အင္တာနက္၏ ရန္သူမဵားစာရင္းမႀာ ဴမန္မာႎိုင္ငံလည္း ပၝဝင္

2006-11-07
အီးေမးလ္
မွတ္ခ်က္ေပးပါ
Share
ပံုႏွိပ္ပါ

ဴပင္သစ္ႎိုင္ငံ အေဴခစိုက္ နယ္စည္းမဴခား သတင္းစာဆရာမဵား အဖၾဲႚ (RSF) က အင္တာနက္ရဲ့ ရန္သူမဵား ၁၃ႎိုင္ငံ စာရင္းကို ႎိုဝင္ဘာလ ၆ရက္ တနလႆာေနႛက ထုတ္ဴပန္ရာမႀာ ဴမန္မာႎိုင္ငံကို အင္တာနက္ရဲ့ ရန္သူႎိုင္ငံတခုအဴဖစ္ သတ္မႀတ္လိုက္ပၝတယ္။ ကၾန္ပဵႃတာ ဝက္ဘ္ စာမဵက္ႎႀာကို လၾတ္လၾတ္လပ္လပ္ အသံုးဴပႂခၾင့္ရရႀိေရး စည္း႟ံုးလႁံႛေဆာ္မႁ မစတင္ခင္ ဒီ စာရင္းထုတ္ဴပန္တာလည္း ဴဖစ္ပၝတယ္။

အင္တာနက္ရဲ့ရန္သူ ၁၃ႎိုင္ငံစာရင္းမႀာ ေဆာ္ဒီ အာေရဗဵ၊ ဘယ္လား႟ုစ္၊ ဴမန္မာ၊ တ႟ုတ္၊ ေဴမာက္ကိုရီးယား၊ ကဵႃးဘား၊ အီဂဵစ္၊ အီရန္၊ ဥဇဘက္ကစၤတန္၊ ဆီးရီးယား၊ တူနီးရႀား၊ တာ့ခ္မင္နစၤတန္နဲႛ ဗီယက္နမ္ႎိုင္ငံတိုႛပၝဝင္ပၝတယ္။

၂၀၀၅ခုႎႀစ္က ထုတ္ဴပန္တဲ့ အင္တာနက္ရဲ့ ရန္သူစာရင္းမႀာ ပၝဝင္ခဲ့တဲ့ �လစ္ဗဵား၊ ေမာ္လဒိုက္နဲႛ နီေပၝႎိုင္ငံတိုႛကိုေတာ့ ဒီႎႀစ္မႀာ ပယ္ဖဵက္လိုက္ပၝတယ္။ အီဂဵစ္ သမတ မူဘာရက္ဟာ အင္တာနက္ကို မႀားယၾင္းစၾာ ခဵႂပ္ကိုင္ေနတာမိုႛ အင္တာနက္ရဲ့ ရန္သူစာရင္းမႀာ အီဂဵစ္ႎိုင္ငံကို ထည့္သၾင္းရတာလိုႛ RSFက ေဴပာပၝတယ္။� အီဂဵစ္ႎိုင္ငံ ဒီမိုကေရစီေရး လိုလားတဲ့ အင္တာနက္ စာမဵက္ႎႀာ ေရးသားသူ သံုးဦးကို မဳကာခင္က ေထာင္ခဵခဲ့တယ္လိုႛ RSFက ေဴပာပၝတယ္။

၁၉၉၆ခုႎႀစ္ ကၾန္ပဵႃတာသိပၯံ ဖၾံႚ႓ဖိႂးတိုးတက္ေရး ဥပေဒအရ ဴမန္မာႎိုင္ငံမႀာ ကၾန္ပဵႃတာ မတင္သၾင္းခင္၊ မပိုင္ဆိုင္ခင္ ဒၝမႀမဟုတ္ မသံုးစၾဲခင္ ဆက္သၾယ္ေရး၊ စာတိုက္နဲႛ ေဳကးနန္းဝန္႒ကီးဌာနမႀာ မႀတ္ပံုတင္ရပၝတယ္။ ဒီလို မႀတ္ပံုမတင္ရင္ ေထာင္ဒဏ္ ၇ႎႀစ္ကေန ၁၅ႎႀစ္ထိ ဴပစ္ဒဏ္ခဵမႀတ္ႎိုင္ပၝတယ္။

