Yếu tố lao động nước ngoài trong vụ Bauxite Tây Nguyên

Sau khi Thứ trưởng Bộ công thương Lê Dương Quang trả lời phỏng vấn về quyết định của Bộ Chính Trị yêu cầu rà soát lại các yếu tố trong dự án bauxite Tây Nguyên, Mặc Lâm tìm hiểu phản biện của các nhà khoa học, văn hóa và môi trường.
Mặc Lâm, phóng viên RFA
2009-05-08
Share
Chinese-workers-in-VN-305.jpg Thậm chí người Trung Quốc còn đặt nhiều tên đường VN bằng tiếng Hoa. Ảnh: đường Dong Fang, được tập đoàn điện khí Dong Fang Trung Quốc, trúng thầu xây dựng nhà máy nhiệt điện Hải Phòng, đặt tên. Ở công trình này, tên các con đường nội bộ đều do nhà thầu Trung Quốc đặt.
Photo courtesy of Tuoi Tre

Sau khi B Chính Tr đưa ra ngh quyết yêu cu rà soát li các yếu t trong d án bauxite được dư lun quan tâm, Th trưởng B công thương Lê Dương Quang đã tr li phng vn v vn đ này trên đài truyn hình ca Cng Thông Tin Đin T Chính Ph vào hai ngày 2 và 3 tháng 5 va qua.

Trong chương trình phát thanh trước chúng tôi đã mang đến quý v phn 1 nói v vn đ môi trường và yếu t khó thành công ca d án. Hôm nay mi quý v theo dõi phn hai nói v vn đ lao đng nước ngoài cũng như  ti sao Tp Đoàn Than và Khoáng Sn Vit Nam (TKV) chp thun gói thu ca Trung Quc.

Bauxite & Tây Nguyên

Trước câu hi liu khai thác bauxite ti Tây Nguyên có làm xáo trn đi sng ca đng bào dân tc ít người cũng như sinh hot ca cư dân trong khu vc hay không, Th Trưởng Lê Dương Quang cho rng vic khai thác bauxite s góp phn phát trin khu vc Tây Nguyên vì nơi đây còn khó khăn và đi sng ca người dân vn l thuc rt nhiu vào nhà nước.

Ông khng đnh khi nhà máy đi vào hot đng thì b mt Tây Nguyên s thay đi hn:

"Tôi cho là cái nh hưởng v mt xã hi là tích cc nhiu hơn là tiêu cc, bi vì như tôi đã nói, tc là đi vi vùng Tây Nguyên khi mà nhng d án công nghip có quy mô ln vi nhng công ngh tiên tiến, được trin khai, đu tư cho nó, thì nó s kéo theo s phát trin ca rt là nhiu ngành khác đi theo, nó s làm cho b mt Tây Nguyên thay đi."

Tuy nhiên đi vi nhà văn Nguyên Ngc, mt người nghiên cu chuyên sâu đi sng ca các b tc ít người sng ri rác ti Tây Nguyên thì vic khai thác chn chn s làm xáo trn đến tn gc r cng đng này. Ông nói:

V mt dân tc, v văn hoá thì như vy tt nhiên nó s làm xáo trn hoàn toàn đi sng ca 2/3 dân s trong đó, đc bit là dân tc ti ch lâu đi là người M'nong.

Nhà văn Nguyên Ngc

"V mt dân tc, v văn hoá thì như vy tt nhiên nó s làm xáo trn hoàn toàn đi sng ca 2/3 dân s trong đó, đc bit là dân tc ti ch lâu đi là người M'nong. Vic gii quyết đi sng cho người M'nong theo tôi thì my chc năm qua là chưa có nơi nào trong nhng d án ln và nh Tây Nguyên, chưa có nơi nào mình thành công trong vic đưa người dân tc ti ch vào các xí nghip hin đi, các nhà máy hin đi ca ai c."

Th Trưởng Lê Dương Quang khng đnh rng vic khai thác s được thc hin theo phương pháp cun chiếu nghĩa là khai thác ti đâu s thc hin vic hoàn th cho người dân đến đy.  Ý kiến ca nhà văn Nguyên Ngc trước li khng đnh này hoàn toàn trái ngược:

Chinese-workers-in-VN-250.jpg
Phần đông công nhân Trung Quốc đang làm việc tại dự án nhà máy nhiệt điện Nông Sơn đều là lao động phổ thông. Ảnh: một nhóm công nhân đang uốn những thanh sắt chuẩn bị đổ móng (ảnh chụp chiều 15-4-2009). Photo courtesy of Tuoi Tre.
Photo courtesy of Tuoi Tre.
"Cái mà bây gi người ta gi là kế hoch s hoàn th tr li đ mà sau đó trng rng lên, vân vân, ri đưa dân tr v li, lp làng tr li, thì theo tôi là hoàn toàn không kh thi. Nếu có được hoàn th đi na thì cái đt đó không phi ch là đt mà vn đ là th nhưỡng, cho nên cái đt b xáo trn như vy thì sau này chưa biết là trng trt như thế nào.

Và Tây Nguyên v khí hu là 6 tháng nng - 6 tháng mưa cho nên không th nào hoàn th trước khi mùa mưa đến. Cho nên nói kế hoch hoàn th là không kh thi. Tôi thì tôi cũng bo là nói như vy là nói chơi thôi, thâm chí là nói la thôi."

Nhà thầu Trung Quc?

Vic các nhà thu Trung Quc đang có mt ti Tây Nguyên cùng vi hàng ngàn công nhân ca h tháp tùng có l là mi quan tâm ln nht ca dư lun.

Hai lá thư, mt ca đi tướng Võ Nguyên Giáp và mt ca trung tướng Đng S Nguyên đu t mi quan tâm sâu sc đến vn đ quc phòng và theo hai ông này thì khi đ cho mt công ty nước ngoài khng chế vùng Tây Nguyên tc là kim soát mái nhà ca Đông Dương, đó s là mi nguy tim n cho an ninh quc gia.

Th Trưởng B Công Thương không đ cp đến lĩnh vc quc phòng nhưng ông phân trn v ngun dư lun cho rng các công ty Trung Quc s dĩ thng thu là do có s thiếu minh bch trong khi đu thu, hay nói khác đi là tham nhũng đã nhúng tay vào. Ông cho biết:

"Cái vic nhà thu Trung Quc trúng thu thì cũng có nhng tiếng lo ngi này n, thm chí có nhng tiếng cc đoan cho là đã bt tay ký kết vi người ta trước ri ri mi làm, thì cái vic đy tôi cho là nếu mà có như vy, có nhng cái khiếu ni t cáo như vy thì cơ quan chc năng người ta s làm rõ.

Nhưng mà đến gi phút này, vi nhng thông tin chúng tôi nm được thì cái vic đu thu là thc hin đúng theo các quy đnh ca nhà nước, đoc thc hin mt cách công khai minh bch."

GS Nguyn Hu Chi nói thng rng chính Trung Quc tuyên b là h b rt nhiu tin vào Tây Nguyên ch không phi ch có mt công ty trúng thu đang làm vic ti đây như li ông Th Trưởng Lê Dương Quang khng đnh:

"Chính ông Trung Quc nói ra ri ch chúng tôi có nói đâu. Người Trung Hoa nói là h đã b ra mt khon tin cc kỳ ln đ bt đu trin khai công vic. Chính cái mng Trung Quc trên Inernet mà hin nay tôi va dch xong cái bài thì công ty ca Trung Hoa đã b vn rt ln ra đ đưa sang khi công tng phn ca công trình khai táhc bauxite Tây Nguyên ri.

Và ông Th Tướng Nguyn Tn Dũng trong cuc hp chính ph li còn nói đó chính là mt s đy mnh mi quan h hp tác Trung - Vit. Thế mà my ông B Công Thương thì li nói là chưa có chuyn y, thì chúng tôi phi ly làm kỳ."

Trung Quc có mt chính sách hn hoi rõ ràng là người ta khuyến khích nhng nhà thu Trung Quc khi đi nhn thu thì đem được càng nhiu lao đng Trung Quc ra nước ngoài càng tt, và s dng được nhiu vt liu xây dng do Trung Quc sn xut được thì càng tt.

TS Phm S Liêm

TS Phm S Liêm, nguyên th trưởng b xây dng, cho chúng tôi cho biết rng các công ty Trung Quc được s tr giúp rt ln t chính ph ca h. Ông nói:

"Trung Quc có mt chính sách hn hoi rõ ràng là người ta khuyến khích nhng nhà thu Trung Quc khi đi nhn thu thì đem được càng nhiu lao đng Trung Quc ra nước ngoài càng tt, và s dng được nhiu vt liu xây dng do Trung Quc sn xut được thì càng tt. Và h hình như h có mt quy đnh là nếu mà tng s giá tr vt liu chiếm trên 35% tng giá tr vt liu s dng công trình thì chính ph có nhiu ưu đãi ln."

Công lun cho rng trong khi nhân công Vit Nam dư tha và có du hiu s chu tht nghip trm trng thì người Trung Quc nhn nhng vic làm ph thông ngay trên đt nuc ca mình không th là mt s vic bình thường. Nguyên th trưởng Phm S Liêm nhn đnh vic này là mt sơ xut khó hiu ca B Lao Đng-Thương Binh- Xã Hi. Ông nói:

"Không hiu sao gn đây bên B Lao Đng hình như li b quy đnh hn chế ri, ch là cp phép tuỳ theo tng trường hp mà cho vào bao nhiêu người ch không cái mc nào c. Thế thì tôi cũng rt là l, mà bây gi thì cũng ch mi biết qua cái vic va ri báo chí tiết l thì mi biết."

Nhà văn Nguyên Ngc tóm tt nhn xét ca ông trước nhng phát biu ca Th Trưởng Lê Dương Quang như sau:

"Nhng điu ông y nói hoàn toàn không th thc hin được trong thc tế. Và hơi l là cái này, tc là sau khi đã có cái thông báo ca B Chính Tr và sau đó có c ý kiến ca th tướng thì h nói là phi hết sc cân nhc tt c các vn đ đó thì ông này li nói như không, nói hết sc vô trách nhim."

Trên nguyên tc, d án Bauxite được B Chính Tr yêu cu các b phi hp nghiên cu tt c mi khía cnh trước khi đi vào khai thác.

Thế nhưng sau khi nghe phát biu ca Th Trưởng Lê Dương Quang thì có ý kiến trong công lun cho rng tt c mi vic xem ra đã được xác đnh và d án khai thác bauxite k như không còn gì đ bàn tho. 

Đi biu Quc Hi, s gia Dương Trung Quc tng nói lên điu này, như mt li than, vi Đài Á Châu T Do chúng tôi.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang