မြန်မာနိုင်ငံက လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးအကျဥ်းသားအခွင့်အရေးတွေအတွက် ဦးဆောင် ကြိုးပမ်းလုပ်ကိုင် နေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံနိုင်ငံရေးအကျဥ်းသားများကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့ (AAPP) က ဦးဆောင်သူတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဦးဘိုကြည်ကို ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ အြေခစိုက် ရာမွန်မက်ဆေးဆေး (Ramon Magsaysay) ဆုကို ချီးမြှင့်လိုက် ပါတယ်။
ဦးဘိုကြည်နဲ့ အတူ ပင်လယ်ရေကြောင်းဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ နိုင်ငံတကာဥပဒေချမှတ်နိုင်ရေး ဦးဆောင် ကြိုးပမ်းခဲ့တဲ့ စင်္ကာပူရှေ့နေနဲ့ သံတမန်တစ်ဦးဖြစ်သူ တွမ်မီကိုး၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် လူမှုဝန်ထမ်း နဲ့ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းတွေ လုပ်ကိုင်သူ ရူနာခန်းတို့ကိုလည်း ၂၀၂၆ အတွက် ရာမွန်မက်ဆေးဆေးဆုကို ချီးမြင့်မယ်လို့ အဖွဲ့က သြဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့မှာ ကြေညာပါတယ်။
အာရှရဲ့ နိုဘဲလ်ဆိုလို့ တင်စားခံရတဲ့ ဒီဆုဟာ ၁၉၅၇ ခုနှစ်က လေယာဥ်ပျက်ကျ ကွယ်လွန်ခဲ့တဲ့ ပြည်သူချစ်တဲ့ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ သမ္မတ ရာမွန်မက်ဆေးဆေးကို ဂုဏ်ပြုအမည်ပေးထားတဲ့ ဒီဆုကို အာရှနိုင်ငံတွေက ကိုယ်ကျိုးမဖက်ဘဲ အများအတွက် စိတ်ဓာတ်မြင့်မားကြီးကျယ်သူတွေကိုကို ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်တာဖြစ်ပါတယ်။
စင်္ကာပူနိုင်ငံသား ရှေ့နေနဲ့ သံတမန်တစ်ဦးဖြစ်သူ အသက် ၈၈ နှစ်အရွယ်ရှိ တွမ်မီကိုး (Tommy Koh) ဟာ နိုင်ငံတကာ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနဲ့ နိုင်ငံတကာ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရေးတွေကို ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းခဲ့မှုအတွက် ဒီဆုကို ချီးမြှင့်တာဖြစ်ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ်က ကုလသမဂ္ဂက ချမှတ်ခဲ့တဲ့ ပင်လယ်ရေကြောင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေစာချုပ် ချမှတ်နိုင်အောင် ဦးဆောင်ခဲ့သူတစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားပါတယ်။ ဒီဘဘောတူစာချုပ်ကြောင့် ၂၀၁၆ သည်ဟိတ်ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံးမှာ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ဖိလစ်ပိုင်၊ ဗီယက်နမ်၊ မလေးရှား၊ ဘရုနိုင်း၊ ထိုင်ဝမ်တို့ အကြား တောင်တရုတ်ပင်လယ် ပိုင်ဆိုင်မှု အငြင်းပွားတာကို ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့တာလို့ ဆုရွေးခြယ်ရေးအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။
အသက် ၆၁ နှစ်အရွယ် မြန်မာလူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူ ဦးဘိုကြည်ကတော့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဒီမိုကရေစီ နဲ့ အခွင့်အရေးတွေ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ ခေတ်အဆက်ဆက် မြန်မာအာဏာပိုင်တွေရဲ့ ဖမ်းဆီးတာကို နှစ်ကြိမ်ခံခဲ့ရပြီး အကျဥ်းထောင်မှာ ခုနစ်နှစ် ပြစ်ဒဏ်ခံခဲ့ရသူဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှာ နိုင်ငံအရေးအကျဥ်းသားများကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း မြန်မာနိုင်ငံ) ကို တခြား နိုင်ငံရေးအကျဥ်းသား ဟောင်းတွေနဲ့ အတူ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အခုအချိန်အထိ ဘဝကို မြုပ်နှံပြီး မတရားဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်အကျဥ်းချခံရ သူတွေကို မှတ်တမ်းတင်တာ၊ အဖမ်းဆီးခံရသူတွေနဲ့ မိသားစုတွေကို ကူညီထောက်ပံ့တာတွေနဲ့ စစ်အာဏာပိုင်တွေလက်အောက်က မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးအကျဥ်းသားတွေရဲ့ ဘဝကို ကမ္ဘာကသိအောင် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်နေသူတစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။
အသက် ၆၇ နှစ်အရွယ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသူ လူမှုဝန်ထမ်းကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ကိုင်နေတဲ့ ရူနာခန်း (Runa Khan) ကတော့ နိုင်ငံရဲ့ အဆင်းရဲတကာ့ အဆင်းရဲဆုံးပြည်သူတွေကို ကရုဏာကြီးစွာနဲ့ ကူညီစောင့်ရှောက်ကယ်ဆယ် ပေးခဲ့တဲ့အတွက် အခုလို ဆုချီးမြှင့်တာလို့ သိရပါတယ်။ ကြွယ်ဝတဲ့ မိသားစုက ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပေမယ့် ၁၉၇၉ မှာ ကျောင်းဆရာမအဖြစ်နဲ့ ဆင်းရဲသားကလေးတွေကို ပညာသင်ပေးခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် မိတ်ဆွေအသင်း (Friendship Bangladesh) ကိုထူထောင်ပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး၊ ကလေးသူငယ်တွေကို ပညာသင်ပေးရေး၊ အမျိုးသမီးစွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်မားရေးနဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အခွင့်အလန်းတွေ ရှာဖွေဖန်တီးရေးနဲ့ အပစ်ပယ်ခံတွေကို တရားမျှတမှုရရှိအောင် ကူညီပေးရေးတွေ ဆောင်ရွက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အဖွဲ့မှာ ဝန်ထမ်း ၇၅၀၀ ရှိပြီး ဆေးရုံ နှစ်ရုံ၊ ရေပေါ်ဆေးရုံသင်္ဘော ခုနစ်စီး၊ ရွေ့လျားဆေးခန်း ၅၅၀ ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။
အခုနှစ်အတွက် ဆုပေးပွဲကို နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့မှာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ မြို့တော် မနီလာရှိ မြို့တော်ကဇာတ်ရုံ (Metropolitan Theatre) မှာ ကျင်းပမှာဖြစ်ပြီး ဆုတံဆိပ်တစ်ခု၊ ဂုဏ်ပြုဘွဲ့လက်မှတ်တစ်စောင်နဲ့ အရေအတွက် ထုတ်ဖော်ကြေညာခြင်းမရှိတဲ့ ငွေသားဆုတို့ပါဝင်မယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဖိလစ်ပိုင်နို်ငငံ အခြေစိုက်တဲ့ မက်ဆေးဆေးဆုကို အရင်က မြန်မာနိုင်ငံက လူမှုဝန်ထမ်းဆောင်ရွက်သူတွေ ချီးမြှင့််ခံရဖူးပါတယ်။ အရင်က ရာမွန်မက်ဆေးဆေးဆု ရရှိခဲ့တဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေကတော့ ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှာ သတင်းစာဆရာဦးလောရုံ၊ ပရဟိတသမား ဒေါ်တီးတီး၊ ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်မှာ မယ်တော်ဆေးခန်းတည်ထောင်သူ ဒေါက်တာစင်သီယာမောင်၊ ၂ဝဝ၉ ခုနှစ်မှာ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူ ကစောဝါး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှာ ကချင်ပြည်နယ် မှာ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းတွေ လုပ်ဆောင်နေတဲ့ ကချင်အမျိုးသမီး Laphai Seng Raw၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှာ ရန်ကုန် နာရေးကူညီမှုအသင်း ဥက္ကဌ ရုပ်ရှင်မင်းသား ဦးကျော်သူ၊ ၂၀၁၉ မှာ မြန်မာနိုင်ငံက Myanmar Now သတင်းဌာန အယ်ဒီတာ ကိုဆွေဝင်း တို့ကို မက်ဆေးဆေးဆုချီးမြှင့်ခဲ့ဖူးပါတယ်။