ဒီလို အင္တာနက္ ရန္သူစာရင္း ထုတ္ဴပန္ရာမႀာ ဴမန္မာႎိုင္ငံပၝဝင္တာနဲႛ ပတ္သက္လိုႛ� ဴပင္သစ္ အေဴခစိုက္ RSF အင္တာနက္ လၾတ္လပ္ခၾင့္ freedom desk ႌၿန္ဳကားေရးမႀႃး�မစၤတာ ဂဵႃလီယန္ ပိန္းကို� RFAက ဆက္သၾယ္႓ပီး ဴမန္မာႎိုင္ငံကို အင္တာနက္ရန္သူ စာရင္းမႀာ ဘာေဳကာင့္ထည့္သၾင္းရပၝသလဲလိုႛ� ေမးဳကည့္ခဲ့ပၝတယ္။

ဂဵႃလီယန္ ပိန္း။ ။ ဴမန္မာႎိုင္ငံဟာ အင္တာနက္ကို ေစာင့္ဳကည့္ထိန္းခဵႂပ္ ဆင္ဆာလုပ္တဲ့ေနရာမႀာ အဆိုးဆံုးတႎိုင္ငံပၝ၊ ဒၝကို က႗န္ေတာ္တိုႛ သိေနတာဳကာပၝ႓ပီ။ ပို အေရး႒ကီးတာက ဴမန္မာႎိုင္ငံဟာ အင္တာနက္သံုးတဲ့လူေတၾကိ္ု ေစာင့္ဳကည့္ရာမႀာ အဆိုးဆံုးႎိုင္ငံေတၾထဲက တႎိုင္ငံဴဖစ္ပၝတယ္။ ဆိုင္ဘာကေဖးေတၾမႀာ အင္တာနက္သံုးေနသူေတၾကို ေစာင့္ဳကည့္ေနတာပၝ။ ဴမန္မာႎိုင္ငံဟာ လူေတၾဘာလုပ္သလဲဆိုတာကို အင္တာနက္ကေန ေစာင့္ဳကည့္ႎိုင္တဲ့ႎိုင္ငံပၝ ၊ ဒၝဟာ အင္မတန္မႀ စိုးရိမ္ရပၝတယ္

ဴမန္မာႎိုင္ငံဟာ အင္တာနက္ထိန္းခဵႂပ္ရာမႀာ အဆိုးဆံုးႎိုင္ငံလိုႛ ေစာေစာက ေဴပာသၾားပၝတယ္။ ဒၝကို ဘယ္လိုလုပ္ သိႎိုင္ပၝသလဲ။

ဂဵႃလီယန္ ပိန္း။ ။ ဴမန္မာႎိုင္ငံ အင္တာနက္အေဳကာင္း က႗န္ေတာ္တိုႛကို အသိေပးတဲ့လူေတၾ ဴမန္မာဴပည္တၾင္းမႀာေရာ ဴပည္ပမႀာပၝ ရႀိပၝတယ္။ ဥပမာတခု ေဴပာရရင္ G-talk ဘာဴဖစ္သၾားသလဲဆိုတာပၝ၊ ဴမန္မာ အာဏာပိုင္ေတၾက အင္တာနက္ဳကည့္ႎိုင္တဲ့ စနစ္ကို လၾန္ခဲ့တဲ့ ႎႀစ္ပတ္ေလာက္က ပိတ္ဆိုႛဖိုႛ ႒ကိႂးစားပၝတယ္။ ဘာလိုႛ ပိတ္ဆိုႛတာလဲဆိုေတာ့ ပထမဆံုး သူတိုႛဟာ ဒီလို အင္တာနက္ကေန အတိုက္အခံေတၾ၊ သတင္းစာဆရာေတၾ ဆက္သၾယ္တာကို မလိုလားပၝဘူး။ ဒီလို အင္တာနက္ ဝန္ေဆာင္တဲ့ စနစ္သံုးရင္ ေစာင့္ဳကည့္ရတာ ပိုခက္တယ္ဆိုတာ အာဏာပိုင္ေတၾက သိလိုႛပၝ။ ေနာက္႓ပီး ဆက္သၾယ္ေရး လုပ္ငန္းနဲႛ ပတ္သက္ရင္ အစိုးရကပဲ လက္ဝၝး႒ကီးအုပ္ႎိုင္ဖိုႛ စစ္အစိုးရက ႒ကိႂးစားေနတာပၝ။

ဴမန္မာႎိုင္ငံကို G-talk G-mail နဲႛ ဆက္သၾယ္ေနတဲ့ အမည္မေဖာ္လိုတဲ့ အေမရိကန္ေရာက္ ဴမန္မာကၾန္ပဵႃတာ ပညာရႀင္ တဦးကေတာ့� ဒီ အင္တာနက္ ဝန္ေဆာင္လုပ္ငန္းေတၾဟာ လံုး၀ စိတ္မခဵရဘူးလိုႛ ဆိုပၝတယ္။ ဆိုင္ဘာ ကေဖးကေန ဒၝမႀ မဟုတ္ ေကဵာင္းေတၾကေန ဒီလို� G-mail G-talk နဲႛ ဆက္သၾယ္႓ပီးရင္ ေဴခရာလက္ရာေတၾ ေဖဵာက္ပစ္ဖိုႛလိုတယ္လိုႛ သတိေပးပၝတယ္။ အစိုးရဘက္က ကၾန္ပဵႃတာ က႗မ္းကဵင္သူေတၾက အခဵိန္မေ႟ၾး ဳကည့္ႎိုင္တဲ့ အတၾက္ အႎၩရာယ္ ရႀိပၝတယ္လိုႛ ေဴပာပၝတယ္။

အင္တာနက္ဳကည့္လိုႛ မရေအာင္ အာဏာပိုင္ေတၾကပိတ္လိုက္� ကၾန္ပဵႃတာ က႗မ္းကဵင္သူေတၾက ႒ကိႂးစားဖၾင့္လိုက္၊ အာဏာပိုင္ေတၾက ဴပန္ပိတ္လိုက္နဲႛ အင္တာနက္ လိုက္တမ္းေဴပးတမ္း ကစားပၾဲက အဆံုးသတ္ႎိုင္ဦးမႀာ မဟုတ္ဘူးလိုႛလည္း �ဴမန္မာ ကၾန္ပဵႃတာ ပညာရႀင္က ေဴပာေပမယ့္ RSF�ႌၿန္ဳကားေရးမႀႃးကေတာ့ ခုလို ယူဆပၝတယ္။ ဂဵႃလီယန္ ပိန္း။ ။ က႗န္ေတာ္ကေတာ့ ဒၝဟာ ကစားစရာ မဟုတ္ဘူးထင္ပၝတယ္။ သတင္းလၾတ္လပ္ခၾင့္ရႀိရင္ သူတိုႛ ဴပိႂကၾဲေကာင္း ဴပိႂကၾဲသၾားမႀာကို ဴမန္မာ အစိုးရက သိပၝတယ္။ အင္တာနက္ လၾတ္လပ္ခၾင့္ရႀိတာဟာ အာဏာပိုင္ေတၾ အတၾက္ အႎၩရာယ္ဴဖစ္ႎိုင္ပၝတယ္။ ကံမေကာင္းတာကေတာ့ �ခုခဵိန္ထိ ဴမန္မာအာဏာပိုင္ေတၾဟာ အင္တာနက္ကို ဆင္ဆာလုပ္ရာမႀာ အင္မတန္ေတာ္ပၝတယ္။ ကမႝာတဝန္းက အာဏာရႀင္ေတၾ အားလံုးဟာ� အင္တာနက္စလိုက္တာနဲႛ တဴပိႂင္တည္း စ ထိန္းခဵႂပ္ဖိုႛ ႒ကိႂးစားဳက႓ပီး ထိန္းလည္း ထိန္းခဵႂပ္ႎိုင္ဳကပၝတယ္။ ေနာက္႓ပီး ဒီအာဏာရႀင္ေတၾဟာ တ႟ုတ္ႎိုင္ငံရဲ့ ေနာက္လိုက္ေတၾလုပ္ဳကပၝတယ္။ တ႟ုတ္ႎိုင္ငံဟာ အင္တာနက္ ဆင္ဆာလုပ္သလို ဆိုင္ဘာရဲေတၾက လူတေယာက္ေယာက္ကို ေထာင္ ဆယ္ႎႀစ္ထိခဵႎိုင္ပၝတယ္။

ဒၝကေတာ့ တ႟ုတ္ႎိုင္ငံကို ဥပမာေပးတာေပၝ့ေနာ္။ ဴမန္မာႎိုင္ငံမႀာက မီဒီယာကို မီဒီယာနဲႛ တံုႛႎႀင္း ဆိုတဲ့ မူကို ခဵမႀတ္႓ပီး� အထူးသဴဖင့္ ဴပည္ပ မီဒီယာေတၾကို တန္ဴပန္မယ့္ အစီအစဥ္ေတၾ ရႀိပၝတယ္။ တခဵိန္တည္းမႀာပဲ ဴပည္တၾင္းက တခဵိႂႚ စာေစာင္ေတၾဟာ အင္တာနက္ကို တၾင္တၾင္ကဵယ္ကဵယ္ သံုးလာႎိုင္တာေတၾ ေတၾႚရပၝတယ္။ ဒၝဆိုရင္ အင္တာနက္ထိန္းခဵႂပ္တာရႀိတယ္လိုႛ ေဴပာႎိုင္ပၝသလား၊

ဂဵႃလီယန္ ပိန္း။ ။ အင္တာနက္ကို လံုးဝ႒ကီးေတာ့ မထိန္းခဵႂပ္ႎိုင္ဘူးဆိုေပမယ့္ ဆင္ဆာကေတာ့ရႀိေနတာပၝပဲ။ အထူးသဴဖင့္ လူငယ္ေတၾဟာ အင္တာနက္ကို လၾတ္လၾတ္လပ္လပ္ ဳကည့္လိုႛရေအာင္ လုပ္ႎိုင္ပၝတယ္။ အတိုက္အခံေတၾဟာ အင္တာနက္ကေန သတင္းေတၾကို ဴပည္တၾင္းမႀာ အခမဲ့ ဴဖန္ႛလိုႛရပၝတယ္။ ဒၝကို အစိုးရက သိ႓ပီး ထိန္းခဵႂပ္ရမယ္ဆိုတာသိသလို ထိန္းလည္း ထိန္းခဵႂပ္ပၝတယ္။

မစၤတာ ပိန္းကပဲဆက္႓ပီးေတာ့ ဴမန္မာႎိုင္ငံမႀာ အစိုးရနဲႛ အစိုးရနဲႛ နီးစပ္သူေတၾဟာ အစိုးရကို အႎၩရာယ္ မေပးႎိုင္တာကို သိလိုႛ အင္တာနက္ကို ပို႓ပီး လၾတ္လၾတ္လပ္လပ္ သံုးခၾင့္ရပၝတယ္။ သာမန္လူေတၾကေတာ့ ဆင္ဆာနဲႛ မလၾတ္ပၝဘူးလိုႛလည္း ေဴပာသၾားပၝတယ္။

ကမႝာေကဵာ္ ဟားဗတ္ တကၠသိုလ္ အင္တာနက္နဲႛ လူႛအဖၾဲႚအစည္း ဌာန၊ ကိန္းဘရစ္တကၠသိုလ္ ကၾန္ရက္ စနစ္ သုေတသန အုပ္စုနဲႛ ကေနဒၝႎိုင္ငံ� Toronto တကၠသိုလ္� Citizen Lab တိုႛ ပူးတၾဲ သုေတသနဴပႂခဵက္နဲႛ ၂၀၀၅ခု ေအာက္တိုဘာလမႀာ� ထုတ္ဴပန္တဲ့ အစီရင္ခံစာမႀာ ဴမန္မာ စစ္အစိုးရဟာ အင္တာနက္ ေစာင့္ဳကည့္ ထိန္းခဵႂပ္ရာမႀာနဲႛ ဆင္ဆာ ဴဖတ္ေတာက္ရာမႀာ အဆိုးဆံုးႎိုင္ငံေတၾထဲမႀာ ပၝဝင္တယ္လိုႛ ေဖာ္ဴပခဲ့ပၝေသးတယ္။

RSF�ႌၿန္ဳကားေရးမႀႃး မစၤတာ ဂဵႃလီယန္ ပိန္းကို RFAမႀ ေဒၞစန္းစန္းတင္ ဆက္သၾယ္ ေမးဴမန္းထာတာကို နားေထာင္ႎိုင္ပၝတယ္။

ဆက္စပ္သတင္းမဵား

ကြန္မင့္မ်ား (0)
Share
ဆိုက္တခုလံုးသို႔