“Anh em hành động chưa?”, “mai nghỉ nhé”, “Đã tắt app”, “Cố lên không được bỏ cuộc nhé”.
Đây là những thông điệp kêu gọi xuất nhiều trên các hội nhóm Grab trên mạng xã hội vào sáng sớm ngày 12/9. Một động thái nằm trong phong trào tài xế tắt ứng dụng vào hai ngày cuối tuần nhằm gây áp lực yêu cầu Grab điều chỉnh lại mức chiết khấu.
Thế nhưng, không phải bác tài nào cũng hưởng ứng phong trào trên. Theo ghi nhận của RFA, trong ngày 12 và 13/9 ở Tp. HCM, nhiều tài xế vẫn hoạt động bình thường, dù trong điều kiện thời tiết mưa bão, di chuyển khó khăn.
“Tôi có nghe nói hôm nay anh em Grab kêu gọi đình công, biểu tình; nhưng tôi có thấy họ làm gì đâu, người ta vẫn chạy bình thường mà. Nói chung là họ chỉ kêu gọi thôi. Ai muốn theo thì cứ theo, còn ai thích chạy kiếm tiền thì vẫn cứ chạy”, một tài xế ở TP.HCM nói với RFA.
Ở độ tuổi trung niên và có gần 2 năm gắn bó với nghề, người này cho biết mặc dù “rất đồng tình cùng anh em lái xe”, nhưng trước nhất “phải sống vì bản thân, nuôi được được gia đình, giàu thì không giàu, chỉ cần sống ổn là được”.
“Không cần biết như thế nào, chiết khấu bao nhiêu, cứ thấy có thu nhập là ok, thiếu vài chút cũng không sao. Còn người ta, nhiều người họ không biết, cứ nhìn vào số cây số mình chạy rồi đem so sánh với thu nhập mình nhận được bao nhiêu.
Thay vì cứ tính đi tính lại như vậy, tài xế mình đừng quan tâm đến vấn đề đó, cứ chạy thôi, chạy nhiều sẽ có tiền”.
Với góc nhìn “lạc quan”: “chạy là có tiền”, người này giải thích dựa trên “quy luật bù trừ” rằng “cuộc sống này luôn ưu tiên cho những người siêng năng”.
Lấy thêm ví dụ minh chứng, bác tài dẫn ra hai trường hợp tài xế chạy Grab: “một người một ngày kiếm được chỉ vài trăm, còn người kia kiếm được hơn 600.000 đồng một ngày”.
Theo đó, người kiếm vài trăm được cho là “cứ đổ lỗi cho mưa quá không đi, hay ít tiền quá - 7 nghìn, 8 nghìn - không nhận cuốc”, trong khi người còn lại “chăm chỉ, vẫn nhận cuốc bình thường thì thu nhập đương nhiên sẽ cao hơn”.
“Hay nói chuyện hôm nay về chiết khấu cao, ví dụ nếu một ngày mình chạy 10 tiếng là đủ sống, giờ chạy thêm 2 tiếng nữa cũng không nhầm gì. Mình phải lạc quan lên chứ đừng bi quan quá”.
Tương tự ở trường hợp khác, từ miền Trung vào TP.HCM để tìm kiếm cơ hội, một tài xế cũng trong độ tuổi trung niên khi được hỏi về lý do vẫn chạy xe vào những ngày này, người này nói rằng phong trào đình công phản đối Grab chủ yếu do các tài xế trẻ phát động, còn đối với những tài xế có tuổi hơn, “đây vẫn là công việc mang lại thu nhập ổn định”.
“Vì cuộc sống mà, đâu phải ai cũng đủ tiền, đủ can đảm để tắt ứng dụng. Bây giờ khó khăn, người trên trung niên như mình nếu không chạy Grab thì còn làm được mấy công việc nào khác có thể kiếm một ngày hơn mấy trăm, gần cả triệu đâu. Làm bảo vệ này kia trực cả ngày luôn một tháng có 7 - 8 triệu gì thôi, không đủ lo cho gia đình”.
Còn vấn đề chiết khấu, người này đánh giá chiết khấu hiện tại “đang 30 - 33% đúng là quá cao, so với mức ngày trước chỉ 20 - 25%”. Theo đó, tài xế này cho rằng nếu mức chiết khấu giảm xuống còn 20% là được, vì “ra ngoài đường mới thấy, biết bao là chi phí, nào là xăng xe, tai nạn phát sinh, phạt hành chính cũng cao nữa. Bị phạt một cái là bằng cả một tháng chạy xe, thậm chí còn nhiều hơn, nên cuộc sống khó khăn lắm”.
Kể từ năm 2025, Nghị định 168 do chính phủ ban hành đã tăng mức xử phạt vi phạm giao thông lên tới 30 lần so với Nghị định 100 trước đó. Dự luật này vào thời điểm đó đã vấp phải một làn sóng phản đối từ dư luận trong nước. Nhưng cuối cùng, chính phủ vẫn thông qua văn bản này.
Ở các trường hợp khác RFA tiếp cận được, có tài xế lo ngại rằng sẽ bị Grab khóa tài khoản đối tác nếu ai không chạy xe vào hai ngày 12,13 mà không có lý do rõ ràng.
“Mình có đăng ký và nhận thông tin từ Grab, nếu mà hôm nay mình nghỉ không lý do thì ứng dụng sẽ khóa tài khoản vĩnh viễn không cho chạy nữa. Họ đã ra cảnh báo trước cho mình rồi, mà bây giờ mình cố tình nữa thì ai sẽ chịu cho mình đây”.
Theo ghi nhận của RFA, trên các hội nhóm Grab trên mạng xã hội, nhiều tài xế cũng đều xác nhận có tình trạng tương tự.
Tuy nhiên phía Grab đã phủ nhận việc này khi cho rằng đây là những “thông tin sai lệch, giả mạo, được lan truyền giả danh Grab”.
Một số tài xế Grab lại cho rằng cuộc đình công này sẽ không đi đến đâu, vì “trước đó mấy năm cũng xảy ra các sự kiện tương tự nhưng không mang lại kết quả gì”.
“Có ai nói gì đâu, tự dưng nhắn tin lên mạng kêu gọi tắt app. Việc ứng chúng chiết khấu cao, các tài xế tắt app như vậy là lý do quá đúng, nhưng đúng là một chuyện, quan trọng là ai đứng ra đảm bảo cho mình.
Bây giờ thực sự là biết bao nhiêu cuộc biểu tình, đình công lớn nhỏ trong công ty, phải có người đứng đầu, tổ chức, hoặc đứng ra đàm phán, nêu lý do với Grab. Còn cái này là chỉ hội nhóm anh em với nhau họ tự phát để nêu ra điều kiện, lý do với Grab - tóm lại là không ai đại diện bảo vệ quyền lợi hết, vậy mình tham gia được gì đâu, mà tự làm mất chén cơm của mình.”
Cũng có tài xế nói rằng “các anh, em Grab vào hôm nay sẽ tụ tập đông ở trụ sở bên Lý Thường Kiệt, Quận 10 để đình công”.
Đây là địa điểm nhận hỗ trợ đối tác của Grab ở 281/41/2 Lý Thường Kiệt, Phường Diên Hồng (Quận 10 cũ), TP.HCM
Tuy nhiên, theo ghi nhận của RFA, đã không có bất kỳ cuộc đình công, tụ tập nào diễn ra ở đây.
Liên quan đến vấn đề này, một tài xế nói với RFA rằng “tôi chỉ lo làm thôi, chứ không biết tham gia phản động, biểu tình gì vì sợ công an bắt”. Khi tiếp tục hỏi thêm một số vấn đề khác, người này nói “không biết” vì “làm chưa lâu nên mấy vấn đề đó không rõ”.
Trong khi đó ngoài Hà Nội, nguồn tin khác xác nhận với tòa soạn rằng công an đã được điều động xuống để giải tán một số khu vực hàng quán có đông tài xế Grab. Đây là các tụ điểm phát đồ ăn miễn phí cho các tài xế Grab trong ngày đầu tiên “tắt app” đình công.
Cho đến nay, Việt Nam vẫn chưa có một dự luật hoàn chỉnh để cho phép người lao động tổ chức đình công, biểu tình để đòi quyền lợi.
Thay vào đó, chính quyền thường xem đây là các hoạt động mang tính chất nhạy cảm. Và cách phản ứng thông thường là điều công an, an ninh hay phòng tới giải tán, hoặc tung ra các lời đe dọa trước lúc sự kiện diễn ra.