ကုလ လူ႔အခြင့္အေရးကိုယ္စားလွယ္ အစီရင္ခံစာအေပၚ တုံ႔ျပန္ခ်က္

2019-07-19
အီးေမးလ္
မွတ္ခ်က္ေပးပါ
Share
ပံုႏွိပ္ပါ
ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင္႔အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ မစၥယန္ဟီးလီကို ေတြ႔ရစဥ္
ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင္႔အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ မစၥယန္ဟီးလီကို ေတြ႔ရစဥ္
Photo: RFA

ျမန္မာႏုိင္ငံကို ၀င္ခြင့္မရခဲ့သလို အိမ္နီးခ်င္း ထိုင္းနဲ႔ မေလးရွားကို သြားေရာက္တဲ့ ခရီးစဥ္မွာလည္း အေႏွာင့္အယွက္ေတြ ရွိခဲ့တယ္ဆုိၿပီး ျမန္မာအစိုးရကို စြပ္စဲြလိုက္တဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကုိယ္စားလွယ္ မစၥယန္ဟီးလီရဲ႕ ေျပာဆုိခ်က္ေတြကို အာဏာရ NLD ပါတီ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ ေဒါက္တာမ်ဳိးညြန္႔က ျမန္မာအစိုးရအေပၚ စြပ္စဲြတာမလုပ္သင့္ဘူးလို႔ တံု႔ျပန္ေျပာလိုက္ပါတယ္။

မစၥယန္ဟီးလီဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ဝင္ေရာက္ခြင့္မရခဲ့ေပမယ့္ အိမ္နီးခ်င္း ထိုင္းနဲ႔ မေလးရွားႏိုင္ငံတို႔ကို သြားေရာက္ၿပီး ဒီႏွစ္ စက္တင္ဘာလမွာက်င္းပမယ့္ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီအစည္းအေဝးနဲ႔ ေအာက္တိုဘာလမွာ က်င္းပမယ့္ ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံမွာ ျမန္မာ့လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ သတင္းအခ်က္ အလက္ေတြ ကို စုေဆာင္းခဲ့တယ္လို႔ အစီရင္ခံစာထဲမွာ ေရးသားေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ျမန္မာအစိုးရဟာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြက်ဴးလြန္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာက စိစစ္အေရးယူမႈေတြကို တိမ္းေရွာင္ႏိုင္ ဖို႔ အိမ္နီးနားခ်င္းႏိုင္ငံအစိုးရေတြကို ဖိအားေပးေနပံုရတဲ့အတြက္ အထူးစိုးရိမ္ေၾကာင္းနဲ႔ သူ ထိုင္းႏိုင္ငံကို သြားေရာက္ စဥ္ကလည္း ၾကားဝင္ေႏွာင့္ယွက္မႈေတြေၾကာင့္ ခရီးစဥ္တခ်ိဳ႕ကို ဖ်က္ခဲ့ရၿပီး ဒီအခ်က္ကို ေပါ့ေပါ့ထားလို႔ မရဘူးလုိ႔ မစၥယန္ဟီးလီက အစီရင္ခံစာထဲမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

အာဆီယံေဒသတြင္း ႏိုင္ငံေတြကလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္တာေတြကို ဝိုင္းဝန္းကူညီၾကဖို႔ တိုက္တြန္းတာကို လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားေနသူတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ မခ်ယ္ရီဇေဟာင္းက အခုလိုေျပာပါတယ္။

"သူက အေရွ႕ေတာင္အာရွႏုိင္ငံေတြကို ဖိအားလည္းေပးတယ္၊ ဥပမာဆို စကၤာပူက ေအေအ အဖြဲ႔ေတြကို ေထာက္ခံတဲ့သူေတြကို ဖမ္းၿပီးပို႔လိုက္တာမ်ိဳးေတြ၊ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာအေျချပဳတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြ အစည္းအေဝး မလုပ္ႏိုင္ေအာင္ ဖိအားေပးလုပ္တာမ်ိဳးေတြ၊ ယန္ဟီးလီနဲ႔ ေတြ႔လို႔မရေအာင္ လိုက္ေႏွာင့္ယွက္တဲ့ဟာမ်ိဳးေတြ အာဆီယံႏိုင္ငံေတြက လုပ္ေနတဲ့အခါက်ေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရး လိုက္နာေလးစားဖို႔ တြန္းအားေပးေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ေဘးနားကသြားၿပီး အားေပးေနသလိုသေဘာမ်ိဳးေရာက္ေနတယ္၊ ယန္ဟီးလီက ဒီတစ္ႀကိမ္မွာ ဒါေတြေထာက္ျပ သင့္တာၾကာၿပီဆိုတာ ေတြ႔ရတယ္၊ ကိုယ့္အိမ္နီးနားခ်င္းႏိုင္ငံေတြက ဒီလိုလူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ေနတာ သိတယ္၊ ျမင္ေတြ႔ေနရတယ္၊ သူတို႔ရဲ႕ႏိုင္ငံေတြကို ဆိုးက်ိဳးျဖစ္ေစတာကို လမ္းမွန္ေရာက္ေအာင္တည့္ေပးရမွာ၊ တပ္နဲ႔ အစိုးရက ေတာင္းဆိုတာေတြလိုက္လုပ္ေပးေနရင္ လူ႔အခြင့္အေရး တိုးတက္လာဖို႔က ေတာ္ေတာ္ေလး ခက္ခဲေနဦးမွာပဲ"

ဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေဟာင္းတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ဦးရဲထြန္းက အခုလို မွတ္ခ်က္ေပးပါ တယ္။

"ယန္ဟီးလီက ကၽြန္ေတာ္သတိထားၾကည့္မိတာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံကိုအေကာင္းမျမင္ဘူးဗ်၊ တစ္ျခားႏုိင္ငံေတြ လုပ္ခဲ့သလိုပဲ တရုတ္တို႔ အင္ဒိုနီးရွားတို႔မွာ အဲလိုသေဘာထားမမွန္တဲ့ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို လက္မခံ တာေပါ့ေနာ္၊ အဲလို ဆိုရင္ ျပည္တြင္းမွာလည္းမွန္ကန္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြမရႏိုင္ဘူး၊ အျပင္က ရသေလာက္နဲ႔ မေကာင္းတဲ့ အခ်က္အလက္အနည္းငယ္ကို သူက တစ္ဆိတ္ကိုတစ္အိတ္လုပ္တာေပါ့"

ဒါ့အျပင္ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ တပ္မေတာ္နဲ႔ AA တို႔ ပဋိပကၡေတြ ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနၿပီး အရပ္သားေတြအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈနဲ႔ ႏွိပ္စက္ညွဥ္းပန္းမႈေတြ ပုိဆိုးလာေၾကာင္း၊ ၿမိဳ႕နယ္ ကိုးခုမွာ မိုဘိုင္းအင္တာနက္ လိုင္းေတြ ျဖတ္ေတာက္ထားတာကလည္း လက္ခံႏိုင္စရာမဟုတ္ဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။

လက္ရွိ ရခိုင္ျပည္နယ္က ၿမိဳ႕နယ္ သံုးခုမွာ ဆိုးဝါးတဲ့ေရႀကီးမႈေတြျဖစ္ေပၚေနၿပီး အင္တာနက္ ဆက္သြယ္မႈမရတဲ့ အတြက္ ေဒသခံေတြဟာ ႀကိဳတင္သတိေပးမႈေတြ မရရွိႏိုင္ေတာ့ဘဲ ေနအိမ္ေတြ ပ်က္စီးဆံုးရံႈးရတဲ့ အေျခအေနနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရသလို လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားတဲ့ အကူအညီေပးအပ္သူေတြအေနနဲ႔လည္း ထိထိေရာက္ေရာက္ မေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေတာ့ေၾကာင္းနဲ႔ အစိုးရအေနနဲ႔ ရခိုင္ျပည္နယ္က ျပည္သူေတြကို ပိုဒုကၡေရာက္ေအာင္ အင္တာနက္ ပိတ္ထားတာလားလို႔ မစၥယန္ဟီးလီက အစီရင္ခံစာထဲမွာ ေမးခြန္းထုတ္ထားပါတယ္။

ဒီကိစၥေတြကို ဇူလိုင္လ ၁၇ ရက္ေန႔က လႊတ္ေတာ္မွာ အေရးႀကီးအဆိုတင္သြင္းခဲ့ၿပီး ပယ္ခ်ခံလိုက္ရတဲ့ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္က ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚခင္ေစာေဝ က အခုလို ေျပာပါတယ္။khinsawwau-350.jpg

"ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရး ဆံုးရႈံးတယ္လို႔ပဲျမင္တယ္ေပ့ါ၊ သူတို႔က တစ္ဖက္သက္အျမင္နဲ႔ေပါ့၊ ဆက္သြယ္ေရးကပုဂၢိဳလ္ တစ္ေယာက္က ေျဖသြားတယ္၊ ဒါ အမုန္းတရားေတြ ပိုၿပီးေတာ့ ႀကီးထြားလာေစ တယ္ေပ့့ါ၊ တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈ အားနည္းတယ္၊ တည္ၿငိမ္ေအး ခ်မ္းေရး ပ်က္ျပားေစတဲ့အတြက္ သူတို႔ လုပ္ထားတယ္လို႔ အေၾကာင္းျပခ်က္ေတြ သိထားတယ္၊ ဒီလိုမုန္းတီးမႈေတြက တစ္ဖက္တည္းပဲလုပ္ေနတာလား၊ တစ္ဖက္တည္းကို ပိတ္လုိက္ တာက ဒီအမုန္းတရားေတြက ေလ်ာ့သြားလားဆိုတာ စဥ္းစား ၾကည့္လို႔ရတယ္"

မစၥယန္ဟီးလီဟာ သူ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းသူေတြရဲ႕ ေျပာျပခ်က္အရ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ရြာ သံုးရြာကို ႏွစ္ပတ္အတြင္း အစိုးရစစ္တပ္က မီးရိႈ႕ဖ်က္ဆီးခဲ့တယ္လို႔သိရၿပီး ဒီအျဖစ္အပ်က္မ်ိဳးေတြကို ၁၉၉၀ နဲ႔ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ေတြအတြင္း ရွမ္းနဲ႔ ကရင္ျပည္နယ္ေတြမွာ ေတြ႔ခဲ့ဖူးသလို ၂၀၁၆ နဲ႔ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ေတြမွာလည္း ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ိဳးေတြအေပၚ ဒီလိုလုပ္ရပ္မ်ိဳး က်ဴးလြန္ခဲ့ေၾကာင္း ေထာက္ျပထားပါတယ္။

အင္တာနက္ လူမႈကြန္ယက္ေတြမွာ အမုန္းတရားနဲ႔ ဒီမိုကေရစီ၊ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ တန္းတူညီမွ်မႈေတြကို ဆန္႔က်င္တဲ့ လုပ္ေဆာင္မႈေတြရွိေနၿပီး အမုန္းစကားေတြနဲ႔ သတင္းအခ်က္အလက္မွားေတြကို  ျဖန႔္ျဖဴးေနတဲ့ Facebook အေကာင့္တုေတြကို ရီပို႔လုပ္ခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ သူ႔ကိုယ္ပိုင္အေကာင့္ပါ အပိတ္ခံခဲ့ရတယ္လို႔လည္း မစၥယန္ဟီးလီက အစီရင္ခံစာထဲမွာ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ေျမယာပိုင္ဆိုင္မႈအခြင့္အေရးကိစၥဟာလည္း ေနာက္ထပ္ႀကီးမားတဲ့ ျပႆနာတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ႏိုင္ငံေတာ္ ေျမယာ အသံုးခ်မႈ မူဝါဒနဲ႔ကိုက္ညီတဲ့ ေျမယာဥပေဒေရးဆြဲတာမွာလည္း တိုးတက္ျဖစ္ထြန္းမႈ မရွိဘူးလို႔ဆိုပါတယ္။

ယန္ဟီးလီရဲ႕ လက္ရွိNLD အစိုးရရဲ႕လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြအေပၚ NLD ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ေဒါက္တာမ်ိဳးညြန္႔ က အခုလို တုံ႔ျပန္ထားပါတယ္။dr-myonyunt-350.jpg

"ကၽြန္ေတာ္တို႔ကေတာ့ ျမန္္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ပကတိအေျခအေနကို ဒီထက္ပိုၿပီးေတာ့ တင္ျပႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ပိုၿပီးေကာင္းမယ္၊ ဒီမိုကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို မစၥယန္ဟီလိရဲ႕အစီရင္ ခံစာေတြဟာ တစ္နည္းတစ္ဖံု အက်ိဳးျပဳသင့္တယ္လို႔ ျမင္တယ္"

စစ္တိုင္း ငါးခုမွာ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးေၾကညာခဲ့တာဟာ တိုင္းရင္း သားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ေတြနဲ႔ တစ္ႏိုင္ငံလံုး အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီခ်က္ရရွိဖို႔ ရည္ရြယ္တာျဖစ္ေပမယ့္ တပ္မေတာ္က ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္ အဖြဲ႔ဝင္ျဖစ္တဲ့ AA ကို ေခ်မႈန္းဖို႔ ႀကိဳးစားေနတဲ့ အေလွ်ာက္ ယံုၾကည္မႈတည္ေဆာက္လို႔မွာ မဟုတ္ေၾကာင္း၊ အပစ္ အခတ္ရပ္စဲေရး ေၾကညာထားၿပီး တစ္ဖက္မွာလည္း ရွမ္းျပည္နယ္က SSPP အဖြဲ႔ကို ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေကာ္မရွင္က သြားေရာက္ညႇိႏိႈင္းၿပီးေနာက္ ခ်က္ျခင္းဆိုသလို တပ္မေတာ္ဖက္က တိုက္ခိုက္ခဲ့တာဟာ တကယ္ေရရွည္တည္ျမဲတဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရးတည္ေဆာက္ဖို႔ စိတ္ဝင္စားမႈမရွိတာကို ျပသေနတာျဖစ္တယ္လို႔လည္း အစီရင္ခံစာထဲမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

မစၥယန္ဟီးလီက တပ္မေတာ္အေပၚ စြပ္စဲြေျပာဆုိထားတာနဲ႔ပတ္သက္ျပီး တပ္မေတာ္သတင္းမွန္ျပန္ၾကားေရးအဖဲြ႔ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေဇာ္မင္းထြန္း က အခုလို တုံ႔ျပန္ေျပာၾကားပါတယ္။

"ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္အဖြဲ႔နဲ႔လည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေဆြးေႏြးဖို႔ NRPC က ေျပာထားတာရွိတယ္၊ Bilateral လည္းျပန္ေပးထားတာရွိတယ္၊ AA ကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာေျပာထားတာ တစ္က႑ပါခင္ဗ်၊ AA နဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္က ေျပာင္းလဲမွာမဟုတ္ပါဘူး၊ အရင္တုန္းက အျဖဴေရာင္နယ္ေျမထဲမွာဝင္လာၿပီးေတာ့ AA က ဝင္လာၿပီးေတာ့ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားလာရတဲ့ နယ္ေျမျဖစ္တယ္၊ အဲဒီမွာေတာ့ ကၽြန္တာ္တို႔ အသိအမွတ္ျပဳႏုိင္ဖြယ္ရာမရွိဘူး၊ က်န္တဲ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္ကေတာ့ ထိခိုက္တယ္ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းမွာလည္း က်န္တဲ့ သံုးဖြဲ႔နဲ႔ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ထိခုိက္ႏိုင္စရာအေၾကာင္းမရွိဘူးလို႔ ျမင္ပါတယ္"

အစီရင္ခံစာရဲ႕ အဆံုးသတ္အေနနဲ႔ မစၥယန္ဟီးလီက ျမန္မာအစိုးရကို သူ႔ရဲ႕ တာဝန္ထမ္းေဆာင္မႈမွာ ပူးေပါင္းပါဝင္တဲ့ ျပည္သူေတြအေပၚ ေႏွာင့္ယွက္၊ ၿခိမ္းေျခာက္တာနဲ႔ ကလဲစားေခ်တဲ့လုပ္ရပ္ေတြကို လက္မခံႏိုင္ေၾကာင္းနဲ႔ ဒီလုပ္ရပ္ေတြကို သည္းညည္းခံမွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ သတိေပးထားပါတယ္။

(RFA သတင္းေထာက္ ကိုေက်ာ္သူ ေပးပို႔သည္)

ကြန္မင့္မ်ား (0)
Share
ဆိုက္တခုလံုးသို႔