Theo thông tin mới nhất của Ngân hàng Thế giới (World Bank) vào ngày 14/9, tổ chức này đã phê duyệt ba khoản vay với tổng giá trị 666,74 triệu USD cho Việt Nam.
Các khoản vay này nhằm hỗ trợ phát triển thành phố Hải Phòng, vùng Đồng bằng sông Cửu Long và lĩnh vực thủy sản của Việt Nam.
Tính đến nay, Việt Nam đang nợ tổ chức tín dụng lớn nhất thế giới này hơn 13 tỷ USD. Với khoản vay mới này, tổng dư nợ dự kiến có thể tiến gần tới mốc 14 tỷ USD.
Tròn một năm trước, World Bank cũng đã phê duyệt khoản vay phát triển trị giá 145 triệu USD cho Việt Nam.
Về tổng nợ vay nước ngoài của Việt Nam, dữ liệu gần nhất từ World Bank vào năm 2024 ghi nhận đạt gần 133 tỷ USD.
Đến ngày 31/12/2025, theo báo cáo của Bộ Tài chính, dư nợ vay nước ngoài tăng lên hơn 136 tỷ USD, tương đương 26,5% tổng thu nhập quốc nội (GDP).
Như vậy tổng nợ vay nước ngoài của Việt Nam đã tăng thêm khoảng 3 tỷ USD chỉ trong vòng một năm.
Mặc dù vậy, việc cập nhật và công bố đầy đủ, chi tiết các số liệu nợ vay nói trên từ phía Chính phủ vẫn còn nhiều hạn chế. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng từng ghi nhận vấn đề này khi đánh giá về mức độ minh bạch dữ liệu kinh tế tại Việt Nam.
Song song với đó, trong nhiều năm qua, Chính phủ đã liên tục vay nợ mới để hoàn trả nợ gốc.
Riêng năm 2026, Nhà nước dự kiến vay thêm 969.796 tỷ đồng, nhưng dành tới 376.005 tỷ đồng, tương đương 39%, chỉ để trả nợ gốc.
Tình trạng dùng vốn vay mới trả nợ cũ cũng đã diễn ra phổ biến ở các năm trước, với tỷ lệ lần lượt là 44,3% năm 2025, 42,4% năm 2024 và 29,6% năm 2023.
Thực trạng này diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực “tăng tốc” để đạt mục tiêu tăng trưởng, khi Nhà nước cần nguồn vốn lớn để đầu tư vào hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm.
Trong khi đó, việc công khai, minh bạch tài chính ở các dự án trên vẫn là một điều còn bỏ ngỏ, mà theo TS. Nguyễn Quang A, đây là “một đại vấn đề từ trước đến đây”.
“Nhưng thật rất tiếc với những dự án như thế, người dân chỉ biết đó là dự án to, còn những chi tiết khác thì không thể biết gì”, ông nói.
Ông cho rằng nếu việc vay vốn để đầu tư “làm không khéo” thì các thế hệ mai sau của đất nước sẽ “gánh hậu quả rất nặng nề”.
Theo TS. Nguyễn Quang A, “Đảng Cộng Sản cùng Chính phủ cần cải thiện trong quá trình thực hiện thông tin, nếu muốn thực hiện lời hứa của dân do dân vì dân”.
Cùng với nhận định trên, IMF chỉ ra những khoảng trống trong dữ liệu tài chính công đang trở thành điểm nghẽn lớn, cản trở khả năng phát hiện và cảnh báo sớm các rủi ro ngân sách tại Việt Nam.
Nguyên nhân là bởi rủi ro nợ từ các dự án đầu tư công thường không xuất hiện ngay trên sổ sách, mà bị ẩn dưới dạng các nghĩa vụ nợ dự phòng và âm thầm tạo áp lực lên ngân sách tương lai.
Vì vậy, IMF khuyến nghị Việt Nam cần xem việc minh bạch và khắc phục các khoảng trống dữ liệu kinh tế là một ưu tiên then chốt. Điều này sẽ giúp Chính phủ điều hành chính sách hiệu quả hơn, đồng thời đảm bảo tính minh bạch thông tin cho toàn xã hội.