Quan hệ Ấn Độ ASEAN là đối trọng với Trung Quốc, nhưng không như mong đợi

Kính Hòa RFA
2018-01-29
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Thủ tướng Việt Nam, ông Nguyễn Xuân Phúc (trái) và Thủ tướng Ấn Độ, ông Nahendra Modi, tại Hội nghị thượng đỉnh Ấn Độ ASEAN, New Delhi, 25/1/2018.
Thủ tướng Việt Nam, ông Nguyễn Xuân Phúc (trái) và Thủ tướng Ấn Độ, ông Nahendra Modi, tại Hội nghị thượng đỉnh Ấn Độ ASEAN, New Delhi, 25/1/2018.
AFP

Cuối tháng Giêng năm 2018, Hội nghị thượng đỉnh Ấn Đô và 10 quốc gia Đông Nam Á diễn ra ở New Delhi nhân ngày Cộng hòa Ấn Độ lần thứ 68. Đây được xem như một cố gắng của cả hai phía để thúc đẩy quan hệ đôi bên, đồng thời được cho là sự tìm kiếm một liên minh nhằm cân bằng với sức mạnh ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực.

Các nhà quan sát trong khu vực nhận định gì về mối quan hệ Ấn Độ ASEAN?

Nhìn từ Ấn Độ và Trung Quốc

Một ngày trước khi lễ duyệt binh kỷ niệm Ngày Cộng hòa Ấn Độ, 26/1/2018 diễn ra với sự chứng kiến của các nhà lãnh đạo ASEAN, tờ Hoàn Cầu Thời Báo của Trung Quốc chỉ trích rằng một số người trong chính giới Ấn Độ mong muốn dùng sự liên kết Ấn Độ ASEAN vào mục đích địa chính trị để chống lại Trung Quốc, và tờ báo gọi những người đó là những kẻ tay mơ, không ý thức được sức mạnh và kinh nghiệm ngoại giao của Ấn Độ ở chừng mức nào.

Ấn Độ cũng là một cường quốc không thua kém gì Trung Quốc cả, và về mặt hải quân còn có thể là hơn Trung Quốc một phần.
-Thạc sĩ Hoàng Việt.

Tờ Hoàn Cầu Thời báo xuất bản bằng tiếng Anh tại Bắc Kinh, được xem như một kênh truyền thông có khuynh hướng dân tộc chủ nghĩa của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã đưa ra hai con số để so sánh, đó là khối lượng thương mại Ấn Độ Trung Quốc nhỏ hơn cả khối lượng thương mại giữa Bắc Kinh với Việt Nam, dù Việt Nam chỉ là một trong 10 quốc gia Đông Nam Á có quan hệ thương mại chặt chẽ với Hoa Lục, cho nên tờ báo này kết luận rằng quan hệ Trung Quốc và ASEAN là một quan hệ rất toàn diện vượt lên trên tất cả những rào cản địa chính trị.

Tuy nhiên nhận định đó không được ông Swaran Singh, một nhà nghiên cứu hàng đầu của Ấn tán đồng. Hiện giảng dạy tại Đại học Nehru ở thủ đô New Delhi, ông Singh viết trên tờ Thời báo Hindustan rằng cuộc gặp gỡ lần này giữa Ấn Độ và các quốc gia Đông Nam Á là một dấu ấn mới cho sự phát triển quan hệ giữa đôi bên, vì hai bên cùng chia sẻ những mối quan ngại về sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Nhìn từ Việt Nam và Đông Nam Á

Tiến sĩ Lê Hồng Hiệp, một chuyên gia về quan hệ quốc tế, đang làm việc tại Singapore, cho rằng Đông Nam Á là vùng đất mà Ấn Độ có thể tìm thế quân bình với Trung Quốc.

“Trung Quốc đang trỗi dậy và ngày càng gây ra những sức ép chiến lược đối với Ấn Độ. Ấn Độ cũng phải có những hành động để cân bằng lại sức ép này và khu vực Đông Nam Á cũng là một khu vực mà Ấn Độ có thể có các bước đi để cân bằng lại ảnh hưởng của Trung Quốc.”

Trong vài năm gần đây, Trung Quốc bắt đầu có sự hiện diện mạnh mẽ tại Ấn Độ Dương, vùng biển bao quanh Ấn Độ, với những dự án hải cảng ở Sri Lanka, Pakistan, quốc gia có hiềm khích lâu đời với Ấn Độ. Và gần đây nhất, vào tháng Bảy năm 2017, Trung Quốc chính thức cho hoạt động căn cứ hải ngoại đầu tiên của mình ở Djibouti tại vùng sừng châu Phi, tức là từ thời điểm đó trở đi, hải quân Trung Quốc sẽ thường xuyên có mặt tại Ấn Độ Dương, bao quanh ba mặt Tây, Đông, và Nam Ấn Độ.

Trong bối cảnh đó, và trong chính sách Hướng Đông của Ấn Độ, Tiến sĩ Lê Hồng Hiệp cho rằng Ấn Độ đã tăng cường quan hệ với Việt Nam, một quốc gia ông cho là chủ chốt của Đông Nam Á:

Ấn Độ cũng đã có một số thành công nhất định, ví dụ như trong quan hệ với Việt Nam, một quốc gia chủ chốt ở Đông Nam Á, đã có những bước tiến cho thấy chính sách hành động Hướng Đông này cũng được triển khai khá là tích cực.”

Ông Hiệp cho là Ấn Độ đã chuyển từ những khẩu hiệu có tính chất ngoại giao sáo ngữ về quan hệ với ASEAN, thành những hành động cụ thể, chẳng hạn như công ty dầu khí quốc gia Ấn Độ tham gia tìm kiếm dầu mỏ trên thềm lục địa Việt Nam. Ông Hiệp đánh giá rằng mặc dù công ty dầu khí quốc gia Ấn Độ chưa đạt được hiệu quả gì trong việc làm ăn tại Việt Nam, nhưng New Delhi vẫn duy trì hoạt động tìm kiếm của mình tại biển Đông như là một sự hiện diện có tính chất chiến lược.

Và đặc biệt là sự hiện diện ngày càng tăng của hải quân Ấn Độ tại biển Đông qua các chuyến viếng thăm hải cảng của Việt Nam. Các tàu chiến Ấn Độ đã thăm Việt Nam liên tục trong các năm 2011, 2014, 2016, 2017. Bênh cạnh đó Ấn Độ còn cung cấp tín dụng cho Việt Nam mua vũ khí sản xuất từ Ấn Độ, huấn luyện các đội thủy thủ tàu ngầm cho Việt Nam.

Một chuyên gia về biển Đông tại Việt Nam là Thạc sĩ Hoàng Việt nhận định về quan hệ Việt Ấn trong một lần trao đổi gần đây với chúng tôi:

“Hai quốc gia đều có biên giới trực tiếp với Trung Quốc. Và hai quốc gia này trong quá khứ đã từng có chiến tranh biên giới với Trung quốc. Cho nên trước sự hung hang ngày càng tăng của Trung Quốc trên những khu vực mà họ cho là họ có chủ quyền, trên biển lẫn trên bộ, Việt Nam cần có một quốc gia đủ mạnh chống lại tham vọng của Trung Quốc, quốc gia đó là Ấn Độ, bởi vì Ấn Độ cũng là một cường quốc không thua kém gì Trung Quốc cả, và về mặt hải quân còn có thể là hơn Trung Quốc một phần.”

Bên cạnh các ý kiến của các chuyên gia Việt Nam, một nhà nghiên cứu người Malaysia là ông Karim Raslan đặt ra câu hỏi liệu sự hợp tác Ấn Độ và ASEAN có thể cân bằng được với Trung Quốc hay không?

Ông Raslan biện luận rằng sức mạnh và tiềm năng kinh tế của ASEAN và Ấn Độ hợp lại với nhau sẽ là một đối trọng lớn đối với Trung Quốc, và từ đó ông đưa ra một tiên đoán rằng mối quan hệ Ấn Độ ASEAN sẽ tăng mạnh, chứ không bi quan như nhiều người đang lo ngại là ảnh hưởng kinh tế của Trung Quốc lên Đông Nam Á sẽ làm lu mờ vai trò của Ấn Độ.

Những hoài nghi

Khi được đề nghị nhận xét về quan hệ Ấn Độ ASEAN, ông Lê Hồng Hiệp tỏ ý ngần ngại, nói rằng mặc dù Ấn Độ đã có một chính sách rõ ràng hướng về Đông Nam Á, nhưng có những trở ngại thực tế đang cản trở việc thực hiện chính sách đó:

Tuy nhiên bản thân Ấn Độ dù có chính sách như vậy nhưng vẫn còn bị phân tâm vì những vấn đề khác nhau. Bản thân Ấn Độ bây giờ thì vấn đề quan tâm lớn nhất của họ là vấn đề an ninh, chống khủng bố và quan hệ của họ với nước láng giềng Pakistan, rồi quan hệ với Trung Quốc trong những căng thẳng biên giới gần đây.”

Một chuyên gia Ấn Độ là ông Shyam Saran, cựu Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ, cũng nêu lên những trở ngại hiện tại trong quan hệ ASEAN Ấn Độ. Trong bài viết trên tờ Thời báo Hindustan, ông nêu ra những yếu kém trong quan hệ ASEAN Ấn Độ, đó là:

Thứ nhất là quan hệ kinh tế yếu hơn nhiều so với những quan hệ chính trị.

Thứ hai là quan hệ giữa các Ấn Độ và các quốc gia ASEAN không đều nhau.

Thứ ba là quan hệ an ninh cũng không bằng những quan hệ chính trị.

Bản thân Ấn Độ bây giờ thì vấn đề quan tâm lớn nhất của họ là vấn đề an ninh, chống khủng bố và quan hệ của họ với nước láng giềng Pakistan, rồi quan hệ với Trung Quốc trong những căng thẳng biên giới gần đây.
-Tiến sĩ Lê Hồng Hiệp.

Cho rằng Ấn Độ phải vượt qua những trở ngại đó vì lợi ích của chính mình, nhà nghiên cứu Malaysia Karim Raslan viết là vùng đất Đông Nam Á vốn là nơi chịu ảnh hưởng rất mạnh từ Ấn Độ trong lịch sử cả ngàn năm, nay có thêm sự lo ngại của các quốc gia ASEAN về mối đe dọa Trung Quốc, nếu New Delhi không thành công thì quả là một điều đáng xấu hổ.

Tương tự, nhà cựu ngoại giao Saran thì kết luận trong bài viết của ông trên tờ Thời báo Hindustan rằng nếu New Delhi không nổ lực thì quan hệ với ASEAN được ví như một cái ly trong đó chỉ có một ít nước, tức là một thực tế thấp hơn mong đợi của cả hai bên.

Ý kiến (1)
Share

Vũ Hà

nơi gửi Đài loan

Tương quan quyền lực giữa Ông Trump -Tập :
Nôi tình : Ông Tập có 89 triệu đảng viên hậu thuãn vũng bền ,kiên cố ; tiền bạc nắm trong tay .
Ông Trump đang bị tranh giành giữa 2 đảng . Tiền bảc thuộc về các tư nhân ,công ty .
Ngoại cảnh :Sự lôi cuốn lan rộng của Ông Tập ,có hiệu lực hơn Ong Trump .
Ảnh ưởng thế giới : Nặng lòng với Mỹ hơn TQ , nhưng không có cảm tình và đặt hy vọng vào Ông Trump .
Tài liệu tham khảo : Mu Rùa .

31/01/2018 08:23

Xem toàn trang