Huyền thoại và thực tế về sô-cô-la

Việt Hà, phóng viên RFA
2015.02.09
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Hạt Cacao và kẹo Chocolate Hạt Cacao và kẹo Chocolate
Files photos

Sô cô la là đồ ăn được nhiều người trên thế giới ưa chuộng. Nó được dùng làm quà tặng đặc biệt trong những ngày lễ, nhất là lễ tình nhân (valentine day). Nhiều người vẫn hay dùng sô cô la nhưng lại không biết rõ những tác dụng thật sự của sô cô la và có những hiểu sai về đồ ăn đặc biệt này. Trong tạp chí Sức khỏe Đời sống tuần này, Việt Hà có bài tìm hiểu về sô cô la.

Sô cô la có lợi hay hại?

Ngày lễ tình nhân 14 tháng 2 hàng năm là dịp những người yêu nhau thường chọn mua sô cô la làm quà tặng để bày tỏ tình yêu với người mình yêu. Những hộp sô cô la đủ màu sắc hình trái tim được bán khắp nơi, và sô cô la thì đủ hình, đủ vị, thậm chí cả màu sắc. Người yêu sô cô la có dịp tận hưởng hương vị tuyệt vời của loại đồ ăn đặc biệt này. Đối với các chuyên gia dinh dưỡng, loại đồ ăn này còn đặc biệt hơn khi nói đến khía cách tác dụng lên sức khỏe của nó.

Bác sĩ Judith Rodriguez, Trưởng khoa dinh dưỡng và tiểu đường thuộc trường Đại học Bắc Florida, cho rằng sô cô la có hai yếu tố tích cực lên sức khỏe con người.

BS. Judith Rodriguez: khi nhìn vào tác dụng của chocolate chúng ta cần nhìn vào hai khía cạnh, thứ nhất là về tâm lý và thứ hai là vấn đề sức khỏe. Về khía cạnh tâm lý chúng ta nhìn nhận chocolate là đồ ăn đại diện cho tình yêu, và đó là phần tốt của chocolate và đó là lý do mọi người có thể tặng nó nhiều trong những ngày lễ, ngày lễ tình yêu. Về khía cạnh dinh dưỡng, tôi muốn nhấn mạnh là chocolate có ích lợi, tuy nhiên câu hỏi là loại chocolate nào bạn nên ăn và ăn bao nhiêu. Đó là vấn đề. Ví dụ chúng ta biết là hạt cacao có một số thành phần quan trọng trong nó. Chúng ta chưa biết được hết những ích lợi của chúng nhưng dường như chúng có lợi đối với các bệnh về tim mạch. Một số chất là chất chống oxy hóa. Theo tôi đó là một số điều mà chúng ta nên biết về mặt tốt của chocolate.

Chúng ta biết là hạt cacao có một số thành phần quan trọng trong nó. Chúng ta chưa biết được hết những ích lợi của chúng nhưng dường như chúng có lợi đối với các bệnh về tim mạch. Một số chất là chất chống oxy hóa.

BS. Judith Rodriguez

Sô cô la mà chúng ta hay nói tới thực chất chính là cacao. Cacao là một loại hạt. Khi ở dạng hạt, cacao đắng hơn rất nhiều so với bột cacao đã được chế biến mà mọi người vẫn sử dụng.

Trên trang web về y khoa webMD gần đây có một bài báo cho rằng một người ăn vài thanh sô cô la một ngày có thể giảm được nguy cơ tử vong do nhồi máu cơ tim đến gần 50% trong tổng số các ca. Một số những nghiên cứu nhỏ gần đây cho thấy thành phần flavanol có trong hạt cacao có thể cải thiện dòng chảy của máu, cải thiện trí nhớ và giảm huyết áp.

Một nghiên cứu gần đây của các nhà khoa học thuộc trường đại học  Columbia cho thấy thành phần flavanol trong sô cô la làm tăng hoạt động trong một bộ phận của não có liên quan đến trí nhớ. Đây là một nghiên cứu nhỏ tiến hành trên 19 người khỏe mạnh độ tuổi từ 50 đến 69. Những người này được cho uống liều flavanol cao từ cacao ở mức 900 mg một ngày trong vòng 3 tháng. Trong khi đó có 18 người khỏe mạnh khác cùng độ tuổi chỉ được cho uống thuốc giả dược.

