Trong khi Luật Biểu Tình vẫn bị đình trệ hơn chục năm nay, nhưng chỉ trong vòng 3 năm đã có ít nhất 12 địa phương liên tiếp ban hành quy định cấm người dân “tụ tập đông người”.
Các văn bản quy phạm pháp luật này tồn tại dưới các Quyết định của Ủy ban Nhân dân (UBND) tỉnh, thành phố.
Thế nhưng, liệu điều này có đang đi ngược lại những gì được viết trong Hiến pháp?
Riêng năm 2026 có 5 địa phương tiếp tục có văn bản luật quy định việc này bao gồm: Hưng Yên (18/9, Vĩnh Long (24/8), Thái Nguyên (23/7), Nghệ An (10/4) Cần Thơ (2/3).
Nhiều địa phương khác trước đó cũng đã ban hành quy định tương tự như:
Phú Thọ (28/11/2025)
Hòa Bình (26/6/2025)
Bình Dương (20/11/2024)
Ninh Thuận (4/7/2024)
Kiên Giang (20/3/2024)
Lâm Đồng (10/10/2024)
Thái Bình cũ (1/4/2023)
Theo nội dung quy định của các văn bản trên, người dân sẽ không được phép tập trung từ 5 người trở lên tại các khu vực vỉa hè, lòng đường, quảng trường, nơi sinh hoạt công cộng hoặc tại trụ sở của các cơ quan của Đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam.
Việc cấm người dân tụ tập này được cho là nhằm “duy trì an ninh trật tự xã hội”, “bảo vệ bí mật nhà nước” và ngăn chặn việc “các đối tượng xấu lợi dụng, kích động” người dân.
Song với đó, nhiều địa phương cũng quy định nghiêm ngặt khi cấm người dân mang theo băng rôn, cờ, biểu ngữ, nhằm phản đối đối các chủ trương, chính sách của chính quyền.
Các hành vi quá khích như la hét, chửi bới, đập phá, cố ý vào “khu vực cấm”, hay “lợi dụng quyền tự do dân” để “lôi kéo” người khác cùng tham gia “tụ tập” cũng sẽ bị luật pháp nghiêm trị.
Ngoài ra, người dân còn không được phép tự ý chụp ảnh, quay phim, ghi âm tại các khu vực được xác định là “khu vực cấm” hoặc là “khu vực được bảo vệ” - những nơi chứa đựng “bí mật nhà nước”.
Quy định cấm “tập trung” sẽ ngoại lệ đối với các hoạt động do các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội đứng ra tổ chức.
Đáng chú ý, toàn bộ các Quyết định trên của UBND các tỉnh, thành phố đều ban hành “theo đề nghị của Giám đốc Công an tỉnh”.
Công an cũng là lực lượng nòng cốt trong việc trấn áp, xử lý vi phạm hành khi tập trung đông người diễn ra. Bên cạnh đó còn có sự hợp tác ngăn chặn từ lực lượng quân đội và tự vệ tại chỗ.
Dù đã tồn tại rải rác khắp các địa phương suốt nhiều năm qua, nhưng truyền thông nhà nước rất hạn chế thông tin, đề cập đến sự tồn tại của các văn bản này.
Trả lời RFA từ Hà Nội, một luật sư cho rằng các Quyết định trên của UBND tỉnh, thành phố có thể xem đã vi hiến vì Điều 25 của Hiến pháp có cho phép người dân có quyền “hội họp, lập hội và biểu tình”.
“Tại khoản 2, Điều 14 của Hiến pháp đồng thời rào thêm khi quy định rằng quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.
Việc hạn chế các quyền này của công dân được xếp vào nhóm những vấn đề do Quốc hội quy định theo dạng dự luật, còn địa phương chỉ ở chức năng hướng dẫn làm theo.
Tuy nhiên Luật Biểu tình suốt bao năm nay họ hứa, nói ban hành nhưng lại đến nay vẫn chưa có. Thay vào đó, những quyền này lại bị chắp vá, khỏa lấp bởi các nghị định dưới luật của Chính phủ, và về sau nó xuất hiện trong các Quyết định như chúng ta thấy ở các địa phương.
Cũng cần đối chiếu với các nghĩa vụ quốc tế mà Việt Nam đã cam kết. Việt Nam từ năm 1982 đã là thành viên của Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR). Điều 21 của công ước này nói rõ quyền hội họp ôn hòa phải được công nhận, mà không được đặt ra bất kỳ hạn chế nào ngoài những hạn chế vì một xã hội dân chủ”.
Cho đến nay, Việt Nam vẫn chưa có một dự luật nào hoàn chỉnh để cho phép người dân được tham gia biểu tình để đòi quyền lợi cho mình, dù cho các nội dung về quyền lợi này đã có trong Hiến pháp.
Từ năm 2011, Quốc Hội Việt Nam lần đầu tiên đề cập đến việc sẽ soạn ra một dự luật biểu tình hoàn chỉnh, nhưng mãi đến nay, sau nhiều lần chất vấn từ các đại biểu, dự luật này vẫn còn “nằm chờ”.
Trong báo cáo mới nhất năm 2026 của Freedom House, một tổ chức nhân quyền phi chính phủ, Việt Nam bị xếp vào nhóm nước không tự do (Not Free) với tổng điểm 20/100, trong đó quyền chính trị là 4/40, và quyền của công dân là 16/60.
Liên minh toàn cầu vì sự tham gia của công dân (CIVICUS) cũng xếp Việt Nam vào nhóm “đóng kín” (Closed), mức hạn chế tự do cao nhất, cùng nhóm với một số nước như Myanmar, Lào, Trung Quốc, Cuba, Triều Tiên, và không gian dân sự tiếp tiếp “vẫn bị khép kín”, gia tăng sự đàn áp có hệ thống dưới thời của ông Tô Lâm.