khí cho Ukraina… dù phải trả giá cao trong điều kiện lạm phát cao sau đại dịch COVID-19. Một số nước có truyền thống trung lập như Phần Lan, Thuỵ Điển cũng xin gia nhập NATO…

Đối với Việt Nam, thái độ nước đôi về cuộc chiến, ngoài quan hệ truyền thống lịch sử, lệ thuộc nguồn cung vũ khí…, chính sách thực dụng ưu tiên mục tiêu kinh tế, Việt Nam cũng đang chịu tác động mạnh từ những biến động mang tính toàn diện và toàn cầu. Chính phủ trong báo cáo trước Quốc hội 15, tại kỳ họp 3 ngày 23/5 mới đây đã thừa nhận gặp thách lớn để đạt mục tiêu tăng trưởng của năm 2022. Thách thức này đến từ cả bên ngoài và bên trong, trước hết là do đứt gãy chuỗi cung ứng, thị trường thu hẹp, giá cả nguyên nhiên liệu, phụ kiện đầu vào tăng cao, nhưng nghiêm trọng không kém là nguy cơ lạm phát cao hiện hữu, tham nhũng vẫn nặng nề, cải cách thể chế khó khăn, bộ máy trì trệ, yếu kém. Ông Chủ tịch Quốc hội mới đây phải thốt lên rằng thật ‘khó hiểu khi ngân sách có tiền mà không tiêu được’ (VnExpress.net, ngày 25/5) và, khi ‘thể chế đã mở hết cỡ’ mà gói kích thích kinh tế 347.000 tỷ đồng vẫn chưa phân bổ được đồng nào!

Những biến động mạnh và phức tạp như khái quát ở trên là một ‘phép thử’ khó khăn cho sự điều chỉnh chính sách thực dụng khi  cả hai trụ cột “mở cửa” để hội nhập kinh tế và “cải cách” để hấp thụ thị trường đều đang có vấn đề thách thức nghiêm trọng. Không thể từ bỏ chính sách thực dụng do bản chất chế độ, nhưng bài học Trung Quốc trỗi dậy cho thấy có sự lựa chọn khác cho cho Việt Nam điều chỉnh chính sách để xích lại gần Mỹ hơn. Đó là thời thế và thời cơ trong bối cảnh hiện nay. Liệu có hy vọng vào sự thay đổi bản lĩnh và thực chất hơn, chẳng lẽ đã là đối tác chiến lược toàn diện với Trung Quốc, Nga thì không thể với Hoa Kỳ hay sao?

* Bài viết không thể hiện quan điểm của Đài Á Châu Tự Do.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Nhận xét

Duy Hữu, USA
01/06/2022 20:12

Rõ ràng... sòng phẳng... mẹ nó, sợ gì... tớ cứ bắt chước " cụ Hồ ", ngày xửa, ngày xưa... nói " độc lập, tự do, dân chủ, nhân quyền ",
nói " chân thành, lòng tin, trách nhiệm "... bắt chước... nói thì hay, làm thì láo... làm thì láo, nói láo thì hay... mẹ nó, có sợ... gì nó.

Và ngài Thủ tướng Việt Cộng Pham Minh Chính, của đảng Việt Cộng, do đảng Búa Liềm, vì đảng " cụ Hồ ", đóng vai " học giả ",
đọc một bài thuyết trình, ngụy ngôn, ngụy biện, ngụy danh, ngụy giáo, thuyết giáo của ban Tuyên giáo Việt Cộng...và làm các nhà học giả, học thật, chíên lược gia của Hoa Kỳ phải say sưa, gật gù, ngủ gật... nói mơ, nói mớ, lẩm bẩm ..." biết rồi, khổ quá... nói mãi... nói đi, nói lại... nói dai, nói dài... nói ngang, nói dọc... nói dóc, nói xạo... nói thì hay, làm thì láo... làm thì láo, nói láo thì hay... hay nói dai, nói dài... biết rồi, khổ quá... nói mãi ".

Ngài Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden, của nhân dân Hoa Kỳ, do nhân dân Hoa Kỳ, vì nhân dân Hoa Kỳ, nói vắn tắt về chiến lược
kinh tế... IPEF ... Tứ Cường... Ân Đô Dương-Thái Bình Dương.. Take it or Leave it ! ...

More Free Trade... No more ...Trade Free... No more... Free Tariffs without Freedom... No more... Free to be Dumb, to be Doomed.

Trống nhân dân Việt Nam đánh xuôi, đòi hỏi.. thay đôi, đổi thay... cho tự do, dân chủ, nhân quyền, quyền dân,
kèn đảng viên Việt Cộng thổi ngược, ngược đời, ngước lý, ngược nhân tâm, ngược cả nhân quyền, ngược cả quyền dân,

độc quyền... nói ngược, nói xuôi... nói thì hay, làm thì láo, làm thì láo, nói láo thì hay,.." không chọn phe, nhưng chọn chính nghĩa "...
độc diễn bỏ phiếu chống, bỏ phiếu trắng, phất cờ trắng, chạy theo quân giặc xâm lăng, xâm lược, độc tài, tài phiệt, Nga với Tàu.

Chính Mẹ Nó
02/06/2022 06:04

Rỏ ràng, sòng phẵng, mẹ nó, sợ gì.
Hết thuốc!