Trên thực tế, có một số những hiểu lầm về tác dụng phụ hay tác hại của sô cô la. Ví dụ như có người cho rằng ăn nhiều cacao sẽ bị mụn. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy ăn sô cô la không gây mụn. Mụn xuất hiện có thể là do một số đồ ăn nhất định nhưng chủ yếu là do vi khuẩn và việc xuất hiện quá nhiều dầu trên da, sự dồn ứ của tế bào chết gây tắc lỗ chân lông, sinh ra mụn.

Cũng có những ý kiến cho rằng sô cô la có thể gây nhồi máu cơ tim. Tuy nhiên những nghiên cứu gần đây cho thấy cacao có thể làm giảm nguy cơ bị bệnh tim mạnh nhờ thành phần phytochemicals có trong hạt cacao. Nhờ thành phần này, cacao có thể giúp làm giảm huyết áp, giảm viêm nhiễm, tăng cholesterol tốt trong máu.

Sô cô la nguyên chất và sô cô la chế biến

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, những ích lợi đến từ sô cô la nguyên chất tức bột cacao tinh khiết là nhờ những thành phần hóa học có lợi trong hạt cacao. Trên thực tế, những viên kẹo sô cô la, hay đồ uống sô cô la mà mọi người say mê không phải là sô cô la nguyên chất. Bác sĩ Judith Rodriguez cho biết:

Tôi muốn khuyến cáo là nếu bạn thích chocolate thì nên chú ý đến những loại tốt hơn cho sức khỏe, tức là dùng nhiều cocoa nguyên chất vì nó cho bạn những ích lợi nhiều hơn ví dụ như các chất chống oxy hóa trong đó

BS. Judith Rodriguez

BS. Judith Rodriguez: các bạn nên nhớ là phần lớn những đồ chocolate được bán ở cửa hàng có thêm chất ngọt, có thêm gia vị, có thêm chất béo cho nên câu hỏi là chúng ta nên ăn bao nhiêu, nhất là đối với thành phần chất béo được đưa thêm vào chocolate, đặc  biệt là chất béo bão hòa. Cho nên điều tôi muốn khuyến cáo là nếu bạn thích chocolate thì nên chú ý đến những loại tốt hơn cho sức khỏe, tức là dùng nhiều cocoa nguyên chất vì nó cho bạn những ích lợi nhiều hơn ví dụ như các chất chống oxy hóa trong đó. Ví dụ như bạn đang muốn uống chocolate nóng, thay vì uống chocolate loại pha nhanh vốn có nhiều đường và chất béo bổ xung và các chất bảo quản, bạn nên chọn chocolate nguyên chất và có thể sử dụng sữa ít chất béo để giảm lượng calorie hấp thụ vào cơ thể. Theo tôi đó thực sự là những thứ bạn cần chú ý khi bạn muốn dùng chocolate.

Đường và chất béo bão hòa cho thêm vào sản phẩm sô cô la chế biến chính là các yêu tố làm tăng nguy cơ bị tiểu đường, béo phì hay bệnh tim mạnh ở người hấp thụ quá nhiều các thành phần này.

Nhiều người thích ăn sô cô la trắng có vị béo ngậy rất hấp dẫn. Đây cũng là quà tặng yêu thích của nhiều người trong dịp lễ tình nhân. Tuy nhiên theo bác sĩ Rodriguez, sản phẩm này dù có tên là sô cô la nhưng thực chất không phải là sô cô la.

BS. Judith Rodriguez: khi bạn đi siêu thị mua chocolate thì hãy chọn mua bột cocoa nguyên chất là cách tốt nhất. Tôi cũng muốn nói đến chocolate trắng đó là loại chocolate có rất nhiều đường và chất béo. Nó chỉ là tổng hợp của đường, chất béo và kem mà thôi. Cho nên với chocolate trắng tôi khuyên mọi người chỉ nên ăn đôi khi mà thôi.

Những người thích ăn sô cô la có thể cho rằng sô cô la đến từ châu Âu, từ những nước nổi tiếng về các sản phẩm sô cô la như Bỉ, Thụy Sĩ. Tuy nhiên, trên thực tế sô cô la xuất xứ từ Ugatan, Mexico. Loại thực phẩm này được phát hiện vào khoảng 2,000 năm về trước và người cổ Maya đã nghiền hạt cacao thành bột để làm nước sốt cho các món đồ ăn của mình hoặc làm đồ uống. Vào lúc đó, người Maya cổ không cho đường hay chất béo, kem vào như bây giờ. Sau đó, người châu Âu mang hạt cacao về Tây Ban Nha và từ đó cacao bắt đầu trở nên phổ biến khắp châu Âu. Tại châu Âu, người ta bắt đầu chế biến sô cô la, cho thêm vào bột cacao những thành phần như đường, kem, vanilla và vị sô cô la mà mọi người bây giờ thường ăn không còn vị của cacao nguyên chất như thời người Maya.

Những sản phẩm làm từ cacao phổ biến hiện nay được mọi người yêu thích như kẹo sô cô la hay sữa sô cô la thường không có nhiều thành phần cacao. Ví dụ như sô cô la ngọt có từ 15 đến 34% bột cacao, trong khi sữa sô cô la có ít nhất khoảng 10% cacao không ngọt cộng thêm với sữa và chất béo từ sữa.

Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng việc bổ sung các thành phần khác vào sô cô la đã làm cho các sản phẩm này không còn có được những ích lợi cao về sức khỏe như sô cô la nguyên chất

Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng việc bổ sung các thành phần khác vào sô cô la đã làm cho các sản phẩm này không còn có được những ích lợi cao về sức khỏe như sô cô la nguyên chất. Theo bác sĩ Rodriguez, việc ăn điều hòa những sản phẩm này cộng với một chế độ ăn kiêng cho cơ thể là điều cần thiết đối với những người quan tâm đến việc giữ gìn sức khỏe mà lại thích ăn sô cô la. Theo bà một người có sức khỏe bình thường và vẫn có một chế độ ăn tốt, có thể ăn hai viên kẹo Hershey loại sô cô la đen trong một ngày mà không phải lo ngại về những ảnh hưởng xấu lên sức khỏe do các thành phần đường và chất béo có trong kẹo.

Hiện nay không mấy ai có thể ăn được cacao nguyên chất vì phần lớn các sản phẩm làm từ cacao bán ở chợ đều đã qua chế biến và mọi người cũng đã quen với sản phẩm cacao chế biến. Không những thế, vào dịp lễ tình nhân, món quà tặng là các viên kẹo sô cô la ngọt ngào rất khó có thể thay thế. Người được tặng sô cô la, thích ăn loại sản phẩm này, chắc cũng khó kiềm lòng trước sự hấp dẫn của sô cô la. Theo bác sĩ Rodriguez, cách tốt nhất để thưởng thức món quà tặng đầy ý nghĩa này mà không phải lo ngại về vấn đề sức khỏe là ăn rải rác trong một thời gian dài. Điều này sẽ có hai tác dụng tốt đối với người được nhận quà tặng là kẹo sô cô la.

BS. Judith Rodriguez: Tôi nghĩ là các bạn nên tận hưởng nó nhưng đừng ăn cả hộp trong một hay hai ngày mà phải chia ra trong nhiều ngày. Ví dụ có một người tặng tôi một hộp chocolate rất tuyệt hôm giáng sinh và nó rất hấp dẫn với tôi. Điều tôi đã làm là cố gắng chỉ ăn một viên một ngày. Điều này cũng có mặt lợi là nó kéo dài thời gian bạn tận hưởng sản phẩm chocolate và nó cũng giúp giữ được ký ức về món quà tặng lâu dài, và khi tôi ăn thì tôi nghĩ về người tặng, người đó đã thật tốt khi tặng gia đình tôi một món quà tuyệt vời như thế và tôi chỉ mong được ăn nó. Nếu các bạn ăn cả gói trong  hai ngày thì sau hai ngày là hết trong khi các bạn lại nhập vào người hết lượng calorie trong đó.

Ngày lễ tình nhân sắp đến, các cửa hàng bán hàng lưu niệm và quà tặng lại tràn ngập những hộp quà sô cô la. Chắc chắn nhiều người sẽ nhận được những hộp kẹo hấp dẫn này. Theo bác sĩ Rodriguez, mọi người cũng không nên vì quá lo lắng về những tác dụng phụ của kẹo sô cô la mà không dám tận hưởng món quà tặng đầy ý nghĩa trong dịp lễ đặc biệt này.

Tạp chí sức khỏe đời sống tuần này xin tạm dừng tại đây. Việt Hà cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi. Xin quý vị chia sẻ các thông tin và những đóng góp về các vấn đề y tế, sức khỏe đến trang tạp chí sức khỏe đời sống tại email vietha@rfa.org hoặc www.facebook.com/vietharfa

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

COMMENTS

Xem toàn trang