Lịch sử và tuyên truyền

Kính Hòa, phóng viên RFA
2014-09-23
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Một cảnh trong phim “Sống cùng lịch sử”.
Một cảnh trong phim “Sống cùng lịch sử”.
Courtesy photo

 

Bộ phim mang đề tài lịch sử hiện đại của Việt Nam là “Sống cùng lịch sử” đã được nhiều người trong giới chuyên môn điện ảnh phân tích khía cạnh điện ảnh cũng như quảng bá trên thị trường của nó. Bên cạnh đó sự ế ẩm của bộ phim cũng phản ánh sự quan tâm của người Việt đối với lịch sử hiện đại của dân tộc. Sau đây là ý kiến một số nhà giáo và trí thức về việc này.

Người Việt có quay lưng với lịch sử không?

Bộ phim “Sống cùng lịch sử” đang gây xôn xao dư luận tại Việt Nam. Sự xôn xao này có nguyên nhân là sự ế ẩm của bộ phim, vì khi công chiếu lần đầu tiên có bán vé, người ta chỉ bán được đôi ba vé. Bộ phim còn gây xôn xao nữa là do số tiền to lớn mà nhà nước bỏ vào đó.

Nói là người Việt Nam không quan tâm đến lịch sử là hết sức sai lầm, chỉ có điều là lịch sử đó thể hiện qua cái hình thái như thế nào.
-GS Ngô Đức Thịnh

Một điều nữa cũng được mọi người bàn tán là chủ đề của bộ phim. Bộ phim nói về trận đánh Điện Biên Phủ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Chủ đề lịch sử được một số người cho rằng không ăn khách, vì không được công chúng Việt Nam quan tâm.

Giáo sư Ngô Đức Thịnh, thành viên Hội đồng di sản quốc gia không đồng ý với nhận xét cho rằng người Việt Nam không quan tâm tới lịch sử.

Nói là người Việt Nam không quan tâm đến lịch sử là hết sức sai lầm, chỉ có điều là lịch sử đó thể hiện qua cái hình thái như thế nào. Ví dụ như phim ảnh mà nó sai lệch, nó không đúng sự thật, thì người ta không quan tâm. Và nó nặng tính tuyên truyền thì người ta không quan tâm. Trước kia ở Bảo tàng dân tộc học có cái triễn lãm về thời bao cấp có rất nhiều người xem. Những người làm phim biện bạch rằng như thế là quay lưng lại với lịch sử , hay không quan tâm tới lịch sử, như vậy là hoàn toàn sai.”

Một cảnh trong phim “Sống cùng lịch sử”. Courtesy photo.
Một cảnh trong phim “Sống cùng lịch sử”. Courtesy photo. Photo: RFA

Vấn đề thể hiện lịch sử như thế nào nói chung và giảng dạy môn lịch sử như thế nào nói riêng, cũng đã được bàn đến từ bấy lâu nay ở Việt Nnam. Người ta nhận thấy rằng học sinh không thích môn học lịch sử. Hồi năm ngoái, học sinh một trường trung học ở Sài gòn đã ăn mừng vì họ không phải thi môn lịch sử. Các thầy giáo Đỗ Việt Khoa và Nguyễn Thượng Long có nói với phóng viên Việt Hà lúc ấy rằng việc giảng dạy môn lịch sử theo kiểu chỉ có một chiều ta thắng địch thua cho nên không hấp dẫn được thế hệ trẻ.

Thầy giáo Phùng Hoài Ngọc, nguyên Trưởng khoa ngữ văn, Đại học An giang cũng cho rằng môn lịch sử ở Việt Nam mang tính chính trị nhiều quá:

Nói chung là cách viết lịch sử của mình nó kém, người ta mất lòng tin. Đặc biệt là lịch sử hiện đại, nó bị chính trị quá nặng. Lịch sử trung đại giai đoạn cuối thời nhà Nguyễn người ta cũng không thấy sự đánh giá trung thực các nhân vật lịch sử. Trước nữa thời Lý Trần Lê thì không có vấn đề gì.”

Tuyên truyền chân thật mới hiệu quả

Theo nhiều giáo viên thì thời lượng của phần nói về lịch sử hiện đại, nhất là từ khi đảng cộng sản Đông dương được thành lập, chiếm một phần lớn trong toàn bộ giáo trình sử ở các lớp trung học phổ thông. Và nội dung giảng dạy mang nặng tính tuyên truyền. Giáo sư Ngô Đức Thịnh nói về sự tuyên truyền như sau:

“Tuyên truyền thì không có gì xấu cả nhưng tuyên truyền nhiều khi lại sai lạc đi, và nó nhằm cái mục đích gì đó, người ta biết đấy là tuyên truyền, chứ sự thực không phải là như vậy. Sự học của chúng ta là như vậy đấy, nó nặng tính tuyên truyền.”

Theo ông khi muốn tuyên truyền thì phải nêu cái chân thật thì sự tuyên truyền mới có hiệu quả. Theo nhà thơ Trần Mạnh Hảo, trong một lần trao đổi gần đây với chúng tôi, thì khi nghe những người cộng sản tuyên truyền thì phải nghĩ đến những điều ngược lại.

Giữa kẻ thống trị và nhân dân - kẻ bị trị dường như chưa khi nào cùng chung cái nhìn về Lịch sử, cho dù ai mà chả phải sống trong Lịch sử của đất nước mình?
-Nhà văn Thùy Linh

Trở lại bộ phim Sống cùng lịch sử, các nhân vật trong phim này là những anh hùng như Phan Đình Giót, La Văn Cầu… là những người làm những việc phi thường, hy sinh tính mạng cho chiến thắng của cách mạng. Những nhân vật anh hùng như thế này được kể ra rất nhiều trong các bài giảng lịch sử cách mạng Việt nam. Một trong những anh hùng đó là một người trẻ tuổi có tên là Lê Văn Tám đã dùng thân mình để đốt kho xăng của kẻ địch. Theo tiết lộ gần đây của một người làm trong lĩnh vực sử học là ông Trần Huy Liệu thì người anh hùng này chỉ là một sản phẩm tưởng tượng.

Một nhân vật lịch sử có thật là Đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng xuất hiện trong bộ phim “Sống cùng lịch sử”. Theo nhà giáo Phùng Hoài Ngọc, thì những người muốn sử dụng ông Giáp để tuyên truyền đã thất bại:

Khi ông Võ Nguyên Giáp mới mất thì có những nơi người ta hiểu lầm sự thành kính với ông ấy và họ tranh thủ. Nhưng cuộc đời ông Giáp như thế nào thì người ta biết hết rồi, trên mạng cũng nhiều, người ta muốn tuyên truyền về ông Giáp thì đâu có bằng cái thực tế mà người ta biết.”

Sau khi việc công chiếu bộ phim bị thất bại và đã có nhiều lời bình luận về thất bại đó trên báo chí, Nhà văn Thùy Linh viết về mối quan hệ nên có giữa những người làm nghệ thuật và sự định hướng tuyên truyền của đảng cộng sản:

“Đề tài phim lịch sử theo đơn đặt hàng nhà nước, ý muốn của nhà nước, tiền thuế của nhân dân nhiều năm nữa vẫn vậy, như nhiều chục năm trước đây. Đừng mong có tư duy khác, cách làm khác, nhất là cái nhìn khác về lịch sử, mặc dù nhà nước mong nhân dân "sống cùng lịch sử' như cái cách họ mong muốn... Giữa kẻ thống trị và nhân dân - kẻ bị trị dường như chưa khi nào cùng chung cái nhìn về Lịch sử, cho dù ai mà chả phải sống trong Lịch sử của đất nước mình? Chỉ có cách để không bao giờ có những bộ phim ra rạp mà không có khán giả là các nhà biên kịch và đạo diễn phải biết từ chối viết, đạo diễn những kịch bản như thế này... Có biết từ chối không? Hãy để việc này cho ban tuyên giáo. Phim của ban này làm thì bao nhiêu tiền cũng không ngạc nhiên. Và không có khán giả đến rạp thì là chân lý rồi...”

Ông Phan Đình Thanh, Phó cục trưởng cục điện ảnh thì nói rằng bộ phim “Sống cùng lịch sử” đã hoàn thành sứ mạng của nó, ông giải thích là chào mừng các ngày lễ cách mạng theo đơn đặt hàng của nhà nước. Nhưng sự không quan tâm của công chúng đối với “những câu chuyện lịch sử mang tính tuyên truyền” thì chưa được một giới chức có trách nhiệm nào của Việt Nam nêu lên và phân tích cặn kẽ.

Ý kiến (9)
Share

NguyễnTấn X

nơi gửi Cà Mau

Phim hay nổi-tiếng "Người Đẹp QUẢNG BÌNH"... đạo-diễn kiệt xuất Vỏ Nguyên Giáp !

28/09/2014 12:32

Saigoner

nơi gửi eu

Tuyên Truyền của Ðảng CSVN hiện tại ở thế kỷ 21 chẳng khác đường lối tuyên truyền ở đầu thế kỷ 20 từ khi có Ðảng, khi mà dân trí Việt Nam còn kém, báo chí, đài còn thiếu sót, nên dân ngu dễ tin qua lời truyền rỉ tai.
Ở thế kỷ 21 rồi, kế sách „Ngu dân dễ trị“ của họ bị phá tan bởi phương tiện truyền thông hiện đại. Nhưng tội nghiệp cho họ, Ðảng CSVN, vẫn còn lạc bước ở những thế kỷ trước, thế kỷ 19, 20. Họ vẫn lạc lõng trong sự văn minh của nhân loại.
Những „huyền thoại lãnh tụ CS“, những „thành tích Vĩ đại của Chủ nghĩa Cộng Sản“ đều bị lật tẩy trơ trụi đáng thương chỉ qua một cái Bấm Chuột trước màn ảnh Internet.

Một chính trị gia Âu Châu, bà thủ tướng Ðức, bà Angela Merkel, đã từng nói „ Xã Hội Cộng Sản chỉ đẻ ra những con người dối trá“. Ðiều đó đến từ kinh nghiệm của chính bà và nó cũng đúng cho kinh nghiệm của bất cứ ai đã và đang phải sống với chế độ Cộng Sản.
Nhân loại đã hiểu „từ A đến Z về bộ Mặt Thật“ của „Chủ nghĩa Cộng sản“ từ một phần tư thế kỷ nay rồi.

„Ðạo đức và huyền thoại lẫn thành tích vĩ đại“ của các lãnh tụ CSVN như Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp, Lê Duẫn, Trường chinh .v.v.. đều là giả trá, bản chất tuyên truyền của chế độ ….Tất cả đều là bịp với bợm.

Còn ai muốn nghe hay xem nữa đây! hởi những kẻ tuyên truyền cho chế độ thối nát!

Sử sách- Giáo dục lịch sử đều không thật …cạo sửa …nào ai muốn học !
Ðạo đức Lãnh tụ CSVN đều hiện nguyên hình là kẻ lừa bịp, gian xảo, bất nhân trên tài liệu quốc tế cả hai thập niên rồi … ai cũng biết . Còn che đậy được gì nữa đây ! để mà Học với Tập theo Bác theo Ðảng.

Bác chẳng đạo đức gì như lời Ðảng nói, Báo Ðài đảng kể !

Vô ích lắm cho những kẻ „cực đoan chủ nghĩa“, còn bám víu vào một chủ nghĩa đã chết, chủ nghĩa cộng sản!

Thế kỷ 21 rồi, chẳng ai muốn xem và nghe những lời tuyên truyền thiếu logic, không thật đấy cả. Ấy thế mà Ðảng vẫn chưa tỉnh, nên còn chậm lụt, tụt hậu ở thế kỷ 19.

Hiện tượng cuốn phim „Sống cùng Lịch Sử“ chẳng ai mua vé vào xem nói lên hai điểm quan trọng đối với nền chính trị độc đảng :
(1) sự không thật, của huyền thoại về Ðiện Biên Phủ, xuyên qua nhân vật Võ Nguyên Giáp. Khi mà tình tiết, cảnh trí , hào quang đó đều thiếu sự hợp lý, thiếu logic, thiếu sự thật khi mà những sự thật này ai cũng biết rỏ qua phương tiện truyền thông hiện đại từ lâu nay, khi cuộc chiến thắng đó hoàn toàn đến từ kế hoạch của Trung cộng và quân lính Trung Cộng. Ðảng và nhà nước CSVN chỉ đóng phim đầy kịch tính, hơn là sự thật.
(2) Không ai vào xem là hiện tượng „bỏ phiếu KHÔNG“ đối với chế độ CSVN. Khi mà sự tư duy của người dân đã xoay chiều, họ đã nhận rỏ chế độ CSVN hiện tại đã lừa bịp người dân trong nhiều thế hệ đã qua. Biết cả rồi … khổ lắm, khi sự thật của lịch sử đã được phơi bày 40 năm nay từ khi thống nhất.

25/09/2014 06:43

Độc giả không muốn nêu tên

4.
Tốt nhất đừng làm ngay để thoả mãn ý đồ chính trị trước mắt, hãy để vài chục năm nữa con cháu ta làm cũng được, nhưng ngay từ bây giờ phải ghi lại trung thực để làm tư liệu cho tương lai. Quan trọng nhất vẫn là trung thực và tài năng. Các ông bà làm phim tỉnh ngộ đi, đừng tiêu tiền của dân rồi đổ tội cho dân trí thấp không quan tâm đến lịch sử hay không cảm thụ được sản phẩm văn hoá của các ông bà.

24/09/2014 22:29

Độc giả không muốn nêu tên

3.
Vậy không có người xem không có nghĩa là người ta không quan tâm đến lịch sử hay không quan tâm đến đại tướng VNG. Vấn đề là làm phim thế nào mà thôi. Làm phim về đại tướng không dễ vì nếu nói sai cũng chết mà nói đúng cũng chết, cơ bản là không được phạm huý. Ngoài ra, thông tin đã có quá nhiều rồi, làm sao phải khai thác cái mới, hoặc xử lý thông tin mọi người đã biết để làm thành sản phẩm mới. Làm phim về những anh hùng khác cũng không dễ, ví dụ Tô Vĩnh Diện, La Văn Cầu, v.v.—hầu như chẳng có tư liệu gì.

24/09/2014 22:29

Độc giả không muốn nêu tên

2.
Vấn đề phim không có người xem thì lại thêm hai yếu tố nữa: thứ nhất, trình độ làm phim của các hãng phim do nhà nước đặt hàng quá kém; từ trước tới giờ chỉ thấy các ông bà nghệ sĩ ca tụng và trao giải cho nhau chứ người dân có ai quan tâm đâu; tài năng kém, thái độ làm việc cẩu thả. Cái cô diễn viên trong ảnh nhuộm tóc, trông giống gái vũ trường, quán ba chức có phải dân công hoả tuyến đâu; thứ hai, không biết cách làm quảng cáo vì dù sao đây cũng là sản phẩm phải cạnh tranh với các sản phẩm khác.

24/09/2014 22:28

Xem tất cả ý kiến.

Xem toàn trang