རྒྱ་རིགས་མང་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པར་བོད་དུ་ཆིབས་སྒྱུར་གནང་འཇུག་དགོས་པ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་འབོད་སྐུལ་གནང་གི་འདུག
རྒྱ་རིགས་མང་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་པ་སོ་ཧྥི་ལའོ་ (Sophieluo Shengchun) ལགས་ཀྱིས། ༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་ནི་ད་ལྟའང་བོད་ནང་དང་བོད་ནང་གི་བོད་མི་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་ཡོད་པ་དང་ཕྱིར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐུབ་པའི་ཐུགས་རེ་གནང་གི་ཡོད་པ་ཚོར་བྱུང་། ༧གོང་ས་མཆོག་གིས་རང་དབང་ལྡན་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རྒྱ་ནག་ཅིག་ཆགས་ཐུབ་པའི་ཐུགས་རེ་གནང་གི་འདུག” ཅེས་གསུངས་ཕྱི་ཚེས་ ༥ ཉིན་༧གོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁ་ཞུས་རྗེས་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུངས་བྱུང་། སོ་ཧྥི་ལའོ་ལགས་ནི་རྒྱ་ནག་གི་བཙོན་དུ་ཡོད་པའི་ཆབ་སྲིད་བཙོན་པ་དྷིང་ཅིའ་ཞི་ཡིའི་བཟའ་ཟླ་ཡིན་པ་རེད།
བོད་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས། ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༥ ཉིན་རྒྱ་རིགས་མང་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་ ༢༥ ལྷག་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་རིགས་དེ་དག་མང་གཙོའི་རྒྱ་ནག་དང་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་གླེང་སྟེགས་ཞེས་པའི་ཚོགས་འདུར་ཚོགས་བཅར་ཆེད་བཞུགས་སྒར་རྡ་རམ་ས་ལར་བཅར་ཡོད་པ་རེད།
མཇལ་ཁ་གྲུབ་མཚམས་རྒྱ་རིགས་མང་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་ཁག་ཅིག་གིས། བོད་ནི་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཕ་ཡུལ་ཡིན་པས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པའི་ཐོག་མགོན་པོ་མཆོག་བོད་དུ་ཕེབས་བཅུག་དགོས་གལ་ཆེ་བ་གསུང་གི་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོར་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིང་གནམ་སྡེ་སྒོ་མོ་ཆེ་ཐང་ཆེན་དུ་སློབ་ཕྲུག་གྱིས་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་སྤེལ་སྐབས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་གཙོ་བོའི་གྲས་ཝང་ཌན་ (Wang Dan) ལགས་ཀྱིས། “ཐེངས་འདིར་༧གོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁ་ཐོབ་པ་དེས། ང་ཚོ་ཚང་མའི་སེམས་ལ་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང་། མི་མང་པོ་ཞིག་མིག་ཆུ་བཏང་སོང་ལ་ང་ཡང་སྐབས་དེར་མིག་ཆུ་དབང་མེད་དུ་ཤོར་སོང་། ཐེངས་འདིར་ང་ལ་མཇལ་ཁ་ཐོབ་པ་དེ་ཐེངས་གཉིས་པ་དེ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ལ། མཇལ་ཁའི་སྐབས་༧སྐུའི་འཕྲོད་བཞེས་གང་ལེགས་ཡོད་པ་མཇལ་བྱུང་། མཇལ་ཁའི་སྐབས་ངས་༧གོང་ས་མཆོག་གིས། འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་ཐོག་མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་གྱི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་པའི་ཐུགས་སྨོན་དང་། རྒྱ་ནག་ནང་རང་དབང་ལྡན་ཞིང་མང་གཙོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་བྱུང་ཐུབ་པའི་ཐུགས་རེ་གནང་གི་ཡོད་པ་ལྟར་ཚོར་བྱུང་བས། དེ་ནི་ཧ་ཅང་སེམས་འགུལ་ཐེབས་པ་ཞིག་བྱུང་། ༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནི་བོད་མི་རིགས་ཆ་ཚང་མཚོན་ཐུབ་པའི་མི་སྣ་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་པས། ངའི་རེ་བ་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་མགོན་པོ་མཆོག་བོད་དུ་ཕེབས་བཅུག་སྟེ། བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་སུ་ཁོང་དང་གྲོས་མོལ་གནང་དགོས་གལ་ཆེ་བ་མཐོང་གི་འདུག་ལ། ༧སྐུའི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་དང་འབྲེལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་ཐག་ཆོད་གང་གནང་པ་དེར་གུས་བརྩི་བྱ་དགོས་པ་རེད།” ཅེས་འདི་ག་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུང་གི་འདུག
ཡང་ཨ་རིའི་ནང་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ (Institute for China’s Democratic Transition ) ཞེས་རྒྱ་རིགས་མང་གཙོ་དོན་གཉེར་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་དང་། (China Journal of Democracy) ཡི་སྤྱི་ཁྱབ་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ཐིཡན་ཆེང་ལྦང་ (Tiancheng Wang) གིས། “ཐེངས་འདིར་ང་ལ་༧གོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁ་ཐོབ་པ་ཐེངས་གཉིས་པ་ཡིན། དེ་སྔ་༧མགོན་པོ་མཆོག་སུད་སི་ཇི་ནི་ལྦར་ཕེབས་པའི་སྐབས་དེར་ང་ལ་མཇལ་ཁ་ཐོབ་མྱོང་ཡོད། བོད་ནི་༧གོང་ས་མཆོག་གི་ཕ་ཡུལ་ཡིན་པས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྩ་ཁྲིམས་ནང་གསལ་བའི་ཆོས་དད་རང་དབང་དང་མཐུན་པ་ལྟར། ཁོང་བོད་དུ་ཕེབས་བཅུག་དགོས་གལ་ཆེ་བ་ཡིན།” ཞེས་དང་། རྒྱ་རིགས་མང་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་ ཅིའང་ལིན་ (Jiang Lin) གྱིས། “ཐེངས་འདིར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཇལ་ཁ་ཐོབ་པ་དེ་སྐལ་བ་བཟང་པོ་དང་ཚོར་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱུང་། མཇལ་ཁ་དེའི་བརྒྱུད་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་རིགས་དང་རྒྱ་རིགས། རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་འཐབ་རྩོད་གནང་མཁན་ཚང་མར་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་ཆེན་པོ་བྱུང་བས། གནས་སྟངས་དེའི་འོག་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དྭང་ལེན་གྱིས་ཁོང་བོད་དུ་ཕེབས་བཅུག་སྟེ། གྲོས་མོལ་མགྱོགས་པོ་གནང་དགོས་གལ་ཆེ་བ་ལས། དེ་ལྟར་མ་བྱུང་ཚེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ངན་པ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཆགས་ངེས་རེད།” ཅེས་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུངས་བྱུང་།
རྒྱ་གར་དང་། བྱང་ཨ་རི། ཁེ་ན་ཌ། ཨིན་ཡུལ། ཇར་མ་ནི། ནི་དྷར་ལེནྜ། ཨོསི་ཊརེ་ལི་ཡ། ཉི་འོང་། ཐའེ་ཝན། ལྷོ་སོག་བཅས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་ཉམས་ཞིབ་པ་དང་། མཁས་དབང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལས་འགུལ་བ་ཁྱོན་ ༢༩ མཉམ་ཞུགས་ཀྱིས། བཞུགས་སྒར་དུ་འཚོགས་པའི་མང་གཙོའི་རྒྱ་ནག་དང་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་གླེང་སྟེགས་ཞེས་པའི་ཚོགས་འདུའི་སྐབས། ༧སྐུའི་ཡང་སྲིད་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་བསྒྲགས་གཏམ་ལྔ་གཏན་འབེབས་གནང་འདུག་པ་ནི། བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་དེ་བཞིན་ཞི་བདེ་དང་། ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད། གྲོས་མོལ་བཅས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་བརྒྱུད་ནས་སེལ་དགོས་པའི་གལ་གནད་སྐོར་ནན་བརྗོད་གནང་བ་དང་སྦྲགས། བོད་དང་རྒྱ་ནག་གི་མང་གཙོའི་ལས་འགུལ་གཉིས་ཀའི་ཐུན་མོང་གི་རྩ་དོན་ནི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་འགོག་རྒོལ་ཡིན་པ་ངོས་འཛིན་དང་། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོ་གོང་འཕེལ་དང་། རྒྱ་ནག་ནང་རྒྱ་ཆེ་བའི་མང་གཙོའི་བརྒྱུད་རིམ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་པ་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་ལམ། དབུ་མའི་ལམ་བཅས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་གཏིང་ཟབ་གཏོང་རྒྱུ། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་གི་བདག་དབང་ཆ་ཚང་༸གོང་ས་མཆོག་དང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཡིད་ཆེས་དགེ་རྩ་ལ་ཡོད་པ། རྒྱ་ནག་གི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ཁྲིམས་དེ་ཁྲིམས་ཡིག་དེ་ཕྱིར་འཐེན་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བཅས་ཡིན་པ། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མགྲིན་ཚབ་པ་དང་བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་གི་འགན་འཛིན་བསྟན་འཛིན་ལེགས་བཤད་ལགས་ཀྱིས་འདི་ག་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུངས་བྱུང་།
རྩ་བའི་ཐེངས་འདིར་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་མཇལ་ཁ་སྩལ་བ་དེ་ནི། ལ་དྭགས་སུ་ཟླ་གྲངས་གཉིས་དང་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་གྱི་རིང་བཞུགས་གདན་འཇགས་རྗེས། བཞུགས་སྒར་དུ་སྩལ་བའི་མང་མཇལ་ཐོག་མ་དེ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།།
པར་ལེན་སྒྲིག་སྦྱོར་བ། བསྟན་འཛིན་དོན་ཡོད།