Sắp xếp lại đơn vị hành chính: một việc làm khó khăn!

RFA
2020-05-04
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Lê Vĩnh Tân.
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Lê Vĩnh Tân.
taynguyen.news

Bộ trưởng Nội Vụ Lê Vĩnh Tân dẫn số liệu tổng hợp từ 43 tỉnh, thành phố về công tác sắp xếp các đơn vị hành chính theo kế hoạch, lộ trình đề ra.

Cụ thể có 18 đơn vị hành chính cấp huyện được sắp xếp, giảm bớt 6 đơn vị. Tuy nhiên có 10 đơn vị hành chính cấp huyện thuộc diện phải sắp xếp trong đợt này nhưng các địa phương đề nghị hoãn lại.

Đối với cấp xã có hơn 1000 đơn vị được sắp xếp lại giúp giảm được hơn 50% . Qua sắp xếp có 428 cán bộ, công chức cấp huyện, hơn 9.500 người cấp xã và gần 7.000 người không chuyên trách ở cấp xã dôi ra. Vấn đề này được các địa phương báo cáo về bộ và kêu khó có thể bảo đảm hoàn thành như cam kết.

Trước vấn đề sáp nhập, cắt giảm đơn vị hành chính xảy ra với tiến độ chậm hơn kế hoạch đã đề ra, tiến sĩ Nguyễn Quang A nêu lên ý kiến của ông rằng việc cải cách hành chính và nâng cao hiệu quả của bộ máy Nhà nước đã được đề ra nhiều chục năm nay, nhưng đây là một vấn đề nan giải và rất khó giải quyết đối với chính quyền với lý do:

“Từ trên xuống dưới, ai nắm quyền đâu thì cũng muốn đội ngũ lớn lên, mà khi đội ngũ lớn lên thì vẻ uyền uy cũng tăng lên. Đấy là một cái phản khuyến khích mà tôi nghĩ rằng sẽ vô cùng khó để giải quyết việc này. Bởi vì người vào trong bộ máy hành chính này họ nghĩ họ sẽ làm quan, mà chuyện tham nhũng là từ cấp quan trở lên. Chính cơ chế này đã đẻ ra việc ở trong Nhà nước có những người bên trên phải lo về ngân sách luôn luôn than phiền, nhưng những người bên dưới họ lại không hiểu được chuyện đó.”

Phiên họp Quốc hội năm 2019 để xem xét, sáp nhập các đơn vị hành chính.
Phiên họp Quốc hội năm 2019 để xem xét, sáp nhập các đơn vị hành chính. baodongnai.com.vn

Tiến sĩ A cho rằng cách duy nhất để thúc đẩy tiến độ sắp xếp đơn vị hành chính nhà nước là Nhà nước Việt Nam phải ban hành luật nghiêm minh để khóa ngân sách lại cùng quy định về việc giảm lương bổng nếu số lượng cán bộ tăng, hoặc tăng lương nếu số lượng người giảm. Ngoài ra, tư duy trong các cán bộ, công chức nhà nước cần được rạch ròi trong một bộ máy quan liêu của Nhà nước Việt Nam. Ông A nhận định, với biện pháp đó mới có thể tuyển dụng được những người giỏi và tận tụy:

“Tất cả những người trong bộ máy quan liêu này không hiểu được tầm quan trọng của bộ máy quan liêu—tức là những người công chức, viên chức tận tụy làm ăn và chỉ tuân theo những quy định của Nhà nước, chứ không phải là những người công chức này nắm quyền về chính trị. Thật sự Việt Nam cần một bộ máy quan liêu đích thực, chứ không phải là để chống cái quan liêu mà họ hay nói. Tức là ngay trong đầu họ đã không rạch ròi về bộ máy.”

Trung tá về hưu Vũ Minh Trí cho rằng tiến độ sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính ở Việt Nam bị chậm đi là một chuyện rất bình thường, vì việc tăng số lượng bao giờ cũng dễ hơn là thu hẹp lại, nhưng ông Trí cũng cho rằng mọi việc vẫn sẽ tiếp tục đúng như lộ trình vì ngân sách hạn hẹp:

“Bởi vì cơ bản là tiền để chi không có, đấy là thứ nhất. Thứ hai là tôi có theo dõi chủ trương của quốc hội về việc nhập một số xã và ngay cả chỗ tôi ở thì các tổ dân phố cũng đã phải nhập. Ví dụ như ban đầu có tổng cộng 6 tổ, hiện giờ chỉ còn 2 tổ và thâm chí chỉ có tổ trưởng mà không có tổ phó. Nhưng tôi nghĩ rằng việc thu hẹp này chỉ mới thay đổi một chút về số lượng, trong khi việc cải cách hành chính phải thay đổi về mặt căn bản là chất lượng thì chưa làm được.”

Về việc nhiều cán bộ vẫn chưa ủng hộ việc sáp nhập với lý do điều đó sẽ ảnh hưởng đến vị trí công tác của mình, ông Trí cho rằng tâm lý đó là dễ hiểu:

“Bởi vì dù là cán bộ cấp gì chăng nữa thì trước hết họ là người lao động. Bất cứ người lao động nào khi bị giảm hoặc mất việc làm đều lo lắng, đặc biệt là những cán bộ làm trong bộ máy chính quyền; với các kỹ năng và chuyên môn của họ sẽ khó xin việc hơn ở các vị trí ở bên ngoài xã hội, chính vì vậy họ lo là chuyện bình thường. Thế nhưng mà việc sắp xếp là phải chấp nhận, như khi lực lượng vũ trang giảm quân số thì chúng tôi vẫn phải chấp nhận.”

Đồng tình, PGS-TS Hoàng Dũng cho rằng tỷ lệ giữa số lượng cán bộ và dân số ở Việt Nam thuộc hàng cao trên thế giới. Ông Dũng cho rằng tỷ lệ cao như vậy không những đã trở thành gánh nặng cho ngân sách Nhà nước, mà còn trở thành một gánh nặng đối với người dân. Ngoài ra, việc tinh giảm các đơn vị hành chính để giảm gánh nặng ngân sách, cần chú tâm về hiệu quả, chất lượng:

“Vấn đề không phải chỉ là giảm người, mà là năng suất, hiệu quả của bộ máy phải cao hơn. Nghĩa là có thể ít người hơn nhiều, nhưng mà hiệu quả còn hơn trước. Trong đó phải nhấn mạnh 2 chuyện, một là thúc đẩy giải quyết qua mảng về vất lý, nghĩa là phải đi tới tận nơi và thực hiện cải cách mạnh, thì công việc sẽ nhẹ hơn. Điều thứ hai khó hơn nhiều, đó là nhà nước đừng xen nhiều quá vào đời sống của người dân; đừng đưa ra hết quy định này đến quy định khác.”

TS Hoàng Dũng nhận định chính quyền cần bãi bỏ những quy định bất hợp lý đã gây ra khó khăn trong việc phát triển kinh tế, xã hội và đời sống của người dân; ngoài ra, việc này còn tăng vấn nạn tham nhũng của các cán bộ trong bộ máy Nhà nước:

“Nhiều cơ quan nhà nước có cán bộ không sống bằng lương, vì lương rất thấp, nên họ sống bằng cái ngoài lương. Sở dĩ họ có được là nhờ bộ máy đưa ra rất nhiều quy định để họ nhũng, nhiễu người dân. Cho nên phải quyết định bỏ bớt những quy định, văn bản mà làm khó dân. Nhà nước càng ít can thiệp vào cuộc sống càng tốt. Như vậy mới mạnh dạn bớt người, mà hiệu quả còn cao hơn trước.”

Theo trung tá về hưu Vũ Minh Trí, với số lượng cắt giảm trong bộ máy hành chính hiện nay so với dân số toàn dân, điều đó chưa là một thay đổi lớn mà chỉ là giải pháp trước mắt. Với tư cách là một người dân phải đóng thuế, ông cho rằng số lượng đơn vị cán bộ hiện tại đã trở thành một gánh nặng không cần thiết cho ngân sách Nhà nước, nên cần phải giảm số lượng xuống ít nhất còn phân nửa, hay thậm chí xuống chỉ còn 1/10 so với hiện nay.

Tuy nhiên, TS Nguyễn Quang A cho rằng việc cắt giảm đơn vị hành chính trong bộ máy Nhà nước sẽ khả thi hơn nếu chỉ vào tỷ lệ 1/3 so với số lượng hiện tại:

“Sự hoạt động của bộ máy Nhà nước rất quan trọng trong đời sống của đất nước; phải cân đối cả số lượng. Khi chất lượng lên cao, khi đào tạo tốt thì lúc đó có thể cắt đi rất nhiều.”

TS Nguyễn Quang A cho rằng để có thể cắt giảm được với số lượng nhiều hơn, phải có một cuộc cải tổ lại bộ máy Nhà nước một cách triệt để. Đồng thời, đào tạo lại đội ngũ công chức nhà nước và đội ngũ chính trị, những quan chức được bầu cử thì lúc đó mới có thể tinh giảm đơn vị hành chính nhiều hơn so với kế hoạch đang được đề ra.

Xem toàn trang