Bauxite là cuộc vận động xã hội dân sự

Vụ bauxite rồi đây sẽ không chỉ xoay quanh vấn đề bauxite, cũng có thể sẽ không còn giới hạn trong không gian Tây Nguyên, mà sẽ trở thành một tiền lệ.
Thiện Giao, phóng viên RFA
2009-05-13
Share
Môi trường sống của vùng Tây Nguyên có thể hủy hoại Môi trường sống của vùng Tây Nguyên có thể hủy hoại khi tiến hành những dự án khai thác quẳng mỏ bô-xít.
Photo courtesy Wikipedia

Mt ví d đin hình cho phong trào vn đng mang tính xã hi dân s sâu rng vi s tham gia ca mt lc lưng trí thc đông đến kinh ngc.

Trí thc lên tiếng

Cuc vn đng ký kiến ngh ca nhng trí thc ni tiếng Vit Nam dy lên vào trung tun tháng Tư, đưc s ng h ca nhiu gii trong và ngoài nưc.

Sau khi bn kiến ngh ra đi, không biết có phi là h qu hay không, B Chính Tr Đng Cng Sn Vit Nam đưa ra kết lun, hàm ý xoa du phong trào phn bin đang ngày càng lên cao.

Cũng không th ph nhn nhng tác đng rt ln, nếu không mun nói là quyết đnh, t các bc thư lên tiếng ca gii tưng lĩnh trong quân đi, mà đi đu là bc thư ca đi tưng Võ Nguyên Giáp.

Thế ri, nhng ngày gn đây, dư lun khá ngc nhiên khi B Công Thương Vit Nam đưa ra thông cáo, phn bác bn kiến ngh ca gii trí thc vi ngôn t mà nhiu ngưi cho rng mang tính “xúc phm.”

Bên cnh nhng ý kiến đúng đn, có nhiu ý kiến rt kém xây dng, hoàn toàn da trên nhng thông tin sai lch, dng chuyn, trm trng hóa, thm chí mang tính kích đng và b các t chc phn đng li dng.

Bộ công thương VN

Văn bn phản bác có đon: “Bên cnh nhng ý kiến đúng đn, có nhiu ý kiến rt kém xây dng, hoàn toàn da trên nhng thông tin sai lch, dng chuyn, trm trng hóa, thm chí mang tính kích đng và b các t chc phn đng li dng. Th hin rõ nht là ni dung Bn Kiến Ngh vi nhiu thông tin không chính xác.”

B Công Thương cũng yêu cu “… các đng chí lãnh đo các cơ quan thông tin báo chí, B Thông Tin và Truyn Thông ch đo các phương tin thông tin truyn thông thông báo rng rãi đến công chúng.”

Nhng thông tin va nêu đưc đăng trên blog có tên Bút Lông, ri sau đó đưc đăng li trên website bauxitevietnam.

Trên blog Bút Lông, đc gi có th đc đưc mt s trang mà blogger này chp li t mt tài liu đưc tin là mt phn báo cáo ngày 28 tháng Tư ca B Công Thương.

Ba đt và kích đng

Blogger Bút Lông viết trên blog ca tác gi, có đon tiết l rng, mt nhà báo ti Hà Ni nhn đnh “nhng li l quy chp ca vài cán b cp v đã gây tâm tư rt nhiu cho báo gii khi h quy kết c 3 ni dung trong kiến ngh ngày 17-4 ca các nhà trí thc là “không có cơ s và không đúng vi tình hình thc tế. Hoàn toàn mang tính ba đt và kích đng.”

Xin gii thiu sau đây mt đon ngn trong bài viết ngày 28 tháng Tư trên blog Bút Lông.

“V bauxite Tây Nguyên tưng đã chìm xung trong mt s đng thun đi ch sau khi B Chính Tr có văn bn kết lun, nào ng làn sóng sc sôi li dy lên bi chính mt s ngưi ng h d án!

Tht thế, nghe k trong cuc tiếp xúc báo chí mi đây, mt s ngưi ca B Công thương “mưn gió b măng” nói rng tiếng nói ca h t nay ch là 1 chiu, không ai đưc phn bin bi cơ quan cao cp nht đã ra kết lun. Thm chí h còn phát tán mt tài liu 16 trang, trong đó có nhng li l mang hàm ý xúc phm đến mt s nhà lãnh đo lão thành, nhà khoa hc kh kính tng góp ý cho đ án.

V bauxite Tây Nguyên tưng đã chìm xung trong mt s đng thun đi ch sau khi B Chính Tr có văn bn kết lun, nào ng làn sóng sc sôi li dy lên bi chính mt s ngưi ng h d án!

blog Bút Lông

Mt lãnh đo [ca mt t báo ti Hà Ni] tâm s, nhng li l quy chp ca vài cán b cp v đã gây tâm tư rt nhiu cho báo gii khi h quy kết c 3 ni dung trong kiến ngh ngày 17-4 ca các nhà tri thc là “không có cơ s và không đúng vi tình hình thc tế. Hoàn toàn mang tính ba đt và kích đng.

Nhiu nhà báo lão thành tâm s, s lo ngi ca dư lun khi trin khai bauxite Tây Nguyên không phi ch là các vn đ kinh tế, môi trưng, công ngh, văn hoá… mà thc cht là ám nh ngàn năm ca mt dân tc nh bé bên cnh mt nưc ln ôm vng bá quyn t lâu mun khng chế bin Đông và “mái nhà” Tây Nguyên.

Chính thế, nhng góp ý đy tâm huyết y đã đưc BCT trân trng ghi trong Thông báo s 245-TB/TW rng: “Tiếp thu các ý kiến đúng đn ca các đng chí nguyên lãnh đo cp cao ca Đng và Nhà nưc, các nhà khoa hc…” đ ri ch th hàng lot công vic phi làm. Rõ ràng các kiến ngh y đã đưc cp cao lng nghe, thu nhn đ to s đng thun xã hi cao nht, ch đâu phi ba đt!

TayNguyenXanh-305.jpg
Tây Nguyên xanh với các lọai cây công nghiệp có giá trị xuất khẩu như Càphê, chè, cao su.
Photo courtesy Wikipedia
Chp mũ mt cách vô căn c và xúc phm ngưi khác như vy thì ai mi là ngưi gây kích đng?

Mt khác, khi nhiu nhà khoa hc thc mc công trình quan trng như vy ti sao không xin ý kiến nhân dân thông qua Quc Hi thì đi din B Công thương “phang” ngay “đy là ni dung hoàn toàn sai trái.”

H lý l các d án này không có tiêu chí nào thuc 5 tiêu chí theo Ngh quyết s 66/QH 11 ngày 29-6-2006 ca Quc hi c. Đáng tiếc, tiêu chí th 4 ghi rõ “D án, công trình đu tư ti đa bàn đc bit quan trng đi vi quc gia v quc phòng, an ninh…” là phi xin ý kiến Quc hi.

Ti Thông báo s 245-TB/TW, B Chính Tr ch rõ: “Tây Nguyên là khu vc nhy cm, cn đc bit quan tâm đến vn đ an ninh, quc phòng cho c trưc mt và lâu dài, đến môi trưng t nhiên và môi trưng văn hoá.”

Tác gi Bút Lông viết li kết lun rng “…cái cách “té nưc theo mưa” ca đi din B Công thương chng t s thp tm theo kiu “không thuc bài” và chính điu đó đe do s đng thun xã hi.”

Thư ngỏ s 2

Trên website bauxitevietnam.info, do gii trí thc thc hin, nhng ngưi ch trương đã gi thêm mt bc thư ng, gi là “thư ng s 2,” đ tr li bn báo cáo ca B Công Thương.

Thư Ng S 2 có đon, rng các tác gi phi dùng hình thc thư ng vì “kinh nghim cho thy quý v rt hiếm khi – thm chí không bao gi – đi thoi vi nhng ngưi gi thư ti quý v, ngay c nhng công dân có công ln vi đt nưc như Đi tưng Võ Nguyên Giáp, cu Th tưng Võ Văn Kit, cu Đi s Nguyn Trng Vĩnh, … thì thư gi ti quý v đu không đưc phn hi, vy nên, vic viết thư ng là bin pháp bt đc dĩ mà chúng tôi phi la chn đ công khai cho đông đo nhân dân xem và phán xét lp lun cùng thái đ ca chúng tôi đúng hay sai.”

Tác gi bc thư ng tr li mt s đim đưc nêu trong báo cáo ca B Công Thương, bao gm vn đ công khai hóa các d án bauxite, vn đ môi trưng, vn đ công ngh ca ngưi Trung Quc, cùng mt s ý kiến liên quan đến quan đim phát trin hin nay, nht là đi vi khu vc Tây Nguyên.

Nhân dân Vit Nam đã biết dng nưc thì cũng biết gi nưc. Nhân dân Vit Nam tng tri nhiu ách nô l, chc chn không mt ai vì quyn li riêng mà bênh “bên đi tác” và phn bi li dân tc mình.

trích Thư ngỏ số 2

Bn báo cáo có đon, chng minh rng “Tình hình c th cho thy nhân dân Vit Nam thông qua Quc Hi, cơ quan quyn lc ti cao ca mình, chưa h có dp biu quyết v ch trương làm bauxite Tây Nguyên.

Nếu bên “cam kết quc tế” thc s tôn trng quyết đnh ca c dân tc Vit Nam, thì đó là điu tt cho h. Còn không, nhân dân Vit Nam đã biết dng nưc thì cũng biết gi nưc. Nhân dân Vit Nam tng tri nhiu ách nô l, chc chn không mt ai vì quyn li riêng mà bênh “bên đi tác” và phn bi li dân tc mình.”

Thư ng cũng có đon, là “Nếu có ai đó đã nói ‘không khai thác bauxite bng mi giá,’ thì mong rng đó là li nói chân thành. Ngưi biết nghĩ như thế hãy đu tranh chng li li suy nghĩ kiu c bc, đem dân tc ra đt 50/50 vào mt canh bc chc gì đã năm ăn năm thua?”

Các tác gi bày t, rng bc thư “cha đng nhng li tâm huyết ca nhng con ngưi ch mun rnh rang làm công vic sáng to âm thm ca mình, không mt my may thu vén cho riêng mình trong v vic liên quan đến d án khai thác bauxite, sn xut alumin.”

Cuc vn đng ngan mc

Cũng xin đưc nhc li, là bn kiến ngh và phong trào ký tên vào kiến ngh đưc đ xưng hi trung tun tháng Tư va ri. Vào thi đim y, giáo sư Nguyn Hu Chi, mt trong nhng ngưi ch trương, đã nói vi đài chúng tôi, rng “bn kiến ngh nói lên tt c nguyn vng ca nhng ngưi đ mi tng lp.”

“Chúng tôi quyết đnh tho mt kiến ngh nói lên tt c nguyn vng ca nhng ngưi đ mi tng lp, nhưng mà tt nhiên trong đó thì ngưi trí thc phi là ngưi tiêu biu, bi vì quc gia lâm nguy tht phu hu trách. Tht phu đây phi hiu là nhng ngưi tinh hoa, cho nên chúng tôi nhm đến đi tưng trí thc.

Lá thư kiến ngh y chúng tôi tho ra và gi đi cho nhng đa ch tin cy, thì ch gi cho 15 đa ch thôi, nhưng sau 3 ngày thì tôi không ng là gii trí thc trong nưc và ngoài nưc hưng ng rt là đông.

Và đến chiu ngày 16-4-2009 các e-mail gi v đ vào danh sách chúng tôi tp hp đưc 135 ngưi, mà trong s đó có nhng tên tui tiêu biu cho gii khoa hc, gii ngh thut, văn hóa ca c nưc cũng như ca nưc ngoài.

Ví d như trong nưc có Giáo sư Trn Văn Khê, Giáo sư Hoàng Ty, Giáo sư Phan Đình Diu, hay là ngay c nhng đi biu Quc Hi như là anh Nguyn Lân Dũng. nưc ngoài thì có nhng ngưi như anh Vũ Quang Vit là mt chuyên gia ca Liên Hip Quc, anh Nguyn Văn Tun là mt chuyên gia v xương Australia, anh Phm Xuân Yêm, các anh Paris VII rt đông.”

Có ngưi nhn đnh, rng ý kiến kết lun liên quan đến v bauxite do B Chính Tr Đng Cng Sn đưa ra gn đây, và ch đưa ra sau khi có phong trào ký tên vào bn kiến ngh ca gii trí thc cùng hàng lot nhng phn bin ca báo gii Vit Nam, cho thy đang hin hu mt cuc vn đng xã hi ngưc dòng ngon mc.

Ngon mc vì, cuc vn đng này, ngưc dòng, mà thành công!

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang