Chứng khó tiêu (phần 1)

Sau bữa ăn no, quý vị có bao giờ cảm thấy đầy bụng, khó tiêu? Cái cảm giác lình sình, chướng bụng thật là khó chịu nhưng chắc là trong chúng ta khó có ai có thể tránh khỏi: người bị thường xuyên, cũng có người lâu lâu gặp phải một lần.
Trà Mi, phóng viên đài RFA
2009-02-05
Share

Nguyên nhân vì sao? Chứng khó tiêu kéo dài lâu ngày có gây biến chứng gì tai hại hoặc báo động một bệnh nào trầm trọng về tiêu hoá hay chăng?

Để trả lời những thắc mắc về chứng khó tiêu thường gặp, Trà Mi mời Bác sĩ Bùi Xuân Dương, chuyên khoa gan, bao tử, đường ruột, Chủ Tịch Hội Y Sĩ Miền Nam California, tham gia chương trình hôm nay.

Nói một cách chung chung thì cái bệnh khó tiêu có thể nó đi từ hơi đau bụng sơ sơ tới đầy bụng, khó tiêu, rồi người mệt mỏi, ăn xong không thấy thoải mái.
BS Bùi Xuân Dương

Phân biệt Bệnh khó tiêu và Chứng khó tiêu

Trước hết, chứng khó tiêu là gì, dấu hiệu nhận biết ra sao? Xin nhường lời cho Bác sĩ Dương:  

BS Bùi Xuân Dương : Về vấn đề khó tiêu, có người ăn xong thì bụng chỉ hơi xình xình một chút, hoặc ăn xong thì bụng hơi nặng một chút, có người ăn xong thì khó chịu vô tả, thành ra vì vậy nói một cách chung chung thì cái bệnh khó tiêu có thể nó đi từ hơi đau bụng sơ sơ tới đầy bụng, khó tiêu, rồi người mệt mỏi, ăn xong không thấy thoải mái.

Trà Mi : Đó cũng là những dấu hiệu để nhận biết bệnh khó tiêu đó phải không, thưa Bác Sĩ?

BS Bùi Xuân Dương : Vâng. Đúng. Chúng ta thật ra ai ai cũng mắc phải cái chứng gọi là chứng khó tiêu. Ví dụ chẳng hạn một ngày nào đó mình ăn quá nhiều thức ăn, quá nhiều chất béo thì bị nặng bụng ghê gớm lắm, không chịu được. Đó là chứng khó tiêu nhưng chưa chắc đó là cái bệnh. Nhưng mà nếu ăn một chút thôi mà đã gây ra triệu chứng khó chịu như sình bụng đầy hơi thì đó là một trong những bệnh cẫn phải chữa trị.

Mình ăn quá nhiều thức ăn, quá nhiều chất béo thì bị nặng bụng ghê gớm lắm, không chịu được. Đó là chứng khó tiêu nhưng chưa chắc đó là cái bệnh. Nhưng mà nếu ăn một chút thôi mà đã gây ra triệu chứng khó chịu như sình bụng đầy hơi thì đó là một trong những bệnh cẫn phải chữa trị.
BS Bùi Xuân Dương

Bệnh ợ chua 

Trà Mi : Hỗi nãy Bác Sĩ có kể những dấu hiệu để nhận biết nhưng trong đó Trà Mi chưa thấy dấu hiệu mà nhiều người cũng mắc phải, đó là bị ợ chua. Ngoài việc bị đầy hơi, sình bụng, nhiều hơi ga, còn có nhiều người bị ợ chua liên tục, thì đây là chứng khó tiêu hay là biểu hiệu của bệnh khó tiêu, thưa Bác Sĩ?

BS Bùi Xuân Dương : Nếu nó gây cả cái bệnh ợ chua nữa thì cái này nó lại là một phần khác của chứng khó tiêu. Nói một cách dễ hiểu thì khi chúng ta ăn, thức ăn đi từ miệng xuống thực quản, rồi vào bao tử, rồi xuống ruột non. Trong quá trình tiêu hoá, ngay lúc mình nhai thức ăn thì tuyến nước bọt bắt đầu bài tiết ra một số chất hoá học để tiêu hoá thức ăn.

Rồi khi thức ăn theo thực quản xuống bao tử thì bao từ tiết ra nhiều chất chua giúp cho việc tiêu hoá thức ăn. Sự co bóp của cơ bắp của bao từ làm cho thức ăn nhuyển ra. Khi mình nhai kỹ thì nó cũng giúp cho bao tử làm việc dễ dàng hơn. Rồi khi thức ăn xuống ruột non thì gặp chất mật bài tiết từ gan và những chất enzym bài tiết từ tuỵ tạng (lá mía).

Tất cả quá trình đấy phải làm việc một cách rất là đều đặn để cho vấn đề tiêu hoá được tuyệt vời. Nhưng mà nếu chất chua chạy ngược lên từ bao tử lên thực quản rồi lên miệng thì nó gây ra một bệnh khác, tức là bệnh ợ chua. Cái này không bắt buộc phải thuộc về triệu chứng liên quan đến đầy hơi hay khó tiêu. Vì vậy nó có thể là đi chung với nhau hoặc có thể nó có hai triệu chứng nhỏ và nó khác nhau.

Rồi khi thức ăn theo thực quản xuống bao tử thì bao từ tiết ra nhiều chất chua giúp cho việc tiêu hoá thức ăn. Sự co bóp của cơ bắp của bao từ làm cho thức ăn nhuyển ra.

BS Bùi Xuân Dương

Thành ra khi mà mình định bệnh thì mình xem thử coi nếu người bị ợ chua thì mình phải cho uống thuốc để cho bớt chất chua, mà nếu bệnh đầy hơi thì lý do là thiếu chất enzym, mình phải cho bệnh nhân uống những thứ thuốc enzym.

Ung thư bao tử 

Trà Mi : Những triệu chứng đầy bụng khó tiêu đó có thể báo động một bệnh nào về tiêu hoá trầm trọng hơn không, thưa Bác Sĩ?

BS Bùi Xuân Dương : Người Việt Nam chúng ta có lẽ do một đặc tính di truyền và có lẽ vì thức ăn mình ăn uống nên mình dễ bị ung thư bao tử hơn người da trắng. Vấn đề ung thư bao tử ban đầu có thể nó gây ra những triệu chứng rất mơ hồ như là ăn uống không ngon, ăn vô bị sình bụng, đầy hơi, nhiều khi ợ chua hoặc là không tha thiết ăn uống gì cả, từ đó bị mất ký, hoặc là khi thử máu thì thấy mình bị thiếu máu, thì đó là căn bệnh mà người Việt Nam chúng ta dễ bị.

Ung thư bao tử có thể đưa tới những triệu chứng tương tự như là đầy hơi, khó tiêu.

Vấn đề ung thư bao tử ban đầu có thể nó gây ra những triệu chứng rất mơ hồ như là ăn uống không ngon, ăn vô bị sình bụng, đầy hơi, nhiều khi ợ chua hoặc là không tha thiết ăn uống gì cả, từ đó bị mất ký, hoặc là khi thử máu thì thấy mình bị thiếu máu
BS Bùi Xuân Dương

Trà Mi : Tức là những triệu chứng tương tự như đầy bụng, khó tiêu có thể báo động đó là những dấu hiệu cho thấy có thể bị ung thư bao tử, phải không Bác Sĩ?

BS Bùi Xuân Dương : Vâng ạ. Đa số những người bị sình bụng, đầy hơi hay là ợ chua thì đó là những triệu chứng của những căn bệnh rất là dễ chữa. Chỉ có một số trường hợp nhỏ hơn mà nếu cứ bị từ năm này qua tháng nọ và người cứ mệt mỏi xuống ký thì lúc đó cần phải đi bác sĩ khám gấp để cho bác sĩ khám phá ra coi bệnh nhân đó có bị bệnh nào nặng hơn không.

Nguyên nhân gây chứng khó tiêu 

Trà Mi : Còn nguyên nhân gây nên chứng khó tiêu là gì và những ai thường có nguy cơ bị mắc chứng này cao nhất, thưa Bác Sĩ?

BS Bùi Xuân Dương : Khi mình uống sữa hay ăn những chất béo, chất bổ thì những sữa, cheese, fromage đó, thì tại vì người Việt Nam chúng ta thiếu một chất enzym để tiêu hoá nên một số người ăn vô thì bụng bị lình xình, có thể bị tiêu chảy. Mặt khác, khi mình còn bé, vì thực phẩm của người Việt Nam chúng ta không có nhiều thịt, không có nhiều dầu nhiều mỡ thành ra cơ thể của mình không có nhiều chất enzym để tiêu hoá thức ăn dầu mỡ, cho nên khi ăn dầu mỡ nhiều, nhất là người hơi lớn tuổi một tí, thì họ bắt đầu cảm thấy khó tiêu.

Thực phẩm của người Việt Nam chúng ta không có nhiều thịt, không có nhiều dầu nhiều mỡ thành ra cơ thể của mình không có nhiều chất enzym để tiêu hoá thức ăn dầu mỡ, cho nên khi ăn dầu mỡ nhiều, nhất là người hơi lớn tuổi một tí, thì họ bắt đầu cảm thấy khó tiêu.
BS Bùi Xuân Dương

Trà Mi : Đó là những nguyên nhân có thể gây nên chứng khó tiêu, nhưng mà ngoài những nguyên nhân về thức ăn đó còn có thể do nguyên nhân chủ quan của mình khi nhai không kỹ, hay là ăn gấp, hay là ăn không đúng bữa chẳng hạn thì có phải là nguyên nhân gây nên chứng khó tiêu hay chăng?

BS Bùi Xuân Dương : Đúng ạ. Cái đó rất là đúng. Các cụ cũng thường nói là mình phải nhai 21 lần trước khi mình nuốt, thì điều đó rất là quan trọng vì nó không chỉ làm nhuyển thức ăn mà trong lúc mình nhai thì hệ thống tiêu hoá của mình cũng bắt đầu bài tiết nhiều chất enzym hơn để đón nhận thức ăn xuống bao tử.

Và khi mình ăn đúng giờ đúng giấc thì cơ thể mình thoải mái, cơ thể mình bài tiết nhiều chất chua hơn và mình ăn uống dễ tiêu hơn.

Trà Mi : Nhưng mà đối với chứng khó tiêu này thì độ tuổi nào và đối tượng nào dễ mắc phải?

BS Bùi Xuân Dương : Các trẻ sơ sinh bị vấn đề là cơ vòng của thực quản không được co thắt đúng bởi vậy khi các cháu ăn sữa hay bị ọc sữa ra ngoài. Các cháu hay bị triệu chứng của thức ăn ợ ngược lên trên nhiều hơn vấn đề khó tiêu, trừ khi các cháu uống sữa bò mà có protein thì nó làm cho các cháu bị bón, khó tiêu. Còn người lớn thì thật ra chúng ta ai ai cũng có thể bị.

Nếu chúng ta ăn uống đúng giờ đúng giấc, tránh những thức ăn quá nặng nề có nhiều dầu nhiều mỡ, những người nào không ăn được sữa, không uống được sữa thì mua một loại thuốc gọi là "lacaid" giúp cho vấn đề tiêu hoá.

Trà Mi : Những người vốn bị đau bao tử thì có phải là đối tượng dễ bị những chứng khó tiêu, đầy bụng không?

Nếu chúng ta ăn uống đúng giờ đúng giấc, tránh những thức ăn quá nặng nề có nhiều dầu nhiều mỡ, những người nào không ăn được sữa, không uống được sữa thì mua một loại thuốc gọi là "lacaid" giúp cho vấn đề tiêu hoá.
BS Bùi Xuân Dương

BS Bùi Xuân Dương : Nói đến vấn đề đau bao tử thì đó cũng là một danh từ hơi mù mờ một chút tại vì người ta nói đến đau bao tử thì người ta cứ nghĩ là bị loét bị lở đưa tới đau bao tử. Thật ra đau bao tử chỉ là một trạng thái bao tử chúng ta  không hiểu một lý do nào đó làm đau.

Đau có thể là tại vì bao tử chế quá nhiều chất chua, hoặc là bao tử không chế được chất chua. Quá nhiều chất chua thì nó làm cho ta bị xót xa, ăn uống vô nó đau khó chịu, nhưng mà nếu không đủ chất chua thì thức ăn lại không đủ chất để tiêu hoá.

Người đau bao tử tại vì bao tử rách lở thì thông thường họ có con vi trùng làm cho loét lở bao tử, hoặc là họ uống những thuốc đau nhức làm cho loét lở bao tử. Thật ra nếu những người đau bao tử mà họ uống những loại thuốc chống acid hoặc là những thuốc diệt con vi trùng thì lúc đó họ sẽ không đau bao tử và họ sẽ không bị triệu chứng như mình đã kê khai từ đầu.

Biến chứng bệnh khó tiêu

Trà Mi : Thưa Bác Sĩ, nếu chứng khó tiêu đầy bụng mà để kéo dài lâu ngày thì có gây biến chứng gì đáng ngại cho sức khoẻ của chúng ta hay không?

Nếu chứng sình bụng, đầy hơi, khó chịu mà nó gây ra bởi căn bệnh ợ chua thì cái này nó nguy hiểm hơn một chút vì nếu chất chua mà cứ chạy ngược lên thực quản hoài thì nó cơ thể làm cho thực quản bị hư.
BS Bùi Xuân Dương

BS Bùi Xuân Dương : Những triệu chứng đầy bụng, sình hơi, khó chịu mỗi lần ăn uống rất là bực tức, không thoải mái, và từ đó nó đưa tới sự cau có, chán đời, buồn phiền, u sầu v.v. và v.v.

Nhưng mà nếu chứng sình bụng, đầy hơi, khó chịu mà nó gây ra bởi căn bệnh ợ chua thì cái này nó nguy hiểm hơn một chút vì nếu chất chua mà cứ chạy ngược lên thực quản hoài thì nó cơ thể làm cho thực quản bị hư.

Khi chất chua chạy lên miệng thì nó có thể rơi một chút lên thanh quản thì người đó sau này sẽ bị suyễn. Thành ra có nhiều người ho rất là nhiều, bị suyễn, và mỗi buổi tối khi nằm xuống thì chất chua chạy ngược lên thanh quản làm cho họ ho. Một khi họ đã bị suyễn rồi thì có chữa bệnh ợ chua đi chăng nữa thì bệnh suyễn cũng không thuyên giảm bao nhiêu.

Trà Mi : Chứng khó tiêu được điều trị ra sao? Những loại thuốc không cần toa bác sĩ sử dụng lâu dài và thường xuyên có gây ra tác dụng phụ gì hay không? Cách xử trí khi ăn không tiêu và những lời khuyên giúp phòng tránh chứng đầy bụng khó tiêu sẽ được gửi tới quý vị sáng Thứ Năm tuần sau. Mong quý vị nhớ đón nghe.

Chương trình "Sức Khoẻ và Đời Sống" kỳ này xin dừng lại tại đây. Trà Mi thân ái kính chào.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang