မြန်မာနိုင်ငံ လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေဟာ နောက်ထပ် အနိမ့်ဆုံး အဆင့်ကို ရောက်ရှိနေပြီး အထူးသဖြင့် လူနည်းစုတိုင်းရင်းသားတွေအပေါ်မှာ ပိုပြီး ဆိုးလာတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂက ပြောကြားလိုက်ပါတယ်။
သြဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်တဲ့ လူ့အခွင့်အရေး အစီအရင်ခံစာသစ်မှာ စစ်တပ်ရဲ့ အာဏာချုပ်ကိုင်လိုမှုနဲ့ တရားဝင်မှုအတွက် ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှုက စပြီး တိုင်းပြည်နဲ့ အရပ်သားပြည်သူတွေရဲ့ ဒုက္ခတွေဟာ ပိုနက်ရှိုင်းလာခဲ့ကြောင်း၊ ရိုဟင်ဂျာ မွတ်ဆလင်တွေ အပေါ် အမြဲတမ်းဖိနှိပ်ချိုးနှိမ်နေတာတွေကနေ နောက်ဆုံး ဥပဒေမဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ၊ အထူးသဖြင့် မြေရှားသတ္တု တရားမဝင်တူးနေတာတွေအထိ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှု ပါဝင်တယ်လို့လည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်တဲ့ အရပ်သားအစိုးရကိုဖြုတ်ချပြီး စစ်အာဏာသိမ်းခဲ့တဲ့နောက် ၁၀ နှစ်သားဒီမိုကရေစီစနစ် ပျက်သုန်းခဲ့ပြီး နိုင်ငံဟာ သွေးထွက်သံယိုများတဲ့ ပြည်တွင်းစစ်နဲ့ လူသားချင်းစာနာမှု ဆိုင်ရာ ကပ်ဆိုးကြီးသင့်ခဲ့ရကြောင်း၊ ပြီးခဲ့တဲ့ ၅ နှစ်အတွင်း ဒီပဋိပက္ခကြောင့် အချင်းချင်း အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်မှုတွေကြောင့် လူ တစ်သိန်းကျော် သေဆုံးခဲ့ရတယ်လို့လည်းဖော်ပြထားပါတယ်။
စစ်တပ်ဟာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေ၊ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်နေတဲ့အဖွဲ့တွေကို အနိုင်ယူပြီး တိုင်းပြည်ကို လက်ဝါးကြီးအုပ်နိုင်ဖို့ တိုက်ပွဲတွေ ဆင်နေသလို တစ်ဖက်မှာလည်း အရပ်သားတွေအပေါ် လေကြောင်းကတိုက်ခိုက်တာ၊ အိမ်တွေ မီးရှို့ဖျက်ဆီးတာ၊ အိုးအိမ်မှာ မနေနိုင်ဘဲ ထွက်ပြေးအောင် စစ်ဆင်တာနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီတွေ ပေးမရအောင် ကန့်သတ်တာ စတဲ့ နည်းတွေကျင့်သုံး နေတယ်လို့လည်း အစီအရင်ခံစာက ထောက်ပြထားပါတယ်။
ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဌာနက ထုတ်ပြန်တဲ့ ဒီအစီအရင်ခံစာဟာ ၂၀၂၅ ဇွန်လကနေ ၂၀၂၆ မေလ ၃၁ ရက်အထိ မြန်မာနိုင်ငံအခြေအနေတွေကို လေ့လာတင်ပြထားဖြစ်ပြီး အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ စီးပွားရေးအကြပ်အတည်း၊ အရပ်သားပြည်သူတွေ ထိခိုက်ခံစားရမှုတွေကို ဆက်စပ်မီးမောင်းထိုး ဖော််ပြထားပါတယ်။
အာဏာသိမ်းအပြီး ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေကြောင့် ပြည်တွင်းမှာ စစ်ပြေးရတဲ့ အိုးအိမ်စွန့် ထွက်ပြေးနေရသူ ၃.၆ သန်းရှိလာခဲ့ပြီး လူဦးရေ ၁၂.၄ သန်းဟာလည်း ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုကို ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း၊ ဒီအထဲမှာ ကလေးသူငယ်နဲ့ မိခင် ၄ သိန်းကျော်ဟာ အဟာရချို့တဲ့ခေါင်းပါးမှုကို ခံစားနေရကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်းမှာ တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့ပြီးတဲ့နောက် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ကချင်ပြည်နယ် နဲ့ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွေမှာ နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်မူတွေနဲ့ ဒုစရိုက်စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တွေကြီးထားလာခဲ့ကြောင်း၊ ဒီအထဲမှာ တရားမဝင် မြေရှားသတ္တုတူးဖော်တာတွေဟာ ၂၀၂၁ ကနေ လက်ရှိအချိန်အထိ မြေရှားတူးဖော်မှု ၃၀၂ ခုအထိ ရှိလာခဲ့ပြီး ၁၄၉ ရာခိုင်နှုန်းမြင့်တက်လာတယ်လို့ လည